Thể chế chiếm đoạt: Nền văn minh Maya và đế chế La Mã

Tháng 12-2010 đi nghỉ Cancun (Mexico) vào dịp Noel có dịp thăm Chichen Itza tôi kinh ngạc biết đến nền văn minh Maya rực rỡ có từ 3000 năm trước.

Người hướng dẫn du lịch giới thiệu cuốn lịch tượng hình của người Maya, trong đó lịch dừng vào năm 2012 và được coi là ngày tận thế của nhân loại.

Dưới chân lâu đài cổ kính mang dấu ấn thời gian, du khách thử nói chuyện với nhau qua hệ thống âm thanh của người Maya thiết kế cho hệ thống lâu đài thành quách như dân thế kỷ 21 dùng cellphone.

Cũng vào thời gian Maya tại bên kia bán cầu, đế chế La Mã được hình thành và bắt đầu những kỷ nguyên rực rỡ.

Tháng 5-2016 có dịp đi Italia vài ngày và chứng kiến thế nào được gọi là “Mọi con đường đều dẫn đến thành Rome”. Rome và cả Italia như một viện bảo tàng ngoài trời mà bất kỳ du khách nào cũng muốn đặt chân tới.

Trong cuốn “Tại sao các quốc gia thất bại” các tác giả đưa ra hai khái niệm về thể chế “dung hợp – inclusiveness institutions” và “chiếm đoạt – extractive institutions”.

“Dung hợp” là thể chế nhằm thúc đẩy tài năng, kỹ năng, sự sáng tạo và khả năng của từng người dân, tạo nên động lực cho toàn xã hội tiến tới thịnh vượng. “Dung hợp” làm cho quốc gia giầu lên, tạm gọi là win-win, ai cũng thắng.

“Chiếm đoạt” là thể chế thiết kế mà hạn chế cơ hội cho người dân, tạo ra những ân sủng và độc quyền cho một số nhóm thiểu số và bắt đa số còn lại phải trả giá. “Chiếm đoạt” làm cho quốc gia trước sau cũng nghèo đi, tạm gọi là lose-lose, cả hai cùng bại.

Nền văn minh Maya cách đây 3000 năm ở Mỹ La tin từng rực rỡ một thời nhưng giới quyền thế đã cai trị dựa trên sự chiếm đoạt, dẫn đến tình trạng cách biệt giầu nghèo sâu sắc và ẩn chứa tiềm năng xâu xé nội bộ giữa những người có thể hưởng lợi nhờ vào của cái chiếm đoạt từ dân chúng.

Lúc khởi nghiệp, quốc gia La Mã được dựng nên bởi thể chế mang tính dung hợp nguyên thủy, một hệ thống kiểm soát và đối trọng, giúp phân phối quyền lực rộng rãi, thông qua các lá phiếu bầu đại diện.

Với thời gian do quyền lợi của giới quyền thế và quí tộc, thể chế dung hợp bị thay thế bằng một kiểu chiếm đoạt có lợi cho kẻ cầm quyền.

Một góc thành Rome. Ảnh: HM

Một góc thành Rome. Ảnh: HM

Hồi ở thăm Rome, người bạn khuyên nên đi Venice (Venezia) vì cảnh đẹp mê hồn nhưng không có thời gian nên đành chịu.

Đọc cuốn sách trên tôi biết được từ thời Trung cổ, Venice từng là một quốc gia có thể chế dung hợp chính trị và kinh tế nên trở thành nơi giầu có nhất thế giới.

Cách đây hơn 1000 năm, Venice cũng tựa như Singapore ngày nay có vị trí địa lý thuận lợi do nhiều người đi biển ở giữa Địa Trung Hải. Giao thương phát triển nên giới buôn trở thành giầu có.

Quốc gia này từng có một kiểu hợp đồng gọi là Commenda (contract) như kiểu cổ phần hiện nay. Commenda liên quan đến người Venice và người lữ hành đi biển. Người Venice đóng góp vốn và người lữ hành có trách nhiệm áp tải hàng hóa.

Cánh trẻ vô công rồi nghề không có tiền nên sẵn sàng đi biển để chở hàng. Khi thương vụ thành công thì hai bên chia nhau lợi nhuận, bên cấp vốn (Venice) 100% thì hưởng 75% lợi nhuận, bên áp tải hàng được 25%.

Đây là mấu chốt giúp cho Venice phát triển, nhiều người giầu lên do lợi nhuận có được từ các thương vụ trên biển.

Các gia đình giầu có và quyền thế cảm thấy bị mất các món lời do Commenda nên tìm cách xóa sổ kiểu cổ phần này.

Những luật lệ mới ra đều phục vụ cho giới cầm quyền mà không đếm xỉa tới đa số người dân. Một kiểu thể chế “Chiếm đoạt” ra đời và báo hiệu sự lụi tàn của Venice.

Ngày nay tới thăm Venice thấy kênh rạch và thuyền bè đi lại như mắc cửi nhưng chỉ phục vụ khách du lịch ngắm sông và nhớ về một thời huy hoàng cách đó một thiên niên kỷ. Las Vegas cũng nhử khách bằng những kiến trúc Venice có sông thuyền giữa sa mạc, đâu đó vọng những bài cổ xưa của Robertino.

Thể chế chiếm đoạt đã làm cho nền văn minh Maya, đế chế La Mã và cả quốc gia nhỏ bé Venice lụi tàn. Còn bao ví dụ khác mà hai tác giả của cuốn sách “Why nations fail – Tại sao các quốc gia thất bại” đã kiến giải đủ chứng minh điều đó.

Vĩ…Thanh

Đọc tin về một người vừa bị lệnh truy nã quốc tế. Chưa biết anh mắc tội gì, nghe nói thời anh làm ở PVC đã làm thất thoát hàng ngàn tỷ. Khi tòa chưa tuyên thì không thể nói anh có tội.

Có thể coi anh ấy thuộc giới quyền thế hoạt động trong một cơ chế mà người lãnh đạo có cơ hội chiếm đoạt nên mới gây thiệt hại như vậy.

Dân chúng đồn đoán, nội bộ đang có vấn đề về lợi ích riêng chung không rõ rệt nên nhiều chuyện tế nhị đang được người trong cuộc tự phanh phui lẫn nhau.

Nếu bắt được kẻ phạm tội và nhóm lợi ích thì cả người bắt lẫn kẻ bị bắt đều là loser – người thất bại.

Thua thiệt nhiều nhất vẫn là những người dân è cổ đóng thuế cho những người quyền thế tiêu tiền, trộm cắp, tham ô, lãng phí, cuối cùng chính những kẻ chiếm đoạt này cũng không hề yên ổn.

Venice trong khách sạn Venetian

Venice trong khách sạn Venetian. Las Vegas. Ảnh: HM

Rất có thể người phải đèo xác người thân trên xe máy do nghèo quá không có tiền có nguyên nhân sâu xa từ những kẻ quyền thế tìm mọi cách tước đoạt cơ hội của người dân, đẩy họ ra bên lề của cuộc sống.

Lịch Maya dừng ở năm 2012 không phải là ngày tận thế của nhân loại nhưng có thể là tín hiệu gửi cho những quốc gia không chịu phát triển.

Nền văn minh rực rỡ Maya, đế chế La Mã hùng mạnh hay quốc gia Venice thịnh vượng bị lụi tàn bởi một số kẻ không nghĩ đến win-win.

Ngày nay du khách tới thăm những nơi đây, thán phục người xưa về kiến trúc đền đài, nhưng ít ai biết được sự đổ nát không chỉ do thời gian mà sự chiếm đoạt của giới quyền thế cũng giúp cho sự điêu tàn.

HM. 19-9-2016

Advertisements

70 Responses to Thể chế chiếm đoạt: Nền văn minh Maya và đế chế La Mã

  1. TungDao says:

    Không phải là đấu trường La mã, nhưng đây sẽ là đấu trường làm một số nước chết khiếp :
    Đấu sĩ:

    HC không còn hấp dẫn nữa, sao không ngâm cứu một đấu trường luôn huyền bí và bí mật với tên miền .kp, ví dụ :
    http://www.kcna.kp/kcna.user.home.retrieveHomeInfoList.kcmsf

  2. Mike says:

    Tản mạn thể chế.

    Giàu-nghèo cách biệt, cũng như xấu-tốt, vốn đã, đang và sẽ tồn tại muôn đời. Con người chỉ nổ lực tạo công bằng. Mà công bằng, tuỳ lúc tuỳ nơi, lại được hiểu khác nhau.

    Tôn giáo, đạo lý khai thác tính thiện nơi con người. Hòng mong giảm thiểu bất công.

    Thế rồi một ông “râu ria ra rậm rạp” nhảy ra bảo phải làm như vầy như vầy mới có công bằng tuyệt đối.

    Nhìn qua thì hay. Nhìn lại thì té ra ổng khai thác tối đa toàn những tính xấu trong con người. Này nha:

    – Lười biếng và hoang tưởng: Làm tà tà chơi mấy cũng có.

    – Điêu ngoa và ích kỷ: mình nghèo không chịu cố gắng, mình dở không chịu an phận, chỉ giỏi đi đổ hô tại bị tụi nó bóc lột.

    – Độc ác và vô nguyên tắc: Cái gì có lợi cho mục đích sau cùng thì làm, bất chấp điều đó là ác hay không. Cướp bóc, chém giết, nhục mạ, đày đoạ, … cần là cứ xài “vô tư”, không hạn chế.

    – Tham lam vô lối: của người ta cứ chực cướp để chia nhau.
    – …

    Rồi, muốn làm cho mau và chia cho đều thì phải trao quyền tuyệt đối cho một nhúm người. Chính cái “bùa” này mới là thứ làm cho cái trò này thành công vang dội. Giới cai trị ai mà không ham có quyền tuyệt đối và trường tồn.

    Chừng người dân hiểu ra thì cũng đã muộn. Ngóc đầu lên là bị bụp liền.

    Bên kia, bọn tư bản không chú trọng vào chuyện chia công bằng của cải mà vào chuyện công bằng cơ hội. Công bằng xã hội là tạo cơ hội cho mọi người thăng tiến theo khả năng, chứ không phải chỉ biết lấy của người giàu chia cho người nghèo.

    Muốn đi học, nhà nước giúp tối đa. Muốn làm chủ tiệm, chả có gì khó khăn. Vị nào có tài nghĩ ra cái mới, đưa vào mấy tổ hợp đầu tư xin tiền làm, dể như chơi.

    Silicon Valley cứ vài trăm mét có một công ty đầu tư cấp vốn như vậy. Đầu tư 100 công ty thì mất tiền 80, còn 20 tồn tại. Lâu lâu trúng đậm như Google, Tesla, Netflix, ..Vậy cũng lời chán.

    … thôi dài rồi.

    • krok says:

      Khác biệt là ở trí tuệ và lương tri.
      Mỹ có Founding Fathers – những người Cha đặt nền móng chế độ.
      Việt Nam thì chỉ có người ăn theo nói leo, nhưng cũng muốn làm cha thiên hạ!

  3. krok says:

    Tin tốt: muộn (khoảng 20 năm) còn hơn không – đcs đang xem xét cải cách thể chế :
    – Nhất nguyên, thống nhất tổ chức đ? và chính phủ.
    – Cải cách hạn điền để có thể tập trung đất thành thửa lớn, tạo điều kiện cho nông nghiệp sx lớn với công nghệ cao.

  4. krok says:

    Nguyễn Văn Bao:

    Bác Muôn

    1964-1968 Mĩ ném bom miềm bắc vn. Chúng tôi phải sơ tán về nông thôn. Gần như tất cả nghèo như nhau. Đói ăn và thiếu mặc.

    Có vài ng khá giả hơn 1 chút.

    Lớp tôi có thằng Quang. Bố nó là bác Muôn, cán bộ miền Nam tập kết. Do ko biết chữ nên bác bị phân làm bảo vệ 1 cơ quan. Bác ko chịu và xin ra khỏi Đảng để làm ăn cá thể. Là tôi nghe lỏm bác bí thư nói với ba tôi thế. “Phải canh chừng chủ nghĩa tư bản và giai cấp tư sản”.

    Bác mua 1 cái máy làm dép nhựa, mua nhựa phế thải từ các bà đồng nát để tái chế thành dép mới, rồi kí gửi cho các HTX tiêu dùng bán.

    Ngày đó sang nhất là dép nhựa Tiền phong, rất hiếm, chỉ phân phối cho các cơ quan nhà nước và phải bốc thăm.

    Dép của bác làm ko đẹp và bền bằng dép TP nhưng bán tự do và giá chỉ bằng nửa.
    Bác có chính sách hậu mãi rất thông minh. Dép bác làm có nhãn riêng. Ai mua dép của bác đi mòn, hỏng thì mang đến bác sẽ đổi cho dép mới, chỉ phải các vài hào. Dép làm ra bao nhiêu cũng bán hết.

    Bác kiếm được rất nhiều tiền.

    Chính quyền tức tối nhưng ko làm gì được vì bác là cán bộ tập kết, huân huy chương treo đầy nhà. Bác gái thu mua nhựa, bác trai cùng thằng Quang, lúc đó mới lên 8 tuổi, tự làm dép, ko thuê mướn lao động nên ko thể quy vào tội bóc lột.

    Nếu được phép thuê lao động và mở rộng sx chắc bác đã trở thành ng giàu nhất miền bắc vn lúc đó.

    Thằng Quang luôn có quần áo mới may bằng vải ngoại mua từ chợ giời. Nó có hắn 1 khẩu súng hơi Đức mới cóng. Quang thừa hưởng tính hào sảng nam bộ của ba má nó. Có gì cũng chia cho bạn bè.

    Tôi thường đến nhà Quang cùng nó làm dép, chở đi giao cho các HTX mua bán và nhận tiền bán hàng lô trước. Bác luôn bảo nhận tiền rồi chúng mày muốn tiêu bao nhiêu thì tiêu. Mỗi lần chúng tôi chỉ lấy vài đồng mua bánh kẹo, đạn súng hơi rồi sách súng đi săn.

    Lần nào tôi sang nhà bác gái cũng mổ gà rán cá làm cơm tưng bừng cho ăn. Đại khái cơm của bí thư, chủ tịch tỉnh ko thể so được.

    Bác trai có cái mô tô to đùng của Đông Đức, thỉnh thoảng xin được xăng thì bác chở chúng tôi đi quanh thị xã chỉ để khoe xe.

    Bác bảo cả miền bắc VN chỉ có vài cái xe như thế.

    Thỉnh thoảng bác mời ba tôi sang nhà nhậu, và bảo:
    – nếu các anh cho phép thuê nhân công, tôi sẽ trả cho chính quyền một nửa tiền lãi, đủ trả lương cho 100 bác sĩ của bv tỉnh.
    – anh nói bé thôi, kẻo đi tù cả lũ.
    – vậy sau này nhờ anh bảo lãnh cho thằng Quang được vào đại học.
    – Được rồi. Tôi bảo lãnh. Uống rượu đi.

    Ngày đó tôi còn bé, ko thể hiểu 1 người tốt bụng và giỏi giang như vậy sao bị cấm đoán, ngược đãi.

    Quang học giỏi nhưng ko được đi học nn. Chắc vì lí lịch tiểu tư sản. May còn được vào đại học.

    Đôi dép Tiền phong thần thánh đây.
    Ảnh

  5. krok says:

    Cám ơn nhà văn Nguyên Ngọc!

    Nguyên Ngọc:

    Sau năm 1975, giá như chúng ta dũng cảm giữ Tây Nguyên như một Bhutan thì thật tốt. Chúng ta sẽ có một tấm gương để học cách sống sao cho có hạnh phúc, sống thế nào để khiêm nhường với trời đất.

    Ngày xưa người nông dân không dám làm điều ác, họ sợ thất đức. Ngày ngay, xã hội không còn khái niệm về thất đức nữa. Người nông dân, những người bình thường nhất, đã không còn sợ cái ác, không còn sợ làm điều ác. Và đây là điều đáng sợ nhất. Con người, ở giữa đất trời, sống vô thần và không biết đến trời đất thì nguy hiểm quá.

    http://mobile.thesaigontimes.vn/tinbaichitiet/151530/

  6. krok says:

    Cám ơn cụ Cua có bài viết hay.
    Theo tôi nghĩ thể chế ta có thể hiểu như một hệ thống – bao gồm mọi nguồn lực xã hội (quan hệ sản xuất+nhân lực&trí tuệ) và thiên nhiên, có đầu ra đầu vào.
    Đầu vào là toàn bộ giá trị các tiêu thụ xã hội và tài nguyên thiên khai thác – dầu khí, quặng, đất đai, rừng (phần nhiều không phục hồi được) vv..
    Đầu ra là các sản phẩm của toàn xã hội ( bao gồm cả các giá trị phi vật thể như kiến thức, văn hoá …)
    Giá trị tích luỹ sẽ là đầu ra trừ đầu vào.
    Để thể chế cụ thể tồn tại, phát triển bền vững, hiển nhiên tích luỹ phải lớn hơn không.

    Các đế chế bắt đầu bằng sự lớn mạnh nhờ quan hệ sản xuất tiến bộ, phát minh sáng chế làm tăng năng xuất nhảy vọt ( thuỷ lợi, máy hơi nước…), rồi bằng bóc lột thuộc địa.

    Liên xô lớn mạnh bằng quốc hữu hoá toàn bộ tài sản tư bản cả trong và ngoài nước cộng với lao động tích cực tự nguyện và cả cưỡng bức cộng với tài nguyên thiên nhiên vô cùng to lớn của nước Nga. Càng về sau do quan hệ sản xuất không phù hợp, tài nguyên giàu có bị bóc quá mức dẫn đến sụp đổ.

    Trung Quốc ngày nay có sức sản xuất (được giải phóng bởi họ đặng) mạnh nhất trong lịch sử – bản chất là chế độ tư bản, nhưng lại được lãnh đạo bởi họ tập muốn phục hồi chế độ độc tài kiểu mao. Mâu thuẫn này có tính đối kháng theo Marx sẽ chắc chắn sẽ dẫn đến tiêu diệt họ tập.

    Việt Nam dcch ra đời dựa trên lòng yêu nước, hy sinh của cải tính mạng của tư sản, địa chủ yêu nước, trí thức, công nông …
    Kháng chiến thắng Pháp rồi Mỹ phải nhờ thêm viện trợ của LX, TQ.
    Việt Nam chưa bao giờ có quan hệ sản xuất tiến bộ, năng xuất lao động thấp, tri thức, công nghệ thấp. Trước sống nhờ viện trợ nước ngoài, giờ nhờ khai thác khoáng sản than, dầu khí, rừng, môi trường, bán đất cho nước ngoài làm dự án.
    Nói “họ ăn không từ thứ gì của dân” là đúng, nhưng chưa đủ.
    Họ đang ăn hết của các thế hệ sau, ăn hết tương lai của cả dân tộc.

  7. VA says:

    NGÔN NGỮ TÌNH YÊU
    Mấy hôm trước thấy một nàng mũm mỉm, dễ thương, tôi liều mon men buông lời ong bướm thì nàng trừng mắt quát hỏi: Anh biết gì về tình yêu, hử ? Ừ, thì anh nghe Xuân Diệu nói TY là nhớ nhớ thương thương gì đấy, có lẽ là anh đã … đã …
    Thấy vẻ e thẹn con dê già của tôi, nàng liền trở lại khuôn mặt nai tơ và dịu giọng ngọt ngào: Thế anh có biết ngôn ngữ của TY là gì ko ? Anh biết chứ, tôi dõng dạc nói: Ngôn ngữ của TY là thơ ca, là nghệ thuật của sự đam mê và dâng hiến …. Chưa hết lời thì bộp một phát, nàng phi cả quyển sách bìa cứng cầm ở tay vào mặt tôi, lạc giọng quát:
    – Anh cầm về đọc đi, đọc xong rồi hãy đến nói chuyện với em. Tặng thêm anh 2 quả dưa bở, khi nào muốn gọi em thì chỉ việc xoa xoa là em sẽ đến ngay bên anh.
    Đoạn sau giọng nàng có vẻ dịu xuống. Bỏ mặc 2 quả dưa tròn trịa, tôi xoa khuôn mặt sưng vù và tò mò liếc xem quyển sách: à ra “5 NGÔN NGỮ TÌNH YÊU” của Gary Chapman. Đọc cũng khá hấp dẫn, best-seller có khác. 5 ngôn ngữ đó là:
    Lời khen ngợi – Thời gian chia sẻ – Quà tặng – Sự tận tụy – Cử chỉ âu yếm
    Lâu nay chàng nói tiếng Vân Kiều, nàng thỏ thẻ tiếng H’Mông vẫn thấy sướng dù chả hiểu gì mấy, có lẽ vì giai điệu sôi động “cắc cùm cum”. Nhưng si mê đâu đã phải là tình yêu. Để giai điệu sôi động kia ko trở nên nhàm chán, người ta cần hiểu nhau qua thứ ngôn ngữ của TY chứ ko phải “cắc cùm cum”.
    Dịp khác bàn về nội dung cuốn sách, chỉ nhận ra một chân lý là Tình Yêu hay bất cứ mối quan hệ nào khác đều có thứ ngôn ngữ riêng của nó.
    Mối quan hệ Chính Quyền – Dân Chúng, mối quan hệ giữa các Quốc Gia, mối quan hệ giữa Con người – Môi trường, đều cần những thứ “ngôn ngữ” riêng. Sự suy thoái là tất yếu khi ko có “ngôn ngữ” chung trong các mối quan hệ.
    Trong 1 quốc gia, “ngôn ngữ” đối thoại giữa Chính Quyền – Dân Chúng sẽ quyết định thể chế đó là Chiếm đoạt hay Dung hợp.
    Chiếm đoạt hay Dung hợp đều có thể dẫn tới phát triển hay suy thoái, nhưng bền vững hay ko còn tùy vào “ngôn ngữ” mà nó đối thoại với chính mình và thế giới xung quanh.
    Thể chế Mỹ dường như đã có thứ “ngôn ngữ” đối thoại giữa Chính Quyền – Dân Chúng thích hợp dù chưa phải là tối ưu. Nhưng thứ “ngôn ngữ” mà nước Mỹ đang đối thoại với thế giới lại khá kinh dị, chỉ có lợi cho 1 nhóm nào đó, chẳng đem lại lợi ích gì cho thế giới, ngoài sự chia rẽ. Vậy nước Mỹ là chiếm đoạt hay dung hợp, có lẽ là cả 2.
    Ở xứ ta, đối thoại giữa Chính Quyền – Dân Chúng dường như là thứ ngôn ngữ giữa … những võ sĩ câm điếc lười biếng trên võ đài ko luật – No Rules, việc của 2 bên chả liên quan, nhưng hậu quả thì ảnh hưởng đến nhau vô cùng nghiêm trọng.

    • VA says:

      Tái Bút: Nếu chưa tìm ra “ngôn ngữ” đối thoại giữa Chính Quyền – Dân Chúng, hay còn nghi ngại thứ ngôn ngữ DÂN CHỦ, xin hãy tạm dùng ngôn ngữ của Tình yêu đã dẫn ở trên ngõ hầu sẽ đưa VN tới sự yên bình và phát triển. Tạm sắp lại chữ cho phù hợp:

      Khích lệ – Minh bạch và công bằng – Thiện nguyện – Sự tận tụy – Nhiệt huyết dân tộc

  8. Văn Mùi says:

    Thưa các bác HC,

    Xin cảm ơn bác HM về bài viết. Bài viết thể hiện khá công phu, nhiều suy tưởng riêng trên nền một bài viết đáng đọc của một tác giả có uy tín.

    Có lẽ, để bắt đầu, tôi xin lấy ý này của Nguyễn Trãi làm Tựa: “Càn khôn bĩ rồi lại thái. Nhật nguyệt hối rồi lại minh” để ngẫm về sự xoay vần của con tạo, sự tiến hoá của lịch sử, sự hưng vong của một quốc gia hay đế chế.

    Thởi đại văn minh Maya cách nay 3000 năm, theo tôi nghĩ, phát triển và lụi tàn có lẽ do thiên nhiên, môi trường sống quyết định. Thời đó hãy còn là hình thức công xã nguyên thuỷ, chưa định hình thiết chế nhà nước sơ khai. Vả lại, châu Mỹ ngày đó quá cách biệt với bên ngoài, nên không có quan hệ tương hỗ với các nền văn minh khác. Sau một thiên tai chắc là rất kinh khủng, nền văn minh Maya gần như bị xoá sổ, chỉ còn dấu vết đô thị còn sót lại và vài dấu vết kỹ thuật như truyền thanh sơ khai, lịch Maya…sự hưng vong của nền văn minh Maya, do đó, chỉ còn là suy đoán. Thực chứng lịch sử, khảo cổ còn lại đến nay rất ít ỏi, sơ sài. Nó như di tích vườn treo Babylon hay lăng mộ các vua Ai cập vậy. Có thể cùng song hành tồn tại, nhưng trình độ phát triển thấp hơn phần Trung đông và châu Âu hoặc Trung quốc và Ấn độ cùng thời kỳ.

    Như vậy, có thể sơ bộ nhận xét, văn minh Maya chưa đủ điều kiện để luận giải về sự hưng vong của một thể chế, thiết chế nhà nước.

    Sau công xã nguyên thuỷ, làm chung hưởng chung, là đến thời kỳ chiếm hữu tư nhân. “Trống làng chưa đánh thì thùng, của chung ai khéo vẫy vùng nên riêng”. Chính sự khởi phát chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất đã chấm dứt thời kỳ công xã nguyên thuỷ, nơi người ta dựa vào nhau mà sống nhằm chống chọi với thiên nhiên để tồn tại.

    Và chính sự chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất đã thúc đẩy xã hội loài người tiến lên một hình thức cao hơn và tồi tệ hơn: chế độ chiếm hữu nô lệ. Và đây là đặc điểm xấu xa nhất của con người: chiếm hữu chính đồng loại của mình làm tài sản sức lao động. Từ đó, nhu cầu củng cố quyền sở hữu tư nhân thúc đẩy sự hình thành các thiết chế nhà nước, ngày càng tinh vi và phức tạp hơn.

    Các đế chế được hình thành và tan rã dựa trên dựa trên biến thiên không ngừng của quyền sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Tiếng kêu ai oán của sự bất công xã hội đã đưa đến việc hình thành tôn giáo để an ủi những kẻ yếm thế.

    Các hình mẫu nhà nước tập quyền phát triển đến một mức độ nào đó sẽ lại đi tới tan rã. Cái vòng luẩn quẩn “hợp, tan”, “tan hợp” lâu hay mau tuỳ thuộc vào trình độ tổ chức xã hội của con người thời kỳ đó. Khi các mâu thuẫn xã hội được dung hoà, không đưa đến đối kháng, quyền lợi được phân phối tương đối công bầng cho các giai tầng trong xã hội thì xã hội đó có cơ may tồn tại lâu dài, ổn định. Ngược lại, xã hội sẽ chuyển sang bất ổn, đe doạ tan rã, “xoá cờ làm lại”.

    Các cuộc cách mạng xã hội từ trước đến nay đều tuân theo quy luật đó. Song hành cùng với sự phát triển sản xuất ngày càng tiên tiến là các hình thức sở hữu tư liệu sản xuất phù hợp, phương thức phân chia thặng dư của cải làm ra càng tiến bộ, thoả mãn nhu cầu của mọi tầng lớp nhân dân sẽ đưa đến những khế ước xã hội được chấp nhận rộng rãi. Đó là tiền đề cho ổn định xã hội.

    Các khái niệm “xã hội dung hợp”, ” xã hội chiếm đoạt” chỉ có giá trị phổ quát tương đối. Tuỳ vào đặc điểm tâm lý, văn hoá, dân tộc…sẽ có những bước đi phù hợp. Nhưng hạt nhân của nó vẫn là công bằng.

    Các sáng kiến chính trị, các học thuyết kinh tế, rốt cuộc, đều cố gắng tối đa nhằm đạt tới mục tiêu đó. Văn hoá, ở đây, đóng vai trò cân bằng, đảm bảo tính bền vững của các tiến bộ về kinh tế và chính trị.

    Xin trình bầy sơ lược suy nghĩ của tôi về chủ đề do bài viết của bác Hiệu Minh gợi ý. Xin cảm ơn sự quan tâm và rất mong đợi sự góp ý của các bác. Xin cảm ơn chung. Kính các bác.

    • Dove says:

      “Các sáng kiến chính trị, các học thuyết kinh tế, rốt cuộc, đều cố gắng tối đa nhằm đạt tới mục tiêu đó”

      Nói phét ko mất tiền.

      EU xứ sở công bằng và bao dung đang nứt ra từng mảng. Đó là vì “các sáng kiến chính trị, các học thuyết kinh tế, rốt cuộc đều nhằm phục vụ lợi ích của phe nhóm chủ trương ra nó.

      Vì lợi ích của hệ thống petrodollar, Hoa Kỳ đã gần 30 năm nay, đã đổ hàng chục ngàn tỷ USD, hàng chục ngàn sinh mạng Mỹ, giết hàng trăm ngàn dân bản xứ làm cho hàng triệu người vỡ tổ tị nạn dưới chiêu bài xây dựng thể chế dân chủ bao dung ở xứ xở 1001 đêm, ấy thế mà vẫn còn lúng túng trong các vũng lầy quá độ.

      Trong cục diện như vậy, hay nhất là vẫn có 1 người, sau khi làm dân chủ ở VN, đã trở về Hoa Kỳ và vào thập niên 1970 đã từng nói: không có quyền bắt một người phải chết vì sai lầm. Ấy thế mà hiện nay, do lòng dạ hẹp hòi, đã 3 năm liền, ông ấy liên tục đòi Assad phải ra đi và sai lầm đó khiến cho hàng trăm ngàn người phải chết.

      Thảm thương nhất là trẻ em, dù mặc áo phao, nhưng vẫn chết trên đượng tỵ nạn đén xứ sở công bằng bao dung được gọi là EU.

      Đó là nhờ cố gắng tối đa của học thuyết petrodollar, cốt lõi của sự thịnh vượng Mỹ.

      • TM says:

        Lại tả con rệp rồi.

      • Văn Mùi says:

        Bác Dove thân kính,

        Rất cảm ơn bác đã đọc bài của tôi và cho nhận xét. Chắc bác cũng thấy là, bài tôi viết chỉ đưa ra ý kiến khảo sát tóm tắt, không nhằm phê phán ai, cái gì. Cái đó không phải “tạng” của tôi. Hãy để cuộc sống tự vận động theo như nó muốn. Không ai can thiệp được vào nó đâu.

        Mình trao đổi ý kiến ở đây cũng vậy. Không thể buộc người khác nói theo ý mình muốn, hợp “cạ” của mình. Miễn là cái tối thiểu ta còn giữ được: giữ đủ sự tôn trọng người khác, dù tuổi tác hay hoàn cảnh người đó có khác mình.

        Kính bác.

      • lkc says:

        Cái Bác này tuyệt thật. Bác là người thế nào mà bảo vệ cái thứ sadam rồi atsat gì đó. Nhưng như bác cũng hay. Cố giư lí tưởng đó sau về địa ngục mà giáo huấn bon quỷ sứ đang chờ nhé bác.

    • NTD says:

      Bác Văn Mùi thân mến,
      Trong toàn bộ cái assay của bác chỉ đặt vấn đề công bằng về quyền lợi, tức là rất Mác Lê, rất duy vật (materialist) đơn giản theo kiểu Mác Lê. Con người là một loài động vật. Động vật cạnh tranh nhau không chỉ miếng ăn, chỗ ở (để bản thân tồn tại) mà còn đánh nhau vì giống cái (để duy trì nòi giống). Con người cũng vậy thôi. Một hai nghiêng nước nghiêng thành là vì thế mà. Mấy hôm nay lại rộ lên chuyện bồ nhí không chỉ ở Bắc triều mà cả Nam triều. Hơn thế nữa, là con người nên hơn con vật ở chỗ có suy nghĩ và niềm tin. Các cuộc thánh chiến đâu chỉ vì miếng ăn và giống cái, mà còn vì được che tai hay không che tai, ví dụ thế. Hoặc ăn thịt bò hay thịt lợn. Ấy là chưa kể tức nhau tiếng gáy. Uruguay và Paraguay uýnh nhau chỉ vì một trận bóng đá. Ở ta thì “giang hồ đất cảng” kéo nhau vào Vinh uýnh nhau với các fan xứ Nghệ.
      Rất đồng ý với bác : “Các khái niệm “xã hội dung hợp”, ” xã hội chiếm đoạt” chỉ có giá trị phổ quát tương đối.”. Hơn nữa, chỉ là một phần đóng góp vào sức mạnh của một đế chế. Chỉ áp dụng Mác Lê (chỉ materialism) thì đạo đức suy đồi, văn hoá xuống cấp…
      Chúc vui vẻ.

      • Dove says:

        Các khái niệm “xã hội dung hợp”, ” xã hội chiếm đoạt” được đặt ra để duy trì hệ thống petrodollar mà thôi. Nhắc đến nó là bốc mùi dầu mỏ tởm lợm. Nhìn tấy thi thể nhỏ bé của em bé chết trôi trên biển, Dove chỉ muốn nhổ vào các khái niệm “xã hội dung hợp” hay “tích hợp đa văn hóa” gì đó.

        Ghi chú: Hiện thực của xã hội dung hợp và tích hợp đa văn hóa tại EU (nguồn internet)

        Tuy nhiên công bằng mà nói bất cứ hệ thống nào cũng có mặt tốt để người ta theo.

        Mác – Lê là nền tảng của văn minh cộng hòa dân chủ.

        • LiemĐoan says:

          Kính thưa TS Dove , đọc còm của bác lại thấy bác ca tụng ” Mác – Lê là nền tảng của văn minh cộng hòa dân chủ “.
          Thú thật vì trình còm nên không hiểu mấy , xin bác dành chút thì giờ giảng giải cho M hiểu thêm , nhơn tiện góp ý với bác khi viết còm xin bác đừng phang những kết luận có tính cách chủ quan như thế , chỉ nhận thêm nhiều đá mà thôi .
          Cám ơn bác trước , M chờ bác dạy …

  9. PV-Nhân says:

    * http://img.khoahoc.tv/photos/image/122012/21/maya8.jpg
    -Mùa hè vừa qua, tôi có dịp đến Quốc gia Honduras ( Trung Mỹ), sau đó là Puerto Mya, thăm khu di tích cũ của nên văn minh Maya…Người hướng dẫn cho xem một đoạn sách ngắn nói về nền văn minh Mya, nền văn minh cổ có lịch sử từ 1000 năm trước Tây lịch. Lãnh thổ đế quốc Mya trải dài từ miền nam Mexico xuống đến Guatamela. Đế quốc này suy tàn do nạn tàn phá thiên nhiên, 60% rừng bị phá gây hạn hán…Dân chúng bỏ đi…Kết quả do sự phát triển kém bền vững, lãnh đạo kém nên gây tai họa.
    Thiển nghĩ VN nên học bài học này. Hủy hoại môi trường sống do kém cỏi, tham lam là hủy diệt sức sống của dân tộc…Nào là phá rừng, thủy điện và những dự án nguy hiểm…Nên dừng lại.
    ( Ảnh: di tích văn minh Mya ( ảnh internet)

  10. Nhu Nguyen says:

    Rất đồng ý với cụ TBT( tổng biên tập chứ không phải tổng bí thư ) về quyết định sáng suốt, quyết liệt nhưng vẫn không thiếu tính đảng và nhân văn ☺.

    Cụ CD nên coi lại mình, có rất nhiều người nhắc nhở nhưng cụ vẫn cứ làm theo ý mình. Từ Xôi Thịt, bác NDT đến bác Quê Hương..nhiều người định viết còm nhưng thấy bác cứ cắt, dán nên mất hết cả hứng.

    Thấy bác còm cũng hay, sao bác CD không còm mà cắt, dán. Cái gì của mình thì xài, không phải của mình mà vay mượn đâu lợi ít gì chứ.

    Dẫn nguồn cũng tùy chuyện, có nhiều chuyện không sát thực tế hay chưa được kiểm chứng, bác dẫn nguồn sẻ gây hiểu lầm cho blog, chưa kề có vài lần bác còn cắt, dán còm từ blog khác về, như vậy là không tế nhị với các cụ ở đây lắm.

    Mong CD còm hay và vui vẻ nhưng đừng dẫn nguồn lung tung nữa. Thân./.

  11. phanhauhoa says:

    Các đế chế mà trưng dụng tài sản của dân bằng hình thức quốc hữu hóa…, chẳng thèm trọng dụng nhân tài, trí thức và chủ thuyết thì mơ hồ không thực dụng thì sự suy vong ắt phải đến (không có trường hợp ngoại lệ).

    • NTD says:

      Chém to kho mặn thế này xã hội an toàn và ổn định hơn các học thuyết với những lời có cánh. Đế chế nào cũng đều do mồ hôi và xương máu của dân xây dựng lên cả. Đế chế US cứ đem quân đi các nơi chắc chắn sẽ lụi tàn (gấu bắc cực chỉ một lần đưa quân sang Afganistan là đủ), đề chế “ẩn mình chờ thời” sẽ lại nổi lên. Đế chế “cây sậy phương đông” suốt ngày lo sắm Lexus với “làm thối móng tay để xây nhà” thì chẳng bao giờ thành đế chế thực sự cả; nên cũng chẳng lo suy vong. Các ông Lý đơ đi đâu cũng xin viện trợ với xin tăng vốn ODA; rồi ra về tuyên bố thắng lợi của chuyến đi thì ai gọi là đế chế..Cái câu “Khi người Pháp đến, người An Nam đã quá chín nuồi để làm nô lệ ” vẫn còn văng vẳng đâu đó.

      • Nhu Nguyen says:

        Kính gởi bác NTD.

        Trong còm phía trên tôi có nhắc đến tên bác( NDT ), nhưng nay xin đính chính lại là bác NTD.

        Xin lỗi bác và các bác ở đây.

        Chúc bác và gia đình sức khỏe.

  12. hugoluu says:

    Vùng biển Địa Trung Hải có một di tích văn minh nhân loại cũng rất đáng ngưỡng mộ đó là , cung điện Knossos trên đảo Crete-Hy Lạp được xây dựng cách ngày nay gần 4000 năm ,nhìn qui mô hoành tráng ,những bức họa trên tường ,hàng cột với đặc trưng thon nhọn phần đế ,ngai vàng bằng đá ,không thể tin nổi 3900 năm trước người Hy Lạp cổ đại đã xây dựng được những công trình choáng ngợp như thế .
    Những ai từng đi thăm các di tích lịch sử thế giới có lẽ đều có chung cảm nhận , các di tích ở ta quá ư là khiêm tốn và niềm tự hào 4000 năm dân tộc cứ vơi dần ,vơi dần theo năm tháng ….

    • Mike says:

      Lâm viên Yosemite ở Cali có những cây tới trên 3000 tuổi. Thân cây có đường kính 4-5met, chắc cả chục người ôm.

      Lại nhớ hình như lịch sữ VN chỉ đâu khoảng 2700 năm (hơn 4000 năm là do 18 đời vua Hùng mà trị vì hơn 2600 năm, trung bình một ông làm vua 145 năm, gọi là huyền thoại sử thi). Nhìn thân cây mà ngẫm nó sống lâu hơn lịch sử VN, thấy cũng nể cho cây.

  13. Hiệu Minh says:

    Hiện (6:37PM, 20-9), số còm là 26 thì 11 còm của anh CD. Nếu anh tiếp tục tốc độ copy/past này tôi sẽ spam vì lý do chất lượng của blog.

    Đã nhắc nhở anh vài lần rồi. Đây là final warning.

    • Dove says:

      Chúng ta nên tự hào hay lo lắng về thực trạng của Hang Cua?

      Thiển nghĩ, ko tự hào, ko lo lắng gì hết mà cứ điềm nhiên làm “la vache qui rit”.

    • Mười Tạ says:

      Mt ko cho rằng những trang ko thể kiểm chứng, ko có người chịu trách nhiệm là có giá trị thông tin.

      Tuy nhiên, nếu Ngà Voi làm cho CD bận rộn thêm một chút, mt còm chăm một chút, thì tỷ lệ trên sẽ thay đổi đáng kể. 🙂

  14. Dove says:

    Khoảng 2500 trước, Phật Tổ ngồi tu trên tòa sen. Được rắn thần Naga và cây bồ đề che chở, ngài đã giảng rất hay về lòng bao dung.

    Ghi chú: Phật Tổ Thich Ca Mầu Ni (ảnh Wiki)

    Ngài ban một cốc nước muối, yêu cầu các đệ tử nếm.

    – Có mặn không?
    – Thưa Phật Tổ mặn chát ạ.

    Nghe đệ tử trả lời xong. Phật Tổ bèn hắt chỗ nước muối còn lại xuống sồng Hằng, múc lại đầy cốc và ban cho các đệ tử nếm:

    – Có mặn không?
    – Thưa Phật Tổ không mặn ạ!

    Rồi người giảng:

    – Nếu tấm lòng của các ngươi rộng lớn như sông Hằng thì bất cứ việc gì cũng bao dung được.

    Có những điều mà con người đã hiểu rất rõ từ thời xa xưa, nhưng đến bây giờ vẫn ko thực hiện được, trong số đó lòng bao dung là một thí dụ.

    Hiện nay có 2 người mà lòng bao dung được tính bằng con số âm, đó là các ông B. Obama và J. Kerry. Hai ông này cứ nhất định đòi ông Assad phải ra đi mà ko thèm để ý đến số phận của hàng triệu người đang bị đày đọa, đang bị giết hoặc đang lênh đênh trên các con thuyền tị nạn.

    Cả hai ông này đều diễn trò ảo thuật dấu đầu hở đuôi đằng sau đám khói mù tạt có tên là “bất đồng chính kiến ôn hòa”. Quả là tột cùng của sự trơ trẽn!

    • Brave Hoang says:

      Lý thuyết thì đúng mà áp dụng vào biện giải thì theo quan điểm cá nhân :D. Thầy bói xem voi thì ai cũng nghĩ mình đúng mà :D.

    • TungDao says:

      Phật dạy: Ác nghiệp như chén muối. Phước nghiệp như nước trong. Muối nhiều, nước ít thì mặn. Nước thật nhiều, muối thật ít thì nhạt.
      Lòng bao dung không thể như sông Hằng. Lão đừng bịa chuyện để ngụy biện.

      • Dove says:

        Phật đến tâm mỗi người qua nhiều con đường. Con đường sông Hằng của Dove là con đường sáng. Con đường ví ác nghiệp như chén muối của TungDao là con đường tối. Bởi vì muối ở lượng hợp lý là cần thiết cho cuộc sống.

        Cần thiết đến mức, người Ucraina của quangku có phong tục tiếp khách quý bằng cách cho trinh nữ mặc saraphan tặng bánh mì và muối. Dove từng là khách quý, ngửi mùi trinh nữ, bánh mì, nhấm nháp vài hột muối và đã cảm nhận được thế nào là hương vị cuộc đời.

        Cũng như muối, Mác – Lê ở nồng độ vừa phải là ko thể thiếu được cho đời sống dân chủ cộng hòa.

        Nền cộng hòa của Hoa Kỳ thoạt đầu được dựng nên bởi bản tuyên ngôn nhạt như nước ốc phục vụ quyền lợi ích kỷ của một nhúm chủ nô và người có của da trắng. Nhờ được dân chúng nêm vào lượng Mác – Lê vừa phải, nên sau này, bản tuyên ngôn đó đã tự thân diễn biến và trở thành ngọn cờ dẫn dắt dân chúng xây dựng nên một nền dân trị được nhiều người ngưỡng mộ, trong số đó có cả Văn Ba.

    • trungle118 says:

      nếu bao dung với cái ác đồng nghĩa với tiêu diệt điều thiện bác Dove ạ,
      và bắt buộc chọn giữa 2 cái ác thì người có tâm chắc chọn cái nào ít ác hơn. giữa ông B. Obama, J. Kerry và đức phật chưa biết ông nào thiện hơn vì 1 bên là đời sống thực tế còn 1 bên chỉ thuần về tinh thần.

      • Dove says:

        Về các ông B. Obama và J. Kerry thì đã rõ, họ chọn cái ác hơn và che đậy vụng về bằng cái gọi là ‘bất đồng chính kiến ôn hòa”.

        Nên nhớ, bất cứ dân tộc nào cũng có đủ sự khôn ngoan và nguồn lực nội sinh để xử lý cái ác nội tại, họ đâu có cần đến Chú Sam.

  15. CD@3n says:

    – Đời sống ngư dân sau thảm họa cá chết do Formosa thải độc ra biển :
    ———————-
    “Cũng nói về gạo được hỗ trợ, ông Trần Quang Lợi, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã cho hay, các hộ nằm trong diện được cấp gạo hỗ trợ tối đa là 6 tháng. Nhưng bà con ở đây mới chỉ nhận được hơn 22 kg gạo/người. “Tức là đã qua 5 tháng nhưng mới chỉ nhận được một tháng rưỡi thôi. Vì vậy nhiều gia đình lâm vào cảnh thiếu gạo ăn là điều không tránh khỏi” “Một cán bộ huyện Lệ Thủy cho biết, đến bây giờ, phản ánh của người dân mới chỉ nhận được trên 22 kg gạo hỗ trợ là đúng. Số còn lại, ngành LĐ-TB&XH tỉnh đang làm tờ trình, thủ tục xin Chính phủ cấp tiếp để chuyển đến hỗ trợ cho bà con ngư dân. Như vậy, sau 5 tháng sự cố cố môi trường biển, số gạo cần thiết vẫn chưa đến đủ cho ngư dân. Vì vậy, hiện tượng thiếu gạo ăn là điều khó tránh khỏi….” Đọc thêm tại: http://nongnghiep.vn/ngu-dan-chay-an-con-thieu-lay-dau-ra-tien-tra-lai-vay-post175534.html |
    ——————
    – không cần bình luận thêm ! :mrgreen:

  16. CD@3n says:

    – cập nhật “bầu Đức và suy thoái” :
    —————-
    -“Cụ thể là vụ việc người Trung Quốc nhờ người Việt đứng tên mua lại hàng loạt các dự án nhạy cảm tại Đà Nẵng, dự án World Shine-Huế trên đèo Hải Vân phải thu hồi… tất cả đều cho thấy công tác quản lý có vấn đề. “ “Xã hội đang rất lo ngại doanh nghiệp nước ngoài sẽ nắm quyền chi phối và thao túng các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn tại Việt Nam và từ đó sẽ thao túng xã hội và nền kinh tế Việt Nam”, ông Ngãi nói và cho biết, mối lo ngại lớn nhất vẫn đến từ phía các doanh nghiệp Trung Quốc. “ (http://baodatviet.vn/kinh-te/doanh-nghiep/bau-duc-ban-dat-cao-su-cho-trung-quoc-loi-canh-bao-3319065/?paged=2).
    ————————-
    – Bầu Đức, ô. chủ HA-GL, đang lún sâu vào nơ nần, hình như cuộc giải cứu do các đại gia NH thực hiên đã tỏ ra “kém hiêu quả’, và giải pháp cuối cùng : Bán tất- bán rừng trồng cao su. Mà cây cao su mọc trên đất, người TQ, sau khi mua 20K ha sát biên giới việt-lào, sẽ mua thêm trong nội địa VN? vây thì- Bầu Đức (BĐ) không chỉ là câu chuyện của BĐ,trở thành câu chuyện an ninh quốc gia, hình ảnh của 1 đại gia “chuyên cơ” thuê cả anh hùng, nguyên phó TGĐ VAirline làm phi công riêng – ô. bầu của lò đào tạo bóng đá trẻ…đang trên đường “lung lay”..bác Dove, ‘cây sây suy nghĩ- thụy sĩ phương đông”, cho lời bình về “case” này cái nhé..?! :mrgreen:

  17. phù sa says:

    Dẫn chứng về “thể chế chiếm đoạt” dẫn tới tàn lụi của bác HM quả là chân xác. Nhưng thiển nghĩ những “thể chế chiếm đoạt” của phương Tây biến phần lớn dân chúng còn lại của quả đất thành nô lệ, thuộc địa trước đây và giờ là dân chủ kiểu mùa xuân ả rập thì khi nào tàn lụi nhỉ? rồi thể chế chiếm đoạt kiểu Trung Hoa nữa chứ, nó có tàn lụi không?

    • A. Phong says:

      Tàn lụi chứ sao không?
      Trước hết là kẻ bị chiếm đoạt tàn lụi. Sau đó những kẻ chiếm đoạt sẽ chiếm đoạt lẫn nhau. Cứ coi vụ Trinh Xuân Thanh là sẽ biết.

  18. Ngọ 1000 ngàn USD says:

    Thành thật mà còm, tôi không thích câu: “Nếu bắt được kẻ phạm tội và nhóm lợi ích thì cả người bắt lẫn kẻ bị bắt đều là loser – người thất bại.” của Chủ Hang. Có gì đó không ổn.

    • quang ku says:

      Cụ Cua nói quá đúng có gì mà không ổn hả bác ? Kẻ bị bắt thì sẽ ngồi tù, còn người bắt được thì chưa chắc đã là thắng lợi vì cái tầm như TXT thì cũng nắm được khối bí mật lúc đó được ăn cả ngã về không anh ta huỵch toẹt tất cả ra mọi chuyện cho bàn dân thiên hạ biết .
      Còn người mất nhiều nhất chính là dân đen chúng ta thôi bác ạ , tất cả những vụ án thụt két ,tham nhũng khởi tố , xét xử xong có thu được đồng xu mẻ nào đâu

      • Ngọ 1000 ngàn USD says:

        Vậy mạn phép xin được đặt ra câu hỏi cho bác Quang Cu:
        – “Người bắt’ MẤT gì khi bắt được “kẻ bị bắt”?
        – Nếu bắt được “kẻ bị bắt” thì Dân Việt có BỊ MẤT không?

  19. Thanh Tam says:

    Tôi chưa đến Mexico nhưng có Anh bạn định cư ở Mỹ thỉnh thoảng đi thăm mấy nước Châu Mỹ La tinh . Vừa rồi có Share cho tôi bài Besamen Mucho mà tôi thích mà ca sĩ và ban nhạc nổi tiếng biểu diễn ở Mexico và vài dòng trên E. Mail về đất nước Mexico làm tôi ngạc nhiên ,đất nước này bên cạnh Mỹ mà Xã hội , hoàn cảnh khác hẳn . Đọc Entry này lại nhớ về nội dung thư về Mexico – Nền văn minh Maya :
    “Nhạc Trưởng kiêm vĩ cầm thủ André Rieu cùng đại ban nhạc giao hưởng rất nổi tiếng khắp thế giới.
    Trong clip, ban nhạc đang trình diễn tại Mexico city ở hý viện ngoài trời rất ư hoành tráng và hiện đại. Âm thanh rất hay và trung thực, ngoài trời mà nghe cứ như trong nhà hý viện! Ngay cả tíếng thở, tiếng rên rỉ diễn tả cảm xúc của ca sĩ cũng nghe rõ mồn một!
    Mexico-Mễ Tây Cơ là một xứ sở rất quái đản! Giầu&Nghèo, Trí Thức&Vô Học phân biệt như trên trời và sát đất! Tham nhũng hối lộ công khai, cảnh sát, công an, mafia đầu gấu, buôn ma túy, trộm cướp, đĩ diếm là một! Phần lớn các quan chức, đại gia đều có con cháu, tài sản, cơ sở thương mại nhà cửa hoành tráng ở Mỹ!
    Tôi đã từng du lịch, thăm quan, đi qua những vùng nghèo khổ phía bắc giáp ranh Mỹ, đồng không cỏ cháy, dân nghèo khổ sinh sống như thời ăn lông ở lỗ, không hề thấy bóng dáng trường học!
    Đi đâu cũng toàn nhà thờ cùng tượng chúa đứng ,chúa nằm!
    Phía nam nơi thủ đô Mexico city và những vùng sát biển cho du khách thì hoàn toàn khác hẳn. Đi Mễ phải đi theo đoàn nếu không muốn bị mất tích, mất xác- thì cũng giống như đi Tầu thui, nội tạng tốt lắm, xương nấu xúp, thịt làm nhân bánh bao!
    Mễ là vùng đất cửa ngỏ cho mọi giống dân trên hành tinh nhập lậu vào Mỹ- Như Âu Châu, Nga, Tầu…. và các nước nghèo khổ nam Mỹ.”
    Ở Việt Nam , lại nhắc đến chuyện người Phụ Nữ tử vong ở BV Lao và Bệnh phổi ở Sơn La được người nhà bó chiếu đưa về nhà . Nghe nói Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La đã khiển trách Giám đốc BV về trường hợp này . Tuy nhiên đây là trường hợp điển hình về tầng lớp nghèo và chịu thiệt thòi , nhiều người bình luận rất đau sót : Đây là trường hợp của những người dân lao động và Đóng thuế , Còn trách nhiệm và những người có Quyền hành , giàu có do Tham nhũng là những người tiêu tiền Thuế của dân ! Trong y tế có danh từ chữa bệnh do triệu chứng và do nguyên nhân ! Thì phòng và chữa nguyên nhân quan trọng hơn . Người bệnh ho là triệu chứng , nguyên nhân do Lao hay HIV/AIDS …, Người nghèo ở Mexico , Việt Nam thì đây cũng là triệu chứng , Bản chất chế độ và Quản trị đất nước mới là nguyên nhân !

  20. TungDao says:

    Anh Cua lấy cuốn sách : “Tại sao các quốc gia thất bại” để làm nội dung của bài viết.
    Với ngôn ngữ và sự trãi nghiệm của mình làm khối người thấy rằng chân lý là ở đây chứ ở đâu xa về quyền lực, thịnh vượng và đói nghèo mà nguyên nhân do thể chế.
    Và ảnh (anh Cua) đã lấy 2 khái niệm về Dung hợp và Chiếm đoạt để triển khai ý muốn của mình.

    Cuốn sách viết rất logic và anh Cua triển khai ý cũng logic nhưng sai về quy trình và thiếu một yếu tố vô cùng quan trọng là không gian.
    Để tạo ra một thể chế có quyền lực chính danh quy trình của nó sẽ là : chiếm đoạt và tạo một không gian rộng để dung hợp.
    Dẫn chứng với một giả thuyết : cứ cho là Bắc Việt chiếm đoạt Nam Việt, thống nhất đất nước thì bước tiếp theo sẽ là tạo một không gian rộng về vai trò làm chủ của người dân, cộng đồng xã hội thì việc dung hợp là điều dĩ nhiên như một hệ quả của nhân-quả. Nhưng chính quyền Bắc Việt đã không làm việc đó. Sau khi chiếm đoạt, họ tiến hành dung hợp với ý thức hệ trong khi ý thức hệ lại đối kháng cho nên thay vì dung hợp họ lại tiếp tục cưỡng chế chiếm đoạt.
    Trong tiến trình toàn cầu hóa hiện nay cũng đang diễn ra quy trình chiếm đoạt và dung hợp nhưng bổ sung thêm không gian cho thể chế với mục đích tiến trình có tính chính danh, là động lực phát triễn xã hội, kinh tế bền vững.

    • Bình Nguyên says:

      Có lẽ thêm yếu tố không gian vào đây là không cần thiết. Các quá trình chiếm đoạt – dung hợp vẫn có thể diễn ra trong cùng một không gian giữa các cá thể. Không gian chỉ là một trong các điều kiện hay đối tượng cho chiếm đoạt – dung hợp.
      Vấn đề ở đây là tại sao các quá trình đó lại xảy ra? Có chắc rằng dung hợp dẫn đến phát triển và chiếm đoạt thì đem lại suy thoái không?

      • TungDao says:

        Suy thoái là dấu chấm hết cho một tiến trình hoặc chu trình. Dung hợp có thể mang lại một tiến trình cho sự phát triển nhưng khả năng mở đường cho suy thoái là có. Vậy không gian cho tiến trình dung hợp là rất cần thiết. Ví dụ: tăng trưởng kinh tế trong thị trường định hướng XHCN, việc dung hợp với kinh tế tư bản như một nguyên tắc của nguyên lý tài chính, thặng dư, đầu tư,…nếu thiếu không gian cho hành lang pháp lý, độ mở của cơ chế thể chế thì thị trường lúc này không còn ý nghĩa, quan hệ thị trường bị triệt tiêu, thị trường không còn.
        Xã hội loài người trừ cộng sản nguyên thủy và cộng sản khoa học thì việc chiếm giữ và dung hợp luôn tồn tại trong mỗi thời kỳ phát triển của nó. Ở mỗi giai đoạn có thể nó sẽ mang tên gọi khác nhau mà thôi.

        Rất vui khi bác tham gia và re-còm rất nhiều ý nghĩa. Nếu được bác triển khai ý của mình, TD tui xin được lắng nghe và tham gia vấn đề này.

  21. Extractive nên dịch là “bòn rút” … để thủ lợi.

  22. CD@3n says:

    – không đi vào “vụn vặt’, xét ở tầm “vĩ mô”, quá nhiêu việc “lời nói- việc làm” luôn quá xa cách, một minh chứng :
    ———————–
    “Với kế hoạch chi tiêu đồ sộ cho các chương trình mục tiêu từ nay đến năm 2020, gần 900.000 tỉ đồng, hiệu quả kinh tế mang lại chưa thấy đâu nhưng điều chắc chắn là thâm hụt ngân sách sẽ càng tăng mạnh.”(…) “Nói cách khác, ở đây chúng ta sẽ chỉ có hai lựa chọn. Hoặc là đẩy mạnh đầu tư ồ ạt, quy mô lớn vào hàng loạt mục tiêu, hàng loạt lĩnh vực để đạt thành tích (báo cáo) trong ngắn hạn là đã xóa bỏ được cái này, cải thiện được cái kia… để rồi những cái bị xóa bỏ này, cái đạt được kia sẽ quay trở lại như cũ trong mấy năm sau đó. Hoặc là lựa chọn cẩn trọng và cân nhắc kỹ càng một số chương trình, một số mục tiêu và lĩnh vực, trong phạm vi giới hạn về vốn và năng lực thực thi, nhưng kết quả đạt được là thực chất, bền vững, giúp ích được những bộ phận dân chúng cần giúp đỡ nhất. Đương nhiên là lựa chọn thứ hai tuy có tính thực thi cao hơn và đáng xem xét hơn nhưng chắc chắn sẽ có nhiều cá nhân và cơ quan có thẩm quyền không mong muốn, một phần bởi căn bệnh thành tích và phần khác bởi động cơ vụ lợi. “ (http://www.thesaigontimes.vn/151337/Chuong-trinh-muc-tieu-that-cho-no-phinh-cho-kia.html)
    ———————
    – giữa chương trình muc… tiêu…TIỂN, và chương trình mục tiêu….cái nào “thật”,cái nào “mờ mờ- ảo ảo”, xin dành cho các fan HC..! :mrgreen:

  23. Dove says:

    Có phải là Đế chế La Mã đã đặt nền móng cho một xã hội bao dung dưới ngọn cờ khai hóa văn minh?

    Xét câu nói của Nguyễn Trung Trực ‘Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam, nước Nam mới hết người đánh Tây’, xét vụ mang máy chém từ Paris sang để chặt đầu Nguyễn Thái Học, xét vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki, xét vụ thảm sát anh em chí sĩ Ngô Đình Diệm để mở đường cho Christmas bombing thì Dove dẫu muốn tin cũng ko được.

    Ghi chú: Xã hội bao dung với Nguyễn Thái Học (17/6/1930, nguồn internet)

    Bây giờ, nhờ anh Cua, nên đã biết về cuốn sách có thể sẽ là sách “gối bồn cầu” khi Dove cần nghiên cứu một xã hội neo bao dung dựa trên nền tảng khai hóa dân chủ. Nói là nghiên cứu và gối bồn cầu chỉ vì vừa nghe Đại Hội đồng LH tuyên cáo về đại khủng hoảng tị nạn, khủng bố, biến đổi khí hậu, nhân loại chia rẽ mà ko chỉ ra được thủ phạm.

    Bởi vậy, Dove cám ơn anh Cua vì xã hội bao dung, nhưng thấy tốt hơn cả vẫn cứ ‘tạm thời làm cây sậy suy nghĩ ‘.

  24. CD@3n says:

    – nói đến thể chế, nhất là “thê chế chiêm đoạt’, xin tiếp cận entry ở một góc cạnh khác, từ những kẻ “ủng hộ” thể chế “chiếm đoạt”. Đương nhiên, Ai cũng có mục đích riêng cho mình, đặc biệt, sự “quyến rũ” của các loại “oản, xôi” được chia chác do “chiếm đoạt” đã ăn thừa mứa.., xin mởi xem “ý kiến” ủng hộ dự án thép cà-ná cả “phật tử- đại gia” LPV , xuất hiên trong cmt sau bài viết trên blog “nổi tiếng hot một thời” :
    ————————-
    – bài viết , mời xem ở đây : (http://nguyentandung.org/chinh-phu-kien-tao-phat-trien-va-phep-thu-hoa-sen.html).
    – và cmt của 1 ‘ủng hộ viên” “xáng-rá”:
    bích phạm
    16/09/2016
    Muốn bảo vệ đất nước cần phải có xe tăng , tàu chiến , xe cơ giới , súng đạn v .v… tất cả đền cần có thép mới chế tạo ra được , nếu ngại khó , ngại làm ảnh hưởng môi trường và không cho xây nhà máy thép , thì V N mải mải người đi mua thép của nước ngoài , khi có chiến tranh V N sẻ bị quân xâm lược dùng ảnh hưởng để cấm vận kinh tế V N , lúc đó thép trong mước đâu có để mà sản xuất vũ khí để bảo vệ tổ quốc
    Các vị Đừng vì quyền lợi riêng của mình mà làm tổn hại đến an ninh quốc gia trong tương la
    ———————-
    – khỏi cẩn bình luận thêm, trình độ của “bích phạm” này, chưa phân biệt nổi “thép xây dựng thông thường” và “thép công cụ- hợp kim” dùng trong chế tạo máy, vũ khi…!
    – tiếc thay, “thê chế chiếm đoat”, vẫn ngang nhiên “chiếm đoạt”, vì những kẻ như “bích phạm” quá,quá nhiểu ?! :mrgreen:

    • Hiệu Minh says:

      Đề nghị CD không dẫn các bài viết từ các trang giả danh các vị lãnh đạo, cựu lãnh đạo… Các trang hay bị cài spyware, làm mất an toàn cho bạn đọc.

      Các trang không rõ nguồn gốc, tin tức dựa vào đồn thổi càng không nên trích dẫn.

      VA cũng thế. Những ảnh khỏa thân, nhậy cảm cũng hay có virus đứng sau. Đề nghị không đưa lên blog, ngoài chuyện tôn trọng bạn đọc.

      Cảm ơn sự chú ý của các bạn.

      • Aubergine says:

        10 up cho anh HM. Cảm ơn anh Hiệu Mình rất nhiều đã nói lên ý nghĩ của chúng tôi.

        Hang cua đâu phải forum về sex.

      • CD@3n says:

        Yes, Sir…!

        • TungDao says:

          Tối 19.09.2016 các trang bị hack : nguoiduatin.vn, doisongphapluat.com, techz.vn.
          Để an toàn anh Cua đề nghị bác, tui nghĩ cũng không thừa.
          Còn hình ảnh của lão VA rất đẹp nhưng thay vì sex lão thêm chữ y nữa thì tuyệt vời.

      • Mike says:

        me too. Ủng hộ anh HM. Các trang/hình sex rất dể bị cài virus. Chưa kể là nguy hại tới công việc.

  25. hai says:

    Bài này hay quá bác Hiệu Minh ah. Nhất là cái kết. Đúng là thể chế nào thì con người ấy.

  26. CD@3n says:

    – thê chế chiếm đoạt, cái nguy hiêm khôn lường, để lại hậu họa cho nhiêu thê hê, là “chiếm đoạt môi trường trong sạch”, xin đọc một đoạn sau :
    ——————-

    “Theo ông Thiện, lỗ kim lớn nhất ở chỗ chủ đầu tư cũng là người “lãnh đạo” ĐTM. Bản thân chủ đầu tư luôn muốn ĐTM dự án mình đẹp, còn những người được thuê không thể nói ngược lại.
    Nhìn vào tất cả các ĐTM đều thấy có một “công thức” y hệt nhau, đầu tiên khẳng định dự án là cần thiết, nằm trong quy hoạch, không làm không được. Tiếp theo là tìm cách đánh giá làm giảm mức độ ô nhiễm.
    Ví dụ Trung tâm nhiệt điện Duyên Hải ở tỉnh Trà Vinh có tới bốn nhà máy nhưng chủ đầu tư chỉ làm ĐTM từng nhà máy, không có ĐTM tích lũy của cả bốn nhà máy này.
    Đánh giá riêng lẻ thì không ai hình dung được mức độ ô nhiễm môi trường, nhưng khi cả bốn nhà máy cùng hoạt động thì tình hình sẽ khác.
    Có một điểm chung mà nhiều nhà khoa học cùng bày tỏ lo ngại là quy định tham vấn cộng đồng của ĐTM.
    Chẳng hạn ĐTM của Nhà máy giấy Lee & Man chỉ lấy ý kiến của 20 người dân, nhưng ý kiến của họ là yêu cầu bồi thường thỏa đáng, cho con vào làm việc trong nhà máy, không nói gì đến ô nhiễm môi trường hay các tác động kinh tế – xã hội họ có thể gặp phải.
    Còn ý kiến của UBND và ủy ban MTTQ xã trong ĐTM luôn tán thành dự án đặt tại địa phương mình, thậm chí còn yêu cầu triển khai sớm.
    Lý do là cấp xã không bao giờ dám nói ngược với cấp trên. Tỉnh đồng ý tiếp nhận dự án đó rồi, cấp xã chỉ còn một việc là tung hô ủng hộ kiểu “lời cha mẹ bao giờ cũng đúng”.
    Ông Nguyễn Hữu Thiện kể: “Khi tôi hỏi vì sao công ty ông không làm kỹ vấn đề tham vấn cộng đồng, một tổng giám đốc trả lời với tôi là “cộng đồng biết gì mà tham vấn họ”.
    Rõ ràng có tình trạng chủ đầu tư coi thường cộng đồng dân cư nơi họ đặt nhà máy. Tôi cũng gặp vài người ngồi hội đồng thẩm định ĐTM, chính họ thừa nhận trước khi tham gia đánh giá, phản biện thì họ chỉ có vài tiếng đọc ĐTM.
    Thực tế cho thấy hầu hết ĐTM đều được thông qua, phê duyệt. Không phê cũng không được vì ngay phần đầu ĐTM khẳng định dự án phải làm, không tranh cãi gì thêm”.
    Cũng vì ĐTM được làm để đối phó nên rất nhiều thông tin, số liệu trong ĐTM không đáng tin cậy, thậm chí vô lý.”
    (http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20160920/nguy-co-xuat-hien-them-nhieu-formosa/1174245.html).
    —————————
    – ĐTM chỉ là một “việc đã rổi”, hay nói đúng hơn : đó là “một trò HỂ tệ hại ” ! :mrgreen:

  27. Mười Tạ says:

    Ôi, Venice, mt biết đến qua tác phẩm của Machiaveli và bộ phim The Tourist với sự góp mặt của hai minh tinh Johnny Depp và Angelina Jolie.

    Theo bình luận của cụ Cua, mt hiểu rằng thể chế “chiếm đoạt” là bước phát triển tiếp theo của “dung hợp”, và nó cũng là ĐỈNH CAO của một mô hình.

    Cố nhiên, sau lưng ĐỈNH CAO là VỰC SÂU. 🙂

    Nghe nói, cơ quan chống độc quyền Mỹ có quyền lực hơn cả những tập đoàn mạnh nhất, như là sự bổ sung cho bàn tay vô hình, nhằm tránh cho nền kinh tế vận hành theo kiểu “chiếm đoạt”.

    Ôi, nước Mỹ luôn biết dùng túi khôn nhân loại, nước Phi thì ko.

  28. CD@3n says:

    – góp với entry, mời vào link xem “ông em” của ‘ông anh” bí thư Hà giang, tỉnh núi đá với người dân tộc “rớt mồng tơi với xơ mướp” “rải chình” về chuyện lùm xùm “cả nhà làm quan” :
    (http://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/chinh-tri/328612/em-bi-thu-ha-giang-tuc-vi-thong-tin-khong-dung-su-that.html).
    —————-
    – một huyện, một năm “phấn đầu” làm ra những…68 tỷ , đầu người cả năm chưa đến 20tr đ, mà trông “em bí thư”, ngòi trên mấy cái ghế “đồ gỗ xịn-cầu kỳ hoa văn, họa tiết”, và đặc biệt,cái ảnh chụp tòa nhà “huyện ủy” thì…quá ư “hoành tá tràng”…, người xem đủ hiêu : lời nói- việc làm còn cách xa hơn cả lên mặt trăng, và ..thôi đi, các ông, các bà trong một “thể chế” “tình cảm thua nguyên tắc”, bởi : THANH MINH LÀ THÚ NHẬN !, và phóng viên, khi tác nghiệp, cũng rất “khéo và thâm” khi đưa hình ảnh xen với lời “thanh minh” của thành viên “thể chế CHIẾM ĐOẠT”..! :mrgreen:

    • CD@3n says:

      – “AI ĐÓ” có nhiêm vụ “theo dõi” trang blog này, trước khi “down” cmt này, hãy đọc lướt qua 2 ý kiến sau, của 2 “cựu cận thần” của chế độ, cảm ơn :
      ————————

      “Bà Phạm Chi Lan khẳng định: “Bí thư Tỉnh uỷ Hà Giang thực sự không muốn những người thân của mình được bổ nhiệm thì đã dứt khoát không chấp nhận… Trong việc này, nếu Bí thư Tỉnh đã kiên quyết thì có ai dám trái ý?”.[1]
      Trung tướng Nguyễn Quốc Thước cũng cho rằng, “Nếu ông Bí thư đã muốn gạt ra thì ông phải quyết liệt từ đầu, nghĩ vậy thì phải làm vậy. Nhiều khi, cán bộ cấp dưới cũng muốn nịnh bợ cấp trên, cho nên người lãnh đạo phải tỉnh táo và quyết liệt, công tâm và sáng suốt”.[2]
      Theo tướng Thước, những người ruột thịt, họ hàng Bí thư Triệu Tài Vinh mà giỏi thực sự thì nên thi thố, vươn lên ở địa phương khác, chứ nếu được bổ nhiệm ở nơi người thân mình làm lãnh đạo tỉnh thì không nên, người dân cũng không phục.
      Bà Phạm Chi Lan cũng đồng ý kiến: Nếu có tài thì người ta đã có thể xông pha đi làm việc ở chỗ khác được. Đất nước rộng lớn chứ đâu chỉ có tỉnh Hà Giang mà cứ phải bám vào đó?”
      (http://dantri.com.vn/dien-dan/neu-bi-thu-tinh-da-kien-quyet-thi-ai-dam-trai-y-20160920072027171.htm)
      :
      ———————
      😦 :mrgreen: XD 🙂

      • CD@3n says:

        “nói đúng tim đen”, cảm ơn “nhân viên mẫn cán” đã down ! :mrgreen:

      • Mười Tạ says:

        Lại nói chuyện thi tuyển, mt nhớ có đọc câu chuyện, xin kể lại:

        Cẩu làm sếp khu du lịch, trong đó hồ bơi là nơi béo bở nhất, muốn dành cho Mực, nhưng Mực bơi kém, lại hay ngắm nghía chân dài nên lơ đãng công việc. Ếch thì ngược lại, bơi giỏi lại mẫn cán. E có lời ra tiếng vào, Cẩu đành cho tổ chức thi tuyển công khai. Kết quả là Mực thắng.

        Nội dung thi: bơi chó, cấm bơi ếch.

    • Nguyen An says:

      Trước khi lên chức Bí thư thì ông Phong đã trải qua chức Chủ tịch. Hãy xem việc làm của ông ấy. http://www.baomoi.com/huyen-quang-binh-tinh-ha-giang-lanh-dao-de-dan-song-chet-mac-bay/c/11602984.epi

  29. CD@3n says:

    – đọc phẩn trên, và “nói thât”, nêu không có phẩn vĩ…thanh ( hông phải xuân…thanh), thì “hông bao giờ cmt” với entry này…! “thể chế chiếm đoạt”- lại một ‘khái niêm mới”, mạng XH “rầm rập tin đưa như NƯỚC..”, xin mời có thê ghé xem ở link dẫn phía dưới, “cái thê chế chiêm đoạt” thơi @, đã gần như “bất lực” trước một “xa lộ thông tin”, mà đ/c X, khi rời nhiêm sở, về làm “người tử tế” đã nói : “không thê ngăn chặn thông tin trên internet được đâu..” ! LinK ( https://nvphamvietdao5.blogspot.com/2016/09/mang-xa-hoi-ram-ran-chuyen-bo-nhi-cua.html).

    😦 🙂 :mrgreen:

  30. Xôi Thịt says:

    Đọc bài này thấy “hẫng” 😉 , chắc tại vì không có link sang SOHA câu viu 😀

  31. VA says:

    Chưa kịp đọc nhưng ấn like đã 😀

%d bloggers like this: