Đề thi “Đánh thức tiềm lực” trích thơ Nguyễn Duy

Tài nguyên ít lại giầu hơn – Giờ nước VN chỉ còn tiềm lực con người. Ảnh: Internet

Thay vì khen chê đề thi môn Ngữ văn kỳ thi THPT nhắc đến bài thơ “Đánh thức tiềm lực” và yêu cầu của đề bài, các còm sỹ hãy tự đặt mình vào chiếc ghế của cô/cậu học trò sắp trưởng thành và làm bài trong 180 phút, được quay tài liệu thoải mái.

Đề thi. Đọc đoạn trích:

“Hãy thức dậy, đất đai!//Cho áo em tôi không còn vá vai//Cho phần gạo mỗi nhà không còn thay bằng ngô, khoai, sắn…//xin bắt đầu từ cơm no, áo ấm//rồi đi xa hơn – đẹp, và giàu, và sung sướng hơn.//Khoáng sản tiềm tàng trong ruột núi non//châu báu vô biên dưới thềm lục địa//rừng đại ngàn bạc vàng là thế//phù sa muôn đời như sữa mẹ//sông giàu đằng sông và bể giàu đằng bể//còn mặt đất hôm nay thì em nghĩ thế nào?//lòng đất rất giàu, mặt đất cứ nghèo sao?

Lúc này ta làm thơ cho nhau//đưa đẩy mà chi những lời ngọt lạt//ta ca hát quá nhiều về tiềm lực//tiềm lực còn ngủ yên…” (Thơ Nguyễn Duy)

  • Câu 1. Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?
  • Câu 2. Trong đoạn trích, tác giả đã nhắc đến những yếu tố nào thuộc về tiềm lực tự nhiên của đất nước?
  • Câu 3. Nêu hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi tu từ trong đoạn trích.
  • Câu 4. Theo anh/chị, quan điểm của tác giả trong hai dòng thơ: ta ca hát quá nhiều về tiềm lực/ tiềm lực còn ngủ yên có còn phù hợp với thực tiễn ngày nay không? Vì sao?

Đề nghị viết còm hẳn hoi, có mở đầu và kết luận.

Gợi ý của thí sinh Cua

Nhận xét chung: Đề mới lạ, gợi mở sự sáng tạo, không thuộc về văn mẫu, thí sinh tha hồ vung bút. Chúc mừng bác Nhạ, keep going… cứ tiếp tục như thế.

Câu 1. Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào? Thể thơ “Thất ngôn bác cú” do bài thơ bị cho là phản động gần 40 năm trước, thất là thất thố, ngôn từ thất lễ, “các bác” cú nhất là đoạn này không có trong đề thi “Xưa mẹ ru ta ngủ yên lành//để khôn lớn ta hát bài đánh thức//có lẽ nào người lớn cứ ru nhau//ru tiềm lực ngủ vùi trong thớ thịt”. 70 năm trước ru, 40 năm trước vẫn ru, giờ vẫn ru, và sẽ tiếp tục ru. Đó là cái sự lạ ở đất nước em.

Câu 2. Yếu tố nào thuộc về tiềm lực tự nhiên của đất nước? Tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, 40 năm trước trong bối cảnh Nguyễn Duy viết bài thơ thì tiềm lực tài nguyên thiên nhiên còn “vô biên” nhưng nếu đặt trong ngữ cảnh hiện nay thì đã thành “quá biên”.

Nếu các tác giả ra đề muốn hướng cho chúng em về 3 cái Đặc khu thì cũng chỉ là “tiềm lực” vẽ trong mơ vì dự án toàn nói đến casino, giải trí, vui chơi. Đây không phải là tiềm lực tự nhiên mà tiềm lực nhân tạo có phần may rủi. Ý định cài “Đặc khu” là rất sai lầm và có khi do các thế lực thù địch xuyên tạc.

Theo ý thí sinh Cua, các nước có tài nguyên dồi dào thường sinh ra chính quyền tham nhũng vì kẻ quyền thế tìm cách đào của và đút túi, kệ dân nghèo. Những nơi có trữ lượng dầu hỏa, kim cương, vàng, titan… nhất thế giới đều nghèo, từ Arab đến châu Phi và Mỹ La tinh, trừ vài nước như Na Uy giầu có vì có thể chế dân chủ, pháp luật công minh.

Đánh thức tiềm lực tự nhiên mà không quản lý tốt, pháp luật không công minh, sẽ có những đại án, lò nóng cháy mãi đến thế kỷ sau chưa hết.

Câu 3. Nêu hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi tu từ trong đoạn trích. Câu này mà ông nhà thơ Nguyễn Duy trả lời có khi cũng sai luôn. Đọc kỹ cả bài thơ thấy ông hỏi rồi tự trả lời.

Nếu ý định của bên ra đề muốn thí sinh viết về tiềm lực tự nhiên của đất nước còn nhiều mà chưa được đánh thức như nàng tiên ngủ yên là sai. 40 năm trước còn đánh thức được chứ bây giờ thì đánh thức cái con khỉ.

Nếu so sự giầu có tài nguyên và nghèo đói ngoài đời như một sự đối ngẫu thì cũng sai luôn trong ngữ cảnh hiện nay. Thời Nguyễn Duy viết bài thơ thì đúng như vậy, nhưng bây giờ cuộc sống giầu có hơn nhưng tài nguyên bị nghèo đi, một sự đối ngẫu đau lòng.

Một xã hội phát triển bền vững phải có cả hai, cuộc sống tốt lên, môi sinh được đảm bảo, chênh lệch giầu nghèo thu hẹp vì tài nguyên đất nước được phân chia đồng đều như Marx và Lê Nin mơ ước.

Câu 4. Theo anh/chị, quan điểm của tác giả trong hai dòng thơ: ta ca hát quá nhiều về tiềm lực/ tiềm lực còn ngủ yên có còn phù hợp với thực tiễn ngày nay không? Vì sao?  Câu hỏi này hay nhất và gợi mở cho thí sinh cách suy tư về thời cuộc. Ở tuổi PTTH cũng phải biết thời đang sống ra sao. Phó mặc cho đảng, nhà nước và bố mẹ lo là sai bét bè be. Mình phải tự lo, tự biết phải làm gì khi bước vào đời.

Tiềm lực là gì? Đó là những khả năng có sẵn trong thiên nhiên, trong xã hội, trong từng con người. Nếu được đánh thức đúng lúc, đúng kiểu thì sẽ đóng góp lớn cho phát triển. Một xã hội phát triển thì tiềm lực phải thức cho quốc gia chứ không cần canh giữ hòa bình quá lâu.

Một vùng đất núi non đẹp như tranh ở Hoa Lư (Ninh Bình) nếu được khai thác du lịch đúng cách sẽ trường tồn mà không phải đào bới tài nguyên rồi bán rẻ.

Vân Đồn, Vân Phong, Phú Quốc đúng là kho báu quốc gia, đánh thức như thế nào để cân bằng quyền lợi quốc gia, giải bài toán địa chính trị và những hóc búa kinh tế thì học trò không viết được. Nhưng nếu em nào có bàn về yếu tố Trung Quốc cũng rất đáng khen chứ không thể như tướng Chung kết tội “phá hoại tình hữu nghị Việt Trung” trong khi tầu cá của VN bị đâm chìm ở biển Đông.

Tiềm lực có ở mỗi vùng miền, không cần lãnh đạo đến và phán trồng con gì, nuôi con gì. Cái mà họ cần là môi trường pháp lý giúp họ khơi dậy tiềm lực.

Tiềm lực có ở mỗi con người. Được tự do tư duy, sáng tạo trong môi trường “sáng đúng, chiều đúng, mai cũng đúng” sẽ phát huy được tiềm lực của từng cá nhân. Bi giờ VN ta hết tài nguyên thiên nhiên, chỉ có đánh thức được con người.

Đoạn văn nghị luận. Thơ con cóc trả lời thay vì viết 200 từ “Chúng em đã ngủ yên//Vì đơn giản chưa được đánh thức//Chúng em vẫn ngủ yên//Vì cha mẹ bảo nghe theo họ//Chúng em đang ngủ yên//Vì mọi việc có đảng và nhà nước lo//Chúng em sẽ ngủ yên//Vì luật ANM sẽ làm em mất dạng

HM

PS. Nói thật nhé, bài thơ của cụ Duy như khẩu hiệu thời bao cấp, chả có vần điệu dù ý tứ cũng được. Nhưng đọc lâu lâu cũng thấy hay 🙂

Advertisements

37 Responses to Đề thi “Đánh thức tiềm lực” trích thơ Nguyễn Duy

  1. Cốt Thép says:

    GSTS Ngôn ngữ học Chu Mộng Long có bài thơ ĐÁNH THỨC TIỀM LỰC, Cốt Thép chép ra đây để mọi người đọc cho vui.
    ……………………………………………………………………………………………………………………………

    ĐÁNH THỨC TIỀM LỰC
    (Tặng nhà thơ Nguyễn Duy. Thơ rất tự do. Xin một suất cho đề thi năm sau)

    Hãy thức dậy đất đai!
    cho đầy tớ tôi không còn mũ cối và áo vá vai
    cho phần ở mỗi nhà không còn chung cư ngăn vách nứa
    xin bắt đầu từ siêu xe, biệt phủ
    rồi đi xa hơn – lập đặc khu tàu và mua nhà mỹ.

    Khoáng sản tiềm tàng trong ruột núi non
    dầu lửa vô biên dưới thềm lục địa
    rừng đại ngàn bạc vàng là thế
    Đào hết, khoan hết, chặt hết, phá hết, bán hết
    rừng chết đằng rừng, sông chết đằng sông, bể chết đằng bể
    không khí ngợp ngụa thì em thở thế nào?
    cây chết, thú chết, chim chết, cá chết, thực phẩm độc hại thì em sống ra sao?

    Lúc này ta làm thơ cho nhau
    đất nước có bao giờ đẹp thế này đâu
    ta đánh thức quá nhiều về tiềm lực
    tiềm lực thức dậy bằng bão lũ, bằng sạt núi, bằng triều cường…

    Linh hồn núi sông tan tác thành khói sương
    trách nhiệm của nhà thơ thì vẫn làm thơ như thường…

    (Còn nữa)

    Chu Mộng Long

    (chép từ FB Chu Mộng Long)

  2. vn says:

    Lượm lặt từ phê cê bốt:

    Hãy tưởng tượng một bài thu hoạch điểm 10 “ đánh thức tiềm lực “
    ….
    Nào,
    Chúng ta hãy đánh thức tiềm lực
    Tiềm lực còn ngủ yên

    Những đồng bạc rách cuối cùng trong túi dân
    Những đồng bạc khô cong, nhàu nát, bạc phếch màu
    Thức dậy mau
    Tiềm lực chỉ một từ
    Thuế
    Những đồng bạc
    Hân hoan.

    Tôi cuời với chiếc bóng mình
    đổ gầy trên mặt đường
    Như một dấu chấm than [ ! ]

    fb đỗ trung quân

  3. NABB Cafe says:

    May là mấy đoạn này không được đem ra thi (thực ra đó là những đoạn hay nhất của bài thơ hơi lê thê này, cảm tưởng như đó mới là những gì tác giả gửi gắm):

    Cần lưu ý
    lời nói thật thà có thể bị buộc tội
    lời nịnh hót dối lừa có thể được tuyên dương
    đạo đức giả có thể thành dịch tả
    lòng tốt lơ ngơ có thể lạc đường

    Cần lưu ý
    có lắm sự nhân danh lạ lắm
    mượn áo thánh thần che lốt ma ranh
    nhân danh thiện tâm làm điều ác đức
    rao vị nhân sinh để bán món vị mình

    Cần lưu ý
    có lắm nghề lạ lắm
    nghề mánh mung cứa cổ bóp hầu nhau
    nghề chửi đổng, nghề ngồi lê, nghề vu cáo
    nghề ăn cắp lòng tin và chẹt họng đồng bào
    có cả nghề siêu nghề gọi là nghề không làm gì cả
    thọc gậy bánh xe cũng một thứ nghề…

  4. Hai Cù Nèo says:

    Đúng là coi Uôn Cúp kỳ này không nên bỏ đi cho tới khi tiếng còi kết thúc nổi lên. Á Căn Đình trở về từ cõi chết nhưng vừa ngẩng mặt lên đụng ngay anh Tây đợi sẵn. Cũng hơi buồn vì anh Tây và anh ĐM chơi chiêu đóng kịch làm cho kỷ lục trận nào cũng có bàn thắng bị cắt cái cụp. Vì lẽ đó, tui sẽ đặt cược cho anh Á Căn Đình đá đít anh Tây.

  5. Hai Cù Nèo says:

    Rất sáng tạo 🙂

    Trong giải trình, nữ cán bộ xác nhận có mặt vị Bí thư huyện trong phòng nhà nghỉ. Bà còn cho rằng việc chui qua cửa thông gió là để nhặt điện thoại đánh rơi.

    http://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/vu-bi-thu-huyen-tham-nu-can-bo-trong-nha-nghi-chui-cua-de-nhat-dien-thoai-459316.html

  6. TM says:

    Tôi thấy tội cho các em thí sinh năm nay.

    Đề bài này có vẻ như thông thoáng, nhưng các em có được tư do nói lên suy nghĩ của mình không?

    1. Nếu có thì cơ hội bị đánh rớt “đúng qui trình” là cao.

    2. Nếu nói theo tính Đảng thì còn ra đề thi làm gì nữa. Chắc chỉ những gà nòi DLV mới đạt thôi.

  7. Trungle118 says:

    1 tỉnh luôn cắp rá đi xin là Thanh hoá đang đánh thức tiềm năng bằng 100 tỷ cho 990 năm cái tên thanh hoá. Sau lễ kỷ niệm này chắc có 1 số giàu mạnh thực sự chứ không ở dạng tiềm năng nữa.

  8. Mike says:

    Ui chầu, hay hay.

    Đầu tiên em nghe thầy HM của em nói bài thơ ra đời những 40 năm rồi, cũ rích như cá Trích thành mắm rồi. Lại nghe cô Hoasu bảo intelet nói nó ra năm 1982. Em gãi đầu gãi trôốc tính ra 2018 – 40 = 1978. Vậy là không phải 1982 à, chà, em bực rồi a nghen. Gu gờ với phê tê bốc mô rồi, ra đây cho em nhờ với. Đấy, mở bài của em đấy. Giờ qua thân bài

    Câu 1: Thể thơ gì? Em thưa với thầy cô và nói ngay cho vuông, nó là thể thơ bố láo. Tại sao à? Không vần không điệu, câu dài câu ngắn tuỳ thích tuỳ tiện. Các cụ xưa hay gọi là thơ tự do. Mà tự do hiểu theo luật ANM nghĩa là bố láo đấy.

    Câu 2: Tiềm lực gì, kể nghe coi? Dạ tha hồ. Dưới đất thì bô-xít, dầu hoả, titan, vàng, cát dưới sông …, trên mặt đất thì cũng cát, đá và phân lô. Nay mai chả thèm chia lô cho mệt, bán trọn gói. Tiền phủ phê. Chưa hết, ngoài biển thì cá mú ê hề. Rừng thì Lim, Gỏ, Trắc, Cam -xe, Gụ, Mun, toàn gỗ quý hiếm thế giới thèm thí mẹ luôn mà không có.

    Câu 3: Hiệu quả của câu hỏi? Tác giả hỏi gì cơ? À phải rồi, hỏi tu từ là hỏi để chửi xéo thì phải? Chửi rằng ảnh ạo ái éo ì, ất ai giàu thế mà dân ói eo, đói vàng con mắt tắt con cu.

    Nhưng hiệu quả của câu chửi thì thấy rất rõ. Dưới đất có cái gì bán được đều móc lên bán hết. Bô-xít được mấy đồng cũng bán, bất kể hại đơn hại kép, hại gần hại xa. Dầu hoả thì bán xong tiền bạc rủng rỉnh, uống chai rượu vài chục ngàn là muỗi. Biển một dãi đẹp ngời mà chỉ vì bán một chỗ đất gần biển cho người ta làm ô nhiễm là cá chết suốt một dãi miền Trung. Sức người sức của đổ vô mấy cái “đị công tai” là đại công ty vina-phá-đám. Tóm lại là lòng đất chẳng còn gì. Rừng biến mất. Biển chết. Hiệu quả thấy rõ.

    Câu 4: Đã nói rồi, tài nguyên lòng đất, biển, rừng, không còn gì. Giờ thì còn mặt đất chia lô bán nền hay bán cả vùng là ngon ăn. Dĩ nhiên là ngon với quan chứ dân thì chỉ còn có nước uống rượu đế dổm mà chửi đổng cho sướng miệng thôi. Thời buổi này, ai có thế dùng thế; ai có quyền dùng quyền, ai có tiền dùng tiền, ai có sắc dùng sắc, thậm chí dùng cả trúng gió, đau bụng vào nhà nghỉ nằm cũng sẽ được bí thư huyện (Daklak) vào thăm hỏi tình cổm.

    Kết luận, thời buổi này mà đưa bài thơ ra đố là hỏi xéo thằng dân đen phải không? Hỏi rằng đấy, xưa nghèo chứ bây giờ tao biết khai thác cả mặt đất lẫn lòng đất nên giàu quá sức tưởng tượng rồi. Còn đem tiền qua mua hết của cải của bọn tư bổn nữa ấy chứ.

  9. Hoàng Cương says:

    Tui từng phản đối “bài văn mẫu “lâu rồi . Họ nói với tôi rằng đó là phương pháp chuẩn của bộ giáo dục.
    Lớp 40 học sinh, phải tả mái trường có mái ngói đỏ tươi …trong khi chúng cận thị ?

    • Hai Cù Nèo says:

      Đề bài: Hãy tả ông ngoại em

      Bài làm: Ông ngoại em rất mạnh khỏe, tóc đen nhánh, hàng ngày ngồi nhà ghi đề. Tối ông thường nhậu với mấy ông bạn rồi lăn ra ngủ. Có khi la lối um sùm.

      Lời phê của cô giáo: Bài làm lạc đề. Ông ngoại tóc phải bạc. Phải là công dân tốt, không có chuyện bán số đề. Ông phải sống lành mạnh, không nhậu nhetjm la lối um sùm. Đề nghị tả ông ngoại khác.

      • Caodong Beo says:

        Tae bà ngoại này: “Bà ngoại em”

        “Bà ngoại em vẫn chưa già
        Chiều chiều bà cưỡi xe ga ra đường
        Mắt bà vẫn rất tinh tường
        Tóc nhuộm ánh tím soi gương mỗi ngày
        Nhưng Bà em vẫn rất hay
        Bà chăm con cháu luôn tay luôn mồm
        Công việc bà vẫn ôm đồm
        Chăm lo con cháu sớm hôm không nề.

        Hôm nay cô giáo ra đề
        Bắt em phải tả viết về Bà em
        Em tả giống hệt bên trên
        Cô bắt viết lại – mắng thêm em rằng:
        Đã Bà là phải rụng răng
        Tóc phải bạc trắng như trăng trên trời
        Bà cũng không được ăn chơi
        Vì mắt phải kém và môi nhai trầu
        Đã Bà là phải ngồi khâu
        Không được ngồi hát Ka – Râu – Ô – Kề
        Nhất là không được ghi đề
        Tuyệt đối không được phóng xe ào ào.

        Em nghe chẳng hiểu thế nào
        Em phải hỏi mẹ xem sao vụ này
        Tả sai thì lại không hay
        Tả đúng thì lại có ngày ăn roi
        Kiểu này phải bảo mẹ thôi
        Hay đổi Bà khác đúng lời của cô???”

  10. TM says:

    Bác Cua khiến bác trương tuần vất vả rùi!

    • Hugoluu says:

      Bác Tổng Cua đố mọi nguời làm bài thi ,song lại gợi ý thì khác nào ” văn mẫu” rỗi còn gì,ai viết sát với gợi ý thì ăn up ,ngược lại ăn đao.
      Trích “Đề nghị viết còm hẳn hoi, có mở đầu và kết luận.” cụ bỏ phần thân bài hay sao?

    • Tuan_Freeter says:

      Cảm ơn chị!
      Chị TM ơi, topic này tui kê cao gối mà ngủ.

      • Hoàng Cương says:

        Cụ Trương Tuần tự mãn hả hê …
        Tui mắc ói với kiểu cách ra đề giật gân ” tỏ ra nguy hiểm”
        Làm thầy làm cô cái thời nay…thật bẽ bằng mua

        “Yêu nước” tuân thủ tiêu chuẩn kép , có cụ Trương Tuần …đạt chuẩn .

  11. CD@ says:

    – xin nôp bài thi :

    Bài nàm :
    1. Mở đầu : kính thưa kính gửi hội đồng thi, iem xin chào mừng các thầy cô giám thị đã vướt qua gian khó, tận tụy, kịp thời phân biệt và phát hiên loại bỏ hết các thiết bị “ăn gian’ của thời đại công nghệ 4.0. Iem không có gì Kính Biếu, vì chỉ được bố mẹ lo cho mấy đồng bạc lẻ đủ uống nước trà đá và ăn cơm bụi buổi trưa theo tiêu chí : cần ăn NO, chưa cần ăn SẠCH !
    2. Thân bài :
    – Câu hỏi số 1 : việt nam có nhiều thê loại thơ lắm, iem không nhớ hết, nhưng iem thích nhất là thể thơ cứng,sắc, nhọn, mà cũng lả lơi lướt gió kiểu Tre, như là : “anh đi công tác pờ-lây/ Ku vài ba bữa lại về với Em…?” Ở đây, iem đoán là thể thơ “Tre’ a !
    – Câu 2 : iem có thấy nói tới yếu tố nào đâu, nhưng mà tác giả không lập “poll”, nên iem xin lội là “vote” trằng câu này a !
    – Câu 3 : Tu Từ…vì không có thiết bị 4.0, nên iem không thể tra cứu và xin để trắng câu trả lời a ! Mong các thầy chấm bài thương iem và nương tay !
    – Câu 4 : tác giả viết bài thơ này lúc iem chưa sinh ra. Có thê, khi đó tác giả dòm thấy “tiêm lực”…Thế kỷ 21, tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc, đi tắt- đón đầu vào công nghệ 4.0, iem thấy “tiêm lực ảo” nhiêu lắm : như là “nâng đỡ không trong sáng”, “nấu rươu, gài giá, làm chổi đót xây lâu đài”, “dự án trôn BỘT NỞ”, …nhiêu không kể xiết. Nhưng mà iem thấy thich ( cam đoan là thích rất thật đấy a !) : ‘người LỚN RU NHAU / RU TIÊM LỰC NGỦ TRONG THỚ THỊT…/”, iem tuy không thông minh, nhưng không thể quên “4 khoái” bản năng con người ! mà cái này, iem cũng thấy sự vô lý khi treo cái biển ‘NHÀ NGHỈ”…, “RU NHAU, NHƯNG NGƯỜ LỚN CÓ NGHỈ ĐÂU…” ( nhân mùa WC, mọi nhịp độ thi đấu đều từ 100-200% sức lực đầu thủ đấy a !)
    3. Kết luận : iem đã “đánh thức tiểm lực” trong iem, đê làm bài thi. Mong hội đồng xem xét, châm chước, Iem xin cảm ơn rất nhiểu a !

    🙂 🙂 🙂

  12. Lâm Xuân says:

    Tiềm lực quan trọng nhất của một dân tộc, một đất nước chính là con người. Cộng sản đã rất thành công khi khai thác tiềm lực này để phục vụ cho tham vọng cướp chính quyền.

    Tuy nhiên cũng chính cộng sản lại không thể xử dụng tiềm lực từ con người để phát triển đất nước.

    Đọc những ghi chép của cộng sản về quá trình xây dựng và phát triển lực lượng, cho thấy họ biết lợi dụng sức dân, biết dùng chiến tranh nhân dân để sống sót trước sức mạnh của các cường quốc. Nhưng đến khi có quyền lực trong tay thì cộng sản lại đàn áp nhân dân.

    Chính những mâu thuẫn nội tại của cộng sản đã làm cho các chế độ cộng sản phải sụp đổ bởi chính sức mạnh mà cộng sản từng lợi dụng.

    Những người cộng sản ở nước ta hiện nay cũng đang lặp lại các sai lầm ấu trĩ mà các chế độ cộng sản khi cướp được chính quyền đều mắc phải: Chống lại nhân dân.

    • Thành says:

      Bộ sậu cũng bao gồm những con người. Bộ sâu xưa hồn nhiên tin vào chủ nghĩa cộng sản nên khai thác được số đông dân chúng. Phải nói họ cũng có tài tâm nhất định. Nhưng bộ phận nay đa phần là hỏng rồi, nên chỉ còn khai thác được những người mê muội và còn được ăn lộc từ chế độ.

      • Lâm Xuân says:

        Để khai thác được tiềm lực từ con người thì phải gây được sự hứng khởi trong dân. Ngày trước khát khao của dân tộc ta là độc lập và tự do nên khi cộng sản giương cao khẩu hiệu này thì đã thu phục được nhân dân.

        Ngày nay khát vọng của dân tộc ta là đất nước phải giàu mạnh, phải phú cường nhưng nhìn những điều cộng sản đã làm thì chỉ càng thêm đau đớn lòng!

        Những người cộng sản hiện tại ở nước ta vẫn còn cơ hội sám hối nếu biết quay về với lợi ích của dân tộc và đất nước. Đừng cố chống lại nhân dân vì sức chịu đựng của dân đã tới hạn.

        Khi cơn bão đến là khi sự yên tĩnh nhất sẽ diễn ra. Khi sự nổi giận được thể hiện là khi người dân chấp nhận đối diện với sự trấn áp.

        Là lực lượng nắm giữ quyền lực mà lời nói không đi đôi với việc làm thì sự tin tưởng sẽ đánh mất, khi đó ngay cả việc giữ mạng cũng khó được tự quyết nói chi đến tiềm lực.

        • Thành says:

          Từ sau đại hội 12, cánh “quyết liệt” hậu duệ của phe tướng lĩnh từ thời chiến có vẻ đã bị thất thế trước cánh “kĩ trị” vốn vẫn lẩn khuất, làng nhàng, công việc chính bấy nay vẫn là uống nước chè và biến khí oxi thành cacbonnic.

          Rõ ràng, trong chiến tranh chiến đấu thì phải quyết liệt, nên những người cá tính mạnh, hồ đồ, phàm phu ưa ẩu đả được lên trên. Nhưng thời bình, làm kinh tế và việc chính trị chúng hoàn toàn khác. Không phải cứ quyết liệt là được.

          Tuy vậy, hệ quả từ những nhiệm kỳ trước để lại là quá lớn: hệ thống cồng kềnh hiệu năng kém, lại chỉ quen hưởng lạc và vòi vĩnh. Cánh hồ đồ phàm phu ưa đưa những thằng hồ đồ và phàm phu hơn mình vào cho dễ sai bảo. Thành ra về cơ bản, một nửa hệ thống là bất tài.

          Có một điều chính trị nên học bóng đá, đó là: để chuyển biến nhanh nhất cho một tập thể thì cần phải thay đổi nhân sự. Đầu tiên là thay ông chủ tịch, ông chủ tịch lựa ông huấn luyện viên, huấn luyện viên lựa các cầu thủ… Người thế nào người ta chọn người thế ấy.

          Chứ còn cứ đá thế này, thì vài trăm năm nữa VN vẫn ở vùng trũng của bóng đá thế giới.

        • TM says:

          Theo tôi cần phải thay đổi cách làm ăn, thay đổi cơ chế, chứ thay đổi nhân sự nào rồi cũng bị nhốt vào cái lồng cơ chế mà thôi.

          Những lần đại hội ĐCS lại thấy các phe đấm đá nhau, gây lực lượng để…thay đổi nhân sự.

          Cái cơ chế trái lòng dân và trái lẽ tiến hóa cho đất nước vẫn sờ sờ ra đó.

    • Ngọ 1000 ngàn usd says:

      Trật rồi.
      Cộng sản hay thế lực cai trị nào khác, chống lại nhân dân là ngu xuẩn. Chống lại nhân dân thì…cạp đất mà ăn à? Cộng sản giả cầy không ngu đến mức như vậy đâu, chúng nó chỉ LỪA dân thôi, có như vậy thì mới đạt được mục đích.

      • Tuan_Freeter says:

        Anh Ngọ 1 triệu usd:
        Định thổi còi Anh 1 phát, nhưng…. Anh đúng!

      • Lâm Xuân says:

        Thì đúng là lừa dân, nhưng khi người dân mà biết bị lừa thì bịt mồm, bịt miệng dân. Khi không bịt được bằng luật này, luật nọ thì cho dân ăn đấm, ăn đá và dùi cui. Nếu dân vẫn không chịu sợ thì cho dân ăn luôn cơm tù, kẹo sắt hoặc thịt xay. Lúc đó thì còn dân đâu để lừa? Hay là đợi đến khi giống nòi tuyệt diệt thì mới dùng chữ chống?

  13. HOA SỨ says:

    Dạy văn là nghề của tôi ,hôm nay lần đầu tiên được đọc một cái đề thi rất lạ ,ai cũng bảo rất mới ,rất mở ,rất khuyến khích tư duy độc lập của HS .Tôi nghĩ chưa đủ để kết luận đề thi này ra sao vì tôi chưa có đáp án chính thức của bộ GD phát cho giám khảo , phải xem được cái biểu điểm chấm thi của các bác ấy thì mới biết họ có thực sự làm một cuộc CM đổi mới cách học văn hay không ?À mà sao họ không chọn bài thơ ĐẤT NƯỚC MÌNH NGỘ QUÁ PHẢI KHÔNG ANH của cô giáo Trần Thị Lam để cho hs bình luận thì đề thi sẽ sát sao với hiện trạng xã hội chứ bài này thì quá date rồi .
    Theo yêu cầu của bác HM thì mình phải hóa thân vào vai sỹ tử 18 tuổi để viết một bài đầy đủ nhập đề ,thân bài và kết luận .Tôi thấy khó quá ,vì nếu tôi 18 tuổi, tôi sẽ suy nghĩ như vầy :
    1/Nếu tôi là hs ngoan ,chuyên học vẹt những gì cô giáo dạy tôi sẽ chẳng biết bài thơ này của ông NGUYỄN DUY là NGUYỄN DUY nào ,tôi sẽ chẳng biết nó được sáng tác vào thời đại nào ,bối cảnh lịch sử xã hội ra sao mà phần này rất quan trọng để thí sinh có thể đánh giá một tác phẩm văn học ,để tránh bị trừ điểm tôi không làm bài
    2/Nếu tôi là hs giỏi văn ,chịu khó lên internet để trau dồi kiến thức ,tôi sẽ biết rõ nhà thơ NGUYỄN DUY ,và bài thơ này được chính thức ra đời năm 1982 ,tôi cũng biết tác phẩm này cũng từng bị cấm ,rồi may nhờ có ông Sáu Dân chống lưng nên nó mới có cơ hội ra mắt bạn đọc ,nhưng tác giả của nó thì cũng toát mồ hôi ,tôi đọc thơ ông rất hiểu ông muốn nói cái gì ,nhưng tôi chỉ mới 18 tuổi ,ai sẽ chống lưng cho tôi khỏi phạm trường quy ,rồi cái luật ANM gì đó có để tôi yên khi tôi viết thẳng theo cảm xúc của mình ,lỡ những điều tôi viết thật về rừng vàng biển bạc không còn nữa ,mỏ than ,mỏ dầu cạn kiệt rồi thì lấy gì mà đánh thức tiềm năng ,rừng nổi giận mỗi mùa lũ dìm chết bao người dân …ôi thôi, tôi sợ lắm nên tốt nhất tôi để bài giấy trắng

  14. CD@ says:

    – Nguyễn Duy, nhà thơ, cũng đã từng cầm súng, và làm ô. chủ nhà hàng ‘Vit” tại đường Hai bà Trừng để “Lầy Vịt nuôi Thơ” ( cũng như nhạc sỹ Trần Tiên, mở quán cơm Việt Nam ở đường Võ thị Sấu, đê “lấy Cơm nuôi Nhạc” !). Nguyên Duy cũng là người đã nghĩ ra ‘Quạt Thơ”…vân vân và vân vân. Bản thân tác giả cũng “ngạc nhiên, rồi sung sướng, rồi cảm ơn” với để thi văn năm nay…Thực ra, nói về “Tiêm Lực- đánh thức-đánh tan tác…” thì không Ai xứng đáng hơn một ông cử nhân văn chường ĐHTH hà lội, với những phát biểu cực kỳ “Focus” : chống tham nhũng là TA tự đánh TA”, “chống Tham nhũng còn rất lâu dài và chịu ÁP LỰC TỪ NHIỂU PHÍA”…Như vậy, TA có nhiểu phía, nhiểu phe, Ta đánh Ta, sinh ra nhiểu “phản lực = Áp Lực” ?!
    – xin cùng đọc đoạn sau, một bài văn “Ảo” của một thí sinh “Ảo” mà ‘vô cùng Thât” :

    “Thưa nhà thơ Nguyễn Duy! Đúng là “ta ca hát quá nhiều về tiềm lực”, mới vào tiểu học cháu đã được học bài nước ta rừng vàng biển bạc. Cháu cũng nghĩ, đúng là ngày trước, “tiềm lực còn ngủ yên”. Nhưng bây giờ quan điểm của nhà thơ lạc hậu mất rồi, bác chẳng chịu cập nhật gì cả. Vì sao lạc hậu ư? Vì đơn giản là tiềm lực có còn đâu mà ngủ yên.

    Dầu mỏ biển Đông hút lên bán gần hết rồi; còn ít nhiều thì đã bị bọn bành trướng tham lam đang dùng đường lưỡi bò chiếm hết. Cũng theo đó ngư trường bị chúng lấn chiếm, thu hẹp tối đa, nay mai biển của ta chỉ còn rộng hơn cái ao làng một chút.

    Cá bị đầu độc bởi những tập đoàn như Formosa, chúng đã chạy tít ra tận khơi xa, vượt ra ngoài cái ao làng ấy thì dân còn đâu để mà đánh bắt.

    Cát biển, cát sông cũng bị hút lên mang bán hết cho những nước xung quanh. Mỏ than cũng đã cạn kiệt rồi, còn ít quặng Tây Nguyên nhiều người khuyên để dành cho con cháu cũng kí kết đào lên bán hết… Lãi lời đâu chưa thấy, chỉ thấy lỗ và lỗ triền miên không biết khi nào trả được, trước mắt chỉ thấy họa môi trường.

    Ruộng đồng, sông suối, ao hồ chỗ nào cũng hóa chất độc hại, tôm cá và biết bao sinh vật tự nhiên không còn đường sống; đất đai oằn lưng gánh chịu bất công. Rừng đại ngàn ngày càng trống trải, con hổ của ông Thế Lữ nhốt trong bách thảo, nếu được thả ra cũng ngơ ngẩn, không biết về đâu ! Cây cối thưa dần, bao nhiêu loài gỗ quý biết khi nào mọc lại? Rừng nguyên sinh biến thành đồi trọc, chỉ tặng lại cho dân lũ ống, lũ quét đến ghê người…

    Tiềm lực, tài nguyên chỉ còn ít đất, nay mai cũng định cho thuê, nhượng địa; thuê đến gần thế kỉ thì thành đất của chúng nó lâu rồi.

    Thế thì tiềm lực còn đâu mà đánh thức hả nhà thơ?”

    Chấm hết.

    P/S: Em ấy vừa gọi điện hỏi tôi, liệu viết như thế được mấy điểm hả thầy? Tôi bảo: viết thế có khi bị điểm liệt mất rồi
    (FB Đỗ Ngọc Thống 25-6-2018)
    ————–
    Đúng dịp này, những cơn mưa như thác đổ, và dòng lũ đỏ ngâu cuồn cuôn cuồng nộ trên đất Tây Bắc ….nếu có còn “tiểm lực” mà sự độc ác, trâng tráo, vô cảm của tầng tầng lớp lớp “quan tham” đang đánh thức, thì đó chính là “tiêm lực của sự cuồng nộ” mà MẸ THIÊN NHIÊN đang giáng xuống đầu người dân nghèo vô tội được gọi bằng mỹ từ : “Dân là Gốc” ! 🙂

  15. huu quan says:

    xin trích bài viết của chính Nguyễn Duy. Hơi dài nhưng mong các cụ thông cảm, tối mới đá tiếp mà:
    “1.
    Hồi này, thời thế “dễ thở hơn” rồi. Thẫn thờ nhớ một “thời khó thở”, thời hậu chiến gian khổ, kéo dài hơn một thập kỷ sau 1975.

    30.4.1975 – cả dân tộc thở phào nhẹ nhõm trút gánh nặng 30 năm máu lửa khốc liệt. Một thằng lính làm thơ là tôi, không chỉ thở phào mà còn nhảy dựng lên, hát tóang lên:

    “…Tôi đi tìm thân nhân/ qua rừng già nguyên thủy/ tôi đi tìm thân nhân qua rừng kẽm gai Mỹ/… Hỡi ai không gặp thân nhân/ xin cùng tôi chung mái nhà ấm áp/ là nguyên vẹn Nhân Dân – Tổ Quốc/ ta hành hương trên đất đai sum họp/ nơi nào cũng có thân nhân!…” (Tìm Thân Nhân – 1975).

    Phơi phới vui hòa bình, thống nhất. Và hy vọng xanh rờn. Trên đất đai này chỉ còn người Việt Nam với nhau. Đã có người tếu táo rằng: “Từ nay sẽ không còn kẻ ngọai bang nào dám đụng đến cái lông chân của người Việt Nam!”.Vậy mà, đáng tiếc thay, chính người Việt Nam với nhau lại đưa nhau vào một thời ngạt thở mới.

    Thời đó, sau 1975, bạt ngàn lính giải ngũ, trở lại nơi xóm làng xơ xác sau chiến tranh. Triệt để hợp tác hóa ở nông thôn. Đánh tư sản, triệt nhà giàu ở thành thị. Kẻ vào trại học tập cải tạo, không bản án, không thời hạn. Người ra biển vượt biên không hẹn ngày về, phó mặc sinh mạng cho sóng gió và ma quỷ. Đất nước liền một dải mà lắm nhà lại lâm cảnh ly tán. Mà cõi lòng lại đau nỗi cắt chia mới.

    Lương thực viện trợ của ngoại bang như hồi chiến tranh không còn nữa. Nạn đói hoành hành khắp nước. Đột ngột lính Pôn-pốt tràn sang, thảm sát dã man dân lành suốt một dải biên giới tây-nam. Lại đột ngột súng nổ, lại chết người, lại cháy nhà, suốt toàn tuyến biên giới phía bắc. Một thằng lính làm thơ là tôi đã cởi áo lính rồi, lại cùng lính ra mặt trận phía Nam, lên mặt trận phía Bắc. Lại đột ngột làm thơ trận mạc: “… Biên ải xưa giặc dã mới tràn vào/máu lửa ngỡ cũ rồi mà vẫn mới…” (Lên mặt trận ngày đầu – Lạng Sơn 17.2.1979).

    Nền kinh tế quốc gia “tụt dốc theo chiều rơi thẳng đứng” (chữ của nhà thơ Tố Hữu – Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng lúc bấy giờ). Lại thiếu gạo. Lại đứt bữa. Lại thấy người ăn mày đầy đường. Lại ăn độn đủ cả sắn, ngô, khoai, bo bo, mì sợi, mì bột, mì hột. Nhà tôi bắt đầu nuôi lợn trên lầu ba, nâng con lợn lên ngang tầm thời đại…

    2.
    Thời đó, gia đình tôi ở trong khu tập thể Hội Văn Nghệ thành phố: … Lầu ba, nhà 190 Nam Kỳ Khởi Nghĩa/tiếng tắc kè nhỏ giọt trong đêm/ tiếng mưa rừng nhỏ giọt trong trí nhớ/ vết đạn trên tường dù trát lại vẫn có màu vôi khác… Nghe tiếng tắc kè kêu trong thành phố, nhìn thấy ánh trăng một đêm cúp điện, lại nhớ về những cánh rừng xưa, những bạn lính cũ. Lại thương đến nhão lòng những ước mơ đơn sơ, mộc mạc một thời. Về với mẹ. Về với vợ con. Về với thanh bình vườn ruộng. Về để làm cho dân giàu nước mạnh. Sắp về!… Sắp về!… Con tắc kè, trên rừng cây “giơ xương trắng lên trời” do chất độc khai quang hồi đó, nó nói thế. Nó nhắc thế. Nó cứ điệp khúc thế. Cái điệp khúc mơ của người lính trận.

    Đến lúc nghe tiếng tắc kè kêu trong thành phố, một cựu binh là tôi lại bắt đầu mơ một điệp khúc đơn sơ mộc mạc khác: “Hãy thức dậy, đất đai/cho áo em tôi không còn vá vai/cho phần gạo mỗi nhà không còn thay bằng ngô, khoai, sắn…”.

    Và, bắt đầu một nỗi day dứt khác: “… Khoáng sản tiềm tàng trong ruột núi non/ châu báu vô biên dưới thềm lục địa/ rừng đại ngàn bạc vàng là thế/ phù sa muôn đời sữa mẹ/ sông giàu đằng sông và bể giàu đằng bể/ còn mặt đất hôm nay – em nghĩ thế nào?/ lòng đất rất giàu, mặt đất cứ nghèo sao?…”.

    Đó là nỗi day dứt của một thường dân. Kèm theo, là nỗi day dứt của một thừơng dân làm thơ:… Lúc này ta làm thơ cho nhau/đưa đẩy mà chi mấy lời ngọt lạt/ta ca hát quá nhiều về tiềm lực/tiềm lực còn ngủ yên…

    Từng chút, từng chút, ý tứ bài thơ Đánh Thức Tiềm Lực (ĐTTL) tượng hình dần trong tâm trí tôi, đến đầu năm 1980 mới ngọ nguậy nở thành từng con chữ trên giấy. Những dòng chữ nặng nề và chậm chạp chở lênh đênh tâm sự trầm buồn và chân thật như bọt bèo, như rều rác bập bềnh trôi trên dòng sông tuổi thơ.

    Khởi hành từ bờ bãi sông Hồng/ trong màu mỡ phù sa máu loãng/ mương máng, đê điều ngổn ngang chiến hào/ điệu múa cổ cũng chậm buồn như đói… tôi đi qua những chặng đường miền Trung bỏng rát và dai dẳng/ đất nứt nẻ ngỡ da người nứt nẻ/ hạt thóc ở đây cũng chết đi sống lại/ hạt gạo cũng kết tinh như hạt muối/ cây lúa đứng lên cũng đạp đất đội trời… rồi vào tới phương Nam châu thổ mới bồi/ sông Cửu Long tự giãn mình ra biển/ cây mắm cây tràm lặn lội mở đường đi… Ở đâu tôi cũng thấy đất nước của ba miền cày ruộng/ chưa đủ no cho đều khắp ba miền/ ta ca hát quá nhiều về tiềm lực/ tiềm lực còn ngủ yên… Tôi định viết chừng vài ba chục dòng như vậy.

    Thêm rồi bớt, viết rồi sửa, đến giữa năm 1982 bài thơ dài ra thành vài trăm dòng. Tôi tự thấy nó còn nôm na lắm, ngôn ngữ thơ chưa được. Nhưng cái được ở đây là cái tâm tình thật của tôi. Thôi, cứ để thế. Tôi dừng bài thơ lại với đọan kết: Tôi muốn được làm tiếng hát của em/tiếng trong sáng của nắng và gió/tiếng dẻo dai đòn gánh nghiến trên vai/tiếng trần trụi lưỡi cuốc/lang thang khắp đất nước/hát bài hát Đánh Thức Tiềm Lực!

    3.
    Bài thơ đi từ trong lòng ra nên tôi thuộc lòng nó ngay từ lúc vừa viết vừa sửa, cứ lẩm bẩm một mình như lên cơn thần kinh. Thời đó, thơ như thế là “gai góc” quá, thậm chí là “phản động”, không những bị cấm in mà còn bị cấm đọc. Cái thời, hễ có ai phát ngôn khác đi so với công thức phát ngôn chính thống thì đều có thể bị quy là “phản động”, bị “kiểm thảo”, bị “kỷ luật”, nặng hơn thì bị bắt giam.

    Bản thân tôi, năm 1973-1974 ở Hà Nội cũng đã từng khốn đốn, lao đao vì mấy bài thơ “có vấn đề” bị viết bản “tự kiểm” (14 trang giấy khổ lớn, hồi ấy gọi là “giấy năm hào hai”). May thay, cuộc tổng tấn công mùa xuân 1975 bùng nổ, rồi thống nhất đất nước… Sự kiện lịch sử lớn lao xóa phăng đi cuộc sát phạt nhỏ mọn trong làng văn tù túng, lũ chúng tôi bỗng tự nhiên thoát nạn.

    Thế mà ngay khi tôi vừa viết xong bài ĐTTL, đột ngột được tin lão thi sĩ Hoàng Cầm bị tống ngục Hỏa Lò chỉ vì tội tự ý phát tán bản chép tay tập thơ Kinh Bắc của chính ông, trong đó có bài Lá diêu bông “ám chỉ chủ nghĩa xã hội là không tưởng”. Tôi không khỏi chột dạ. Tự xem xét lại mình, thơ của tôi rõ ràng là có “rất nhiều vấn đề”. Xin nhớ cho, lúc đó là giữa năm 1982.

    “… Lời nói thật thà có thể bị xử tội/lời nịnh hót, dối lừa có thể được tuyên dương/Có cái miệng làm chức năng cái bẫy/ sau nụ cười là lởm chởm răng cưa/ có cái môi mỏng ráp hơn lá mía/ hôn má bên này bật máu má bên kia/ có trận đánh úp nhau bằng chữ nghĩa/ khái niệm bắn đi không biết lối thu về…/ Cần lưu ý có lắm nghề lạ lắm/ nghề mánh mung cứa cổ bóp hầu nhau/ nghề chửi đổng, nghề ngồi lê, nghề vu cáo/ nghề ăn cắp lòng tin và chẹt họng đồng bào/ có cả nghề siêu nghề gọi là nghề không làm gì cả/ thọc gậy bánh xe cũng một thứ nghề…”. (ĐTTL – đoạn viết năm 1980).

    Viết thế ấy thì in ở đâu, và đọc cho ai? Chỉ dám đọc chơi với vài bạn rượu tri kỷ. Được đọan nào “rỉ tai” đoạn nấy, từng đoạn, từng đoạn rời rạc. Nhà văn Nguyễn Quang Sáng an ủi tôi: “Cứ đợi đấy, rồi sẽ đến hồi có người nghe và có người in”. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn thì “triết” hơn: “Sự chân thành tự nó hóa giải bế tắc. Hãy xem lại cái cây mình có thật ngay thẳng không. Cây ngay chẳng sợ chết đứng”. Tôi thì cứ thấp thỏm một nỗi lo ngại không xác định, tự nhủ mình phải giữ gìn, chớ hớ hênh mà rước vạ.

    4.
    Khốn nỗi, cũng giống như có ghẻ phải gãi, có thơ không thể không đọc. Không được in thì cứ đọc, mai sau dù có ra sao cũng đành… (một câu hát của Trịnh Công Sơn). Oái oăm thay, lần đầu tiên tôi công bố ĐTTL, đọc liền mạch hoàn chỉnh toàn bài thơ, lại là đọc tặng một người thuộc lớp người “đáng sợ” nhất lúc bấy giờ: ông Sáu Dân, tức Võ Văn Kiệt – Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh.

    Hồi đó, khoảng đầu thu năm 1982, ông Sáu chuẩn bị thôi giữ chức Bí thư Thành ủy để ra Hà Nội làm Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Kế họach Nhà nước. Ông Nguyễn Quang Sáng chợt nảy sáng kiến họp mặt vài anh em bạn ruột (ngay tại căn hộ lụp xụp của ông trong khu tập thể 194 B Nam Kỳ Khởi Nghĩa) để mời ông Sáu đến… chơi! “Quý trọng ông Sáu thì tụi mình mới mời ổng uống ly rượu đế. Trước, để coi ổng có chịu chơi không. Sau, để nói thẳng nói thật với ổng chút ít tâm sự của tụi mình về tình hình thế sự”. Ông Sáng xác định “mục đích và ý nghĩa” cuộc gặp như vậy, rồi gọi điện thọai “thử ” xin nói trực tiếp với ông Sáu. Ông Sáu nhận lời ông Sáng.

    Cuộc “chơi” hôm đó thật thoải mái và vui vẻ. “Phe văn nghệ” có nhà văn Nguyễn Quang Sáng, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Trần Long Ẩn, nhà thơ Nguyễn Bá (từ Cần Thơ lên) và tôi. “Phe chính trị” có mỗi ông Sáu.

    Với nét cười hồn hậu, cởi mở, ông Sáu nói rất ít, không một lời “huấn thị”, chỉ kể một kỷ niệm vui vui hồi chiến tranh, rồi chăm chú lắng nghe chúng tôi hát và “tự do ngôn luận”. Nguyễn Quang Sáng nói chuyện viết và lách, viết đã khó, lách còn khó hơn. Trịnh Công Sơn vừa hát tình ca vừa góp ý với lãnh đạo thành phố về vấn đề… ẩm thực. Trần Long Ẩn trổ tài “ca bài ca cà chớn”, những ca khúc lời nhại hài hước giễu cợt cả thời đại. Còn tôi, không biết nói gì hơn là “xin đọc tặng anh Sáu một bài thơ vừa ráo mực, bài “Đánh Thức Tiềm Lực”…

    5.
    Xin chèn ngang một mẩu chuyện cũ… Tôi chỉ mới được gặp ông Sáu mỗi một lần, khoảng giữa năm 1981, trong buổi tổng kết cuộc sinh hoạt chính trị (do nhà thơ Bảo Định Giang điều hành) chuẩn bị thành lập Hội Nhà văn TP.HCM. Thấy nhiều người đọc thơ tặng ông Sáu, tôi cũng đọc, bài Ông già Hậu Giang ngang tàng (bản in sau đó đổi ra Ông già Nam Bộ), và bài Bán vàng – để “báo cáo” với Bí thư Thành ủy về đời sống thực của số đông thi sĩ lúc bấy giờ. Khúc dạo đầu còn e ngại lắm, nơm nớp lo có người ngăn cản: “… Tâm hồn ta là một khối vàng ròng/ đành đem bán bớt đi từng mảnh nhỏ/ Ta mơ màng, ta uốn éo, ta lả lơi/ để mặc kệ mái nhà xưa dột nát/ mặc kệ áo quần thằng cu nhếch nhác/ mặc kệ bàn tay mẹ nó xanh xao/ ta rất gần bể rộng với trời cao để xa cách những gì thân thuộc nhất”…

    Không bị ai chặn lời, tôi mạnh dạn “làm tới”: “… Cái ác biến hình lởn vởn quanh ta/ tai ách đến bất thần không báo trước/ tờ giấy mong manh che chở làm sao được/ một câu thơ chống đỡ mấy mạng người/ Vợ chồng ngủ với nhau đắn đo như vụng trộm/ không cái sợ nào bằng cái sợ sinh con/ hạnh phúc lớn vòng tay ôm không xuể…”.

    Vẫn không thấy ai chặn lời. Phòng họp lặng ngắt. Tôi bình tâm kết thúc bài thơ:
    Thì bán bớt đi một ít vàng ròng/ để sống được qua ngày gian khổ đã/ phải sống được qua cái thời nghiệt ngã/ để khối vàng đây chỉ đổi lấy mây trời!

    Sau cuộc họp đó, tôi không những không bị “búa” như dự đoán của tôi và của nhiều người khác, mà lạ thay, còn được người thư ký của Bí thư Thành ủy tìm gặp: “Anh Sáu nhắn cậu chép tặng anh ấy bài Bán vàng và bài Ông già Hậu Giang để làm kỷ niệm tình cảm”. Tôi hơi ngại, hỏi lại Nguyễn Quang Sáng: “Liệu có phải ông Sáu cần văn bản chứng cớ để xử lý?…”. Ông Sáng nói: “Chắc không phải. Nếu muốn xử, ổng chỉ cần ra lệnh”. Tôi bèn chép hai bài thơ và không quên ghi cẩn thận dưới tên mỗi bài: Tác giả chép tặng anh Sáu Dân để làm kỷ niệm tình cảm.

    Ít lâu sau, tại cuộc gặp gỡ nhân dịp Đại hội thành lập các Hội nghệ thuật chuyên ngành của thành phố, với tư cách Bí thư Thành ủy, ông Sáu nói chuyện với đông đảo văn nghệ sĩ. Trong bài nói không dài đó của ông Sáu Dân có một đoạn tôi không bao giờ quên: “Vừa qua, tôi đã nghe và đã đọc bài thơ Bán Vàng của nhà thơ Nguyễn Duy. Theo tôi, đó là một bản án nhân tình đối với chế độ của chúng ta. Đau, nhưng là sự thật. Chúng ta cần chân thành nhìn nhận sự thật, để cùng nhau vươn lên, vượt qua giai đọan khó khăn. Muốn vượt lên thì phải có niềm tin. Mà cốt lõi của niềm tin là tin ở con người…”.

    Lần đầu tiên tôi trực tiếp nghe một bài huấn thị chính trị như thế, trực tiếp thấy một nhà lãnh đạo chính trị ứng xử như thế. Đó là khoảng giữa năm 1981. Quả là bất ngờ. Tự nhiên tôi xúc động, vì một cái gì đó mà tôi chưa biết gọi nó là cái gì, hình như nó chỉ là cái lẽ nhân tình bình thường mà sao ta ít thấy ở những vị quan lớn. Và, tự nhiên tôi cảm thấy tin ông]…

    6.
    Lúc này, với tất cả nỗi niềm “tin ở con người”, tôi lại trang trọng kính tặng ông Sáu một “rừng gai góc” mới: “… Tôi trót sinh ra nơi làng quê nghèo/ quen cái thói hay nói về gian khổ/ dễ chạnh lòng trước cảnh thương tâm/ Thuở tới trường cũng đầu trần chân đất/ chữ viết loằng ngoằng củ sắn ngọn khoai/ thầy giáo giảng rằng; nước ta giàu lắm/ lớp lớp trẻ con cứ thế học thuộc bài…”.

    Tôi đứng ngay ngắn, nhìn thẳng ông Sáu mà đọc, thấy ông không cười cười nữa, hơi cúi đầu đăm chiêu với gương mặt bình thản không phơi lộ cảm xúc. Tôi cũng bình tâm làm phận sự của mình:

    “… Xưa mẹ ru cho ta ngủ yên lành/ để khôn lớn ta hát bài đánh thức/ có lẽ nào người lớn cứ ru nhau/ ru tiềm lực ngủ vùi trong thớ thịt…/ Tiềm lực còn ngủ yên trong quả tim mắc bệnh đập cầm chừng/ Tiềm lực ngủ yên trong bộ óc mang khối u tự mãn/ Tiềm lực ngủ yên trong con mắt lờ đờ đục thủy tinh thể/ Tiềm lực ngủ yên trong lỗ tai viêm chai màng nhĩ/ Tiềm lực ngủ yên trong ống mũi khò khè không nhận biết mùi thơm/ Tiềm lực ngủ yên trong lớp da biếng lười cảm giác…”

    Không ngắc ngứ, không ngừng nghỉ, tôi kéo một lèo khoảng mười phút cho đến hết bài thơ. Thấy ai nấy ngồi lặng. Ông Sáu cũng im lặng chốc lát, mới chậm rãi: “Nặng lắm. Nhưng chịu được”. Hình như ông vừa trải qua một cuộc tra tấn. Rồi ông tiếp: “Nếu kể về cái tiêu cực thì tôi kể một tuần lễ không hết. Còn nếu kể về cái tích cực thì tôi kể một tháng cũng không hết. Nhưng vấn đề ở đây không phải là chống tiêu cực hay biểu dương tích cực. Vấn đề ở đây là con người, là văn hóa. Con người có thức dậy thì đất đai mới thức dậy được…”.

    Nghe ông Sáu, tôi thở phào nhẹ nhõm, trút bỏ nỗi lo ngại không xác định lâu nay vốn nặng trĩu lòng. Thì ra, những câu thơ “khó chịu” thế kia không phải chờ đến mai sau mới có người lắng nghe và chia sẻ. Những người “chịu nghe” và “chịu được” lọai thơ “nặng lắm” ấy đã hiện diện quanh tôi ngay từ “thời khó thở” đó.

    7.
    Sau cuộc đọc thơ đó, tôi bèn đem ĐTTL đi đọc và “tán phát” ở nhiều nơi. Có nơi “hoan hô nhiệt liệt”, mời đọc, cho phát hành bài thơ bằng băng ghi âm hoặc bản in rô-nê-ô. Lại có nơi cấm đọc, cấm lưu hành cũng bài thơ đó. Nó xuất hiện muộn hơn trên mặt báo và sách. Lần đầu tiên ĐTTL được in là in trên tờ Văn Nghệ Đồng Nai do nhà thơ Xuân Sách làm tổng biên tập, số tháng 12.1984. Nhưng tờ báo văn tỉnh lẻ này chỉ ra mỗi tháng một kỳ, mỗi kỳ mấy trăm bản, loanh quanh trong “xóm” Đồng Nai, ít ai biết đến.

    Mãi cuối năm 1986, sau nghị quyết “Đổi Mới” của Đại hội VI Đảng Cộng sản Việt Nam – được coi là đại hội “mở cửa” và “cởi trói” – bài ĐTTL mới được đăng nguyên văn trên báo Tuổi Trẻ, được phát hành khắp trong nước và ngoài nước. Năm 1987, ĐTTL có mặt đàng hoàng trong tập thơ Mẹ và Em cùng với bài viết Đi tìm tiềm lực trong thơ Nguyễn Duy của Nguyễn Quang Sáng (Nhà xuất bản Thanh Hóa). Và từ đó nó đã được chọn vào nhiều tuyển tập. Có một dòng đề từ ngay dưới tên bài thơ, tôi viết thêm sau cuộc đọc thơ vừa kể, để ghi nhớ một kỷ niệm sâu sắc thời kỳ trước đổi mới: “Tiễn đưa anh Sáu Dân đi làm kinh tế”. Chính nhờ có những người-đánh-thức-tiềm-lực không biết mệt mỏi, những người dám “xé rào cơ chế”, dám “chịu nghe” những gì khác đi, thậm chí là ngược lại cái công thức phát ngôn chính thống, dám hành động vừa quyết đoán vừa nhân tình… như ông Sáu Dân, chúng ta mới có được một con đường đổi mới với những ngày “dễ thở hơn” như hôm nay. Ấy mới là “dễ thở hơn” thôi, chứ con đường phía trước còn lờ mờ xa lắm. Chạnh nhớ một ý thơ của thiền sư Pháp Loa Đồng Kiên Cương (thời Trần): Ngang đầu khan bất tận/Lai lộ hựu trùng trùng, ngẩng đầu nhìn tới bao la, con đường phía trước còn xa nghìn trùng…

    Nguyễn Duy- TP Hồ Chí Minh, tháng Tám, 2005

    • TM says:

      Cảm ơn bác huuquan đã khuân về bài tự sự của nhà thơ Nguyễn Duy, đầy kịch tính, đời thường mà như tiểu thuyết trinh thám éo le.

      Cũng may là nhà thơ bạo gan đọc thơ cho ông Sáu Dân nghe, chứ mà đọc cho ông Lành nghe thì đã đi theo nhà thơ Hoàng Cầm vào cái lồng cơ chế rồi.

      Thật là cảm động, và tội nghiệp cho những văn thi sĩ của chế độ XHCN!

      • Hugoluu says:

        Phải ơn đảng ,ơn chính phủ thời “thiên đàng” đã đè nén áp bức các nhà văn nhà thơ thì họ mới có những tác phẩm hay hơn những nhà văn ,nhà thơ thời “mở cửa”.

  16. krok says:

    Hụt

  17. huu quan says:

    tem đã có gì tính sau

    • Hiệu Minh says:

      Bóng đá sắp sang giai đoạn knock out nên sẽ có bài front page để các cụ chém. Cụ nào viết hộ một bài cho mục này thì vô cùng cảm ơn.

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: