Nhân quyền và lỗi kỹ thuật

Họp báo tại Nhà Trắng. Ảnh: White House.

Cánh nhà báo đùa, hệ thống dịch của Nhà Trắng có vấn đề khi dịch từ “nhân quyền – human right” cho Chủ tịch Hồ Cẩm Đào trong cuộc họp báo với Obama chiều 19-01-2011. Đám hacker nói vui, hệ thống dịch nhập từ Trung Quốc bị hack, đã “điều khiển” cụm từ “nhân quyền made in USA” không đến tai bác Hồ Cẩm Đào.

Người Mỹ có câu “No free lunch – không có bữa ăn nào miễn phí”. Ăn tối với Obama chắc gì đã sướng như người ta đồn đại.

Bác Hồ Cẩm Đào được Obama chiêu đãi bữa tối sang trọng “vừa là đối tác vừa là đối thủ”. Có ăn thì phải họp báo, được ăn được nói mà. Há miệng mắc quai, chả lẽ không nói gì với báo chí. Trong chuyện này không hiểu Tầu thâm hay Cao bồi thâm.

Trong tiếng Anh từ “Press” vừa là báo chí vừa là ép buộc. Tới thăm xứ sở cờ hoa, lãnh đạo quốc gia phải đối mặt với nền báo chí tự do (Free Press), dễ bị press (bị hỏi những câu hóc hiểm), gây ra không ít lúng túng.

Chính khách trực diện với báo chí Tây cũng như người ta đấu tay không với hổ, báo hay sư tử. Cánh nhà báo không “ăn thịt” ai, nhưng những câu hỏi “đá gà, đá vịt” có thể “xé xác” sự nghiệp một nhà chính trị, nhấn chìm hình ảnh quốc gia.

Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng (19-1), nhà báo của AP hỏi Obama “Can you explain to the American people how the United States can be so allied with a country that is known for treating its people so poorly, for using censorship and force to repress its people?  Ngài giải thích với dân Mỹ thế nào khi mà Hoa Kỳ có thể làm đồng minh với một quốc gia nổi tiếng về cách đối xử thậm tệ với nhân dân thông qua cách sàng lọc và đè nén dân tộc mình ”

Rồi anh hỏi bác Đào “I’d like to give you a chance to respond to this issue of human rights. How do you justify China’s record, and do you think that’s any of the business of the American people? – Tôi cũng muốn dành cho ngài cơ hội để trả lời về nhân quyền. Tôi muốn trao cho Ngài cơ hội trả lời về vấn đề nhân quyền. Ngài làm thế nào để biện minh (justify) cho những hồ sơ về nhân quyền của TQ. Và liệu đó có phải là việc của dân Mỹ hay không ?”

Xem trên CNN thì thấy Obama trả lời, người phiên dịch đã dịch. Mọi con mắt đổ dồn về phía bác Hồ Cẩm Đào.

Nhưng bác này im lặng, vẫn nụ cười tươi trên môi, với vẻ mặt dường như câu hỏi nhậy cảm chưa từng được hỏi. Hóa ra ông bảo, hệ thống dịch có vấn đề nên không nghe được câu hỏi về nhân quyền. Chính khách có tầm nên biết “ù tai” đúng lúc.

Đúng lúc đó, microphone phỏng vấn đã chuyển cho hãng Xinhua. Hy vọng chẳng ai hỏi nữa. Khôn khéo vô cùng.

Nhưng rồi cái microphone chết tiệt lại đưa về cho cánh nhà báo dai như đỉa của phương Tây. Anh chàng bên Bloomberg lại nhắc nhở “Người bạn tôi đã hỏi câu về nhân quyền nhưng ngài (Đào) chưa trả lời. Tôi băn khoăn là liệu bây giờ, ngài đã có câu trả lời?”

Cuối cùng ông Đào phải đối mặt với câu hỏi hiểm hóc dù đã đổ lỗi cho hệ thống dịch. Ông thừa nhận, cần làm nhiều hơn để cải thiện nhân quyền ở Trung Quốc. Đất nước hàng tỷ dân đang phát triển, còn nhiều vấn đề trong kinh tế và xã hội phải đương đầu.

Người ta đang tìm ra nguyên nhân của lỗi kỹ thuật trên. Tại sao hệ thống dịch lại trục trặc đúng vào từ “nhân quyền”. Phải chăng hệ thống dịch made in China đã “điều khiển” cụm từ “nhân quyền made in USA” không đến tai vị khách.

Sau chuyến bay dài vượt Thái Bình Dương, rất có thể ông Đào bị jet lag (trái giờ), tai bị ù khi máy bay hạ cánh, nên không nghe nổi câu hỏi tế nhị thường thấy trong mối bang giao Đông Tây. Hoặc ở nước ông, người ta không nhắc đến từ này, cánh lập trình IT không đưa vào hệ thống.

Vấn đề nhân quyền có thể kiểm soát được ở một quốc gia 1,5 tỷ dân “không ai được nói, không được bàn và không được hướng tới”. Nhưng ra thế giới bên ngoài, câu chuyện lại khác.

Trung Quốc từng là cái nôi văn minh từ 5000 năm trước. Thời cơ đó lại đang về với đất nước này. Muốn trở thành trung tâm tinh hoa (Trung Hoa) trong thế giới hiện đại thì họ cần bộ hồ sơ, lý lịch (record) trong sạch, trong đó có nhân quyền.

Trong lúc họp báo, Obama thừa nhận vấn đề nhân quyền đôi khi gây ra căng thẳng giữa hai quốc gia này. Chủ tịch Hạ viện mới của đảng Cộng Hòa không dự tiệc tối chiêu đãi Hồ Cẩm Đào tại Nhà Trắng.

Obama nói rằng, ông tin vào công lý và nhân quyền khi người dân đủ sống, có nhà ở, có điện dùng. Ông chào đón nhân quyền Trung Quốc. Và Hoa Kỳ muốn việc trỗi dậy của Trung Quốc được thưc hiện phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, giúp củng cố an ninh và hòa bình quốc tế. Thay vì trở thành nguồn gốc của xung đột tại Á châu hay những nơi khác trên thế giới.

Obama giỏi thiệt khi dùng từ “nhân quyền Trung Quốc”. Ông muốn đảm bảo cho lần sau, hệ thống dịch của Nhà Trắng không còn bị mắc lỗi khi gặp “human right made in China” khi đón tiếp các vị khách do “jet lag dễ bị nặng tai” đến từ châu Á.

HM. 20-1-2011

Xem thêm video của BBC: Bác Hồ Cẩm Đào cưỡi máy bay tàng hình đến Washington DC.

Advertisements

41 Responses to Nhân quyền và lỗi kỹ thuật

  1. Mít Sơn La says:

    Mời các còm sĩ xem bộ ảnh do 1 bác đi công tác Trung Hoa chụp, toàn ảnh đời thường nên rất chân thực.
    http://www.otofun.net/threads/274157-collection-anh-du-lich-cong-hoa-nhan-dan-trung-hoa?highlight=
    http://www.otofun.net/threads/298927-phan-ii-collection-anh-du-lich-cong-hoa-nhan-dan-trung-hoa

  2. non the thao| non ket nam| mu luoi trai…

    […]Nhân quyền và lỗi kỹ thuật « Hiệu Minh Blog[…]…

  3. Phan Tom says:

    Cứ như được đọc các bài xã luận báo nhân dân, báo quân đội …HỒI XƯA vậy ,cảm ơn

  4. VĨNH LONG says:

    “…khi nói đên nghệ thuật thông ngôn,thầy cũng nêu một ví dụ rằng……”Bác TRẦN THIỀM à,nhiều người gọi hồ BALATON là “biển ” đấy.Ở trường hợp này thông ngôn dịch đúng cũng được,người Hung càng phổng mũi! Còn anh bạn lãnh đạo Quảng ninh hay Hải phòng gì đó vì quá thạo địa lý,bảo Chi lê ở châu Phi,khi trông thấy Balaton,coi là biển cũng là lẽ thường.

  5. […] Nhân quyền và lỗi kỹ thuật Hiệu Minh […]

  6. gocomay says:

    Bài viết xúc tích qúa!
    Ý tại ngôn ngoại!
    Bài này nên gửi cho bác tân Tổng bí thư nhà ta nghiên cứu xem bác có học hỏi được thêm điều gì hầu giúp cho Việt Nam mình sớm “vuông tròn” như mong mỏi của bác ý thì cũng tốt chứ sao không?

  7. chuối ngự says:

    Các bác kể chuyện thông ngôn hay quá . Và chuyện chính khách tránh bị các loại ”hổ báo” phỏng vấn vài câu ”đágà đá vịt ” rồi ”xé xác ” lúc nào không biết cũng thật là hay .
    Em chả dại gì không học tập họ .Hễ con cái xin tiền đi chơi là em ù tai đúng lúc. Hễ bồ rủ đi nhà nghỉ là em trúng gió với trái giờ (jes lag ) Hễ ai mang tên lửa tầm xa ra doạ là em bảo đó là cái thùng vôi quyết không bao giờ lùi bước . (nhại AK tí cho vui )

  8. Nhat Dinh says:

    Ở Việt Nam thì có câu trả lời soạn sẵn nên chỉ cần nghe thấy loáng thoáng là bắn ra ngay, khó mà gặp phải trường hợp chéo kênh dịch như trên (Obama toàn nghe thấy tiếng Tàu). Đi họp vài lần nghe phát ngán.
    Phương án 1: VN không có tù chính trị, chỉ có những người vi phạm pháp luật…
    Phương án 2: Trong suốt chiều dài lịch sử cận đại, chính các nước nêu cao nhân quyền đã đem bom đạn đến VN. Còn chúng tôi chiến đấu để bảo vệ quyền được sống… đó là quyền cơ bản nhất của con người.
    Phương án 3: VN còn nghèo nên quyền cơ bản của con người là có ăn có mặc…
    Phương án N, counter attack: Nếu ở nước các ông có người muốn lật đổ tổng thống thì ông có bắt giam không?

  9. mot ban doc tham lang says:

    de tai tu do nhan quyen lý thú the nay ma thieu bai viet cua nick Nice Cao Boi qua la mot dieu dang tiec

    mot ban doc tham lang

    • Lụa says:

      Có đàn bò chết sạch vì lạnh rồi, đang méo mặt khất nợ ngân hàng thì còn bụng dạ nào mờ nhân cuyền mí chả nhân ciếc hở bác

  10. Hiệu Minh says:

    Dịch thuật…

    Mình nhớ hồi học tiếng Pháp được 3 tháng ở ĐHBK (1986) có thầy dậy khá giỏi. Ông biết các loại giai thoại dịch cho học sinh dễ nhớ từ. Có chuyện sau khá nổi tiếng vì ai học tiếng Pháp cũng biết.

    Một me tây bị cô độc khi cha Tây về nước, để nàng một mình ở lại xứ Đông Dương lạnh lẽo. Nhớ quá nên nàng quyết gửi một bức thư nửa Việt nửa Tây cho người yêu

    Giê cờ ri tình thơ uyn lét (J’écris tình thơ une lettre)
    Để cho mình con nét mông cơ (Để cho mình connaitre mon coeur)
    Từ khi mình kít tê giơ (Từ khi mình quitter je)
    Bon nơ thì ít man lơ thì nhiều (Bonheur thì ít malheur thì nhiều)

    Tạm dịch

    Em viết cho anh lá thơ tình
    Để cho anh biết trái tim em
    Từ khi anh xa em
    Hạnh phúc quá ít mà bất hạnh lại nhiều.

    Dịch quá xuôi…

    • Daqui says:

      Hihi , Cest vrai !

    • Trần Thiềm says:

      Tiếp chuyện của HM: nàng biết tí ti tiếng Pháp, chàng biết tí ti tiếng Việt. Và bức thư đó chàng hiểu tường tận. Đúng là tình yêu nói ít hiểu nhiều. Dưới đây là đầy đủ:

      J’ecris une lettre tình thư (em gửi…
      J’envoie thăm hỏi me-xừ resident (em gửi lời thăm hỏi tới ông
      Depuis sức khỏe comment (từ ngày đó.. thế nào
      Của toi đã vậy enfant thế nào? (của anh, của con
      Parler moi những nghẹn ngào (em nói nghẹn ngào
      Pleurer sans larms douleur nào lớn hơn (khóc không ra nước mắt, đau khổ nào…
      Xa toi, moi sống moi seule (xa anh em sống một mình
      Có mari chẳng khác đờn sans dây ( có chồng như đàn không dây
      J’espere toi chóng về đây (hy vọng anh sớm về
      Pour moi chồng vợ vui vầy ensemble. (để vợ chồng xum họp

  11. Trần Thiềm says:

    Bọn tôi có học kỹ năng phiên dịch. Thầy nói: có khi lãnh đạo nói hớ, phiên dịch phải nhận mình dịch sai.

    • Hiệu Minh says:

      Đúng thế. Đây là lỗi anh phiên dịch. Còn Nhà Trắng đổ cho thằng…máy phiên dịch 🙂

    • Anh Kiệt says:

      Chuyện này đương nhiên mà bác. Người phiên dịch nhiều khi biết kiến thức người nói bị sai thì phải dịch theo hướng khác.
      Một câu chuyện được lan truyền: một nữ nhà thơ nổi tiếng của ta sang thăm nước Nga, được giới thiệu về thơ Puskin, nữ nhà thơ đã đề nghị được đi thăm Puskin. Người phiên dịch đã phải nhanh trí thêm chữ mộ vào khi dịch.

      • Hiệu Minh says:

        Câu chuyện thú vị về dịch thuật thì nên hỏi bác Trương Đức bên xứ Hung gia lợi. Chuyên gia dịch đó.

      • Trần Thiềm says:

        Nhắc đến Hungari, khi dạy nghệ thuật thông ngôn, thầy cũng nêu một thí dụ rằng có một đoàn VN, hình như Hải Phòng hay Quảng Ninh gì đó sang thăm Budapest. Các đồng chí ta khoe bãi biển của tỉnh các đồng chí rất đẹp, cũng như bãi biển của Hungari. Nếu phiên dịch không có kiến thức chung rộng mà cũng cứ dịch như vậy thì buồn cười lắm. Vì Hungari không có biển.

      • KTS Trần Thanh Vân says:

        Góp vui với AK một chút.
        Hơn bốn chục năm trước, đường Tầu Liên vận Quốc tế nối Hà Nội-Bắc Kinh, Moskva và đến thủ đô các nước Đông Âu, hành trình tổng chiều dài đó kéo đến gần 2 tuần. Người ta không có việc gì làm ngoại trừ làm quen và tán gẫu. Lưu HS VN và chuyên gia các nước, nói đủ thứ tiếng.
        Hôm đó trên tầu rôm rả hẳn lên vì có mấy diễn viên điện ảnh. Có một nữ Nhà văn Liên Xô hỏi chuyện Nghệ sĩ điện ảnh Lâm Tới, người dịch là một Lưu HS VN nói thạo tiếng Nga:
        Nữ Văn sĩ: “Anh sang Liên xô lần thứ mấy?”
        Lâm Tới : “Tôi đến LX lần này là lần đầu”
        NVS: “Anh có thích đọc sách Văn học Nga không?”
        LT: “Có, tôi rất thích”
        NVS : “Anh thích tác phẩm của tác giả nào nhất?”
        LT: “Lep-Tonstoi”
        NVS : “Vâng, tiểu thuyết của Lep-Tonstoi rất hay”
        LT: “Vâng, không biết dạo này ông ấy có khỏe không?”
        Anh chàng lưu học sinh VN quê Thanh Hóa dịch nguyên văn vì anh ta không biết Lep Tonstoi là ai?.

  12. Bình says:

    thời gian gần đây truyền thông Mỹ và thế giới ra sức tâng bốc Trung Quốc là vì ý đồ gì đây? tôi nhớ cách đây 24 năm, có lúc truyền thông Mỹ và thế giới tâng bốc Liên Xô tận mây xanh(trong đó có nhiều tờ báo Việt Nam như SGGP, Nhân Dân cũng hồ hởi trích đăng)..nào là kinh tế Liên Xô đã vượt Mỹ vì Liên Xô đã sản xuất nhiều thép và máy cày hơn Mỹ?!? thế nhưng chỉ 5 năm năm sau Liên Bang Xô Viết chẳng còn tồn tại và Mỹ lại tiếp tục là số 1. 15 năm sau đó cũng cái bổn củ sọan lại là Kinh Tế Nhật cũng sẽ vượt Mỹ vào năm 2000..rồi như tất cả chúng ta cũng biết từ đó đến này kinh tế Nhật rơi vào suy thoái triền miên không lối thoát.
    Nếu chúng ta có một chút kiến thức về kinh tế thì không thể nào có chuyện một nền kinh tế tăng liên tục 10% như của Trung Quốc hơn 30 năm qua cả! càng nghiên cứu những số liệu kinh tế hoành tráng của Trung Quốc thì thấy quá nhiều điều phi logic về kinh tế đến mức hoang đường…Chỉ có điều từ lâu chúng ta đã tin một cách vô điều kiện vào những con số mà Trung Quốc đã công bố. Một nền kinh tế với hơn phân nữa là nông dân bình quân đất canh tác là 660m2 bình quân đầu người thì không thể có một sức mua 11 ngàn$ một năm như công bố cho được.
    Nếu ai sống ở Việt Nam thì cũng đủ biết là thu nhập của một người dân trung bình hầu như không tăng trong 10 năm qua( đã khấu trừ lạm phát) vậy mà Trung Quốc dám công bố thu nhập của 1,4 tỉ dân của nó đã tăng 3,4 lần trong 10 năm qua?? tin nổi không???

    • Hiệu Minh says:

      Tỉnh táo như bác Bình là vô cùng cần thiết. Khi người ta khen là phải xem lại mình, liệu có mất gì không.

      Tôi nhớ có lần đi ngoài đường, dừng đợi đèn đỏ, bỗng có một em xinh nhìn chằm chằm và bảo “trông bác phong độ quá”. Mình cười tít cả mắt.

      Một lúc sau có người phóng xe theo và bảo, anh xem cái ví còn không. Hóa ra túi quần sau đã bị rạch và ví bay mất…

    • qx says:

      Bác Bình à, có chút xíu bí mật bác khai hết rồi còn đâu.

      • Quý Vũ says:

        Bác Qx ui, họ là cha đẻ của Thủy Hử, Tam Quốc Chí…., đã được viết ra từ khi…. chưa có nước Mỹ. Phải tìm đường khác thui….

      • qx says:

        Ui… hehe bác Quý Vũ

    • xoithit says:

      Cách đây 1, 2 năm khi TQ thông báo lại các con số thống kê để chứng tỏ họ đã vượt Anh và Đức vươn lên thứ 3 sau Nhật về qui mô nền kinh tế thì mọi người cũng hiểu con rồng rốt cuộc cũng đã bước ra khỏi bóng tối.

      TQ muốn sửa các con số như thế nào và vào lúc nào theo hướng (mà họ cho là) có lợi cho mình. VN ta cũng áp dụng chiêu này (muốn tỷ lệ tăng trưởng bao nhiêu, chỉ số lạm phát bao nhiêu cũng được) nhưng các trò dựng chuyện thì ta chưa bằng, thậm chí kém xa.

      TQ mị dân, tuyên truyền tốt hơn ta nhiều. Trước XT có làm cùng 1 vài chú tàu đại lục các chú thậm chí còn khẳng định là năm 79, tàu đánh đến tận HN rồi mới rút về. Theo các chú tàu thì cái gì hay ho trên tg này đề bắt nguồn từ TQ hết.

      Theo mấy ô tàu thì Trịnh Hoà mới là người tìm ra châu Mỹ chứ không phải Khả Luân Bố. Gần đây lại còn rộ lên thuyết người da đỏ Mỹ vốn có gốc từ người Trung hoa di cư sang…. Nhưng tuyên bố kiểu ấy của người Tàu đều có dụng ý. Hay như vụ tìm ra lăng mộ Tào Tháo gần đây cũng vậy. Đến khi cả TG không ai phản đối đấy là Lăng mộ Tào Tháo rất có thể anh tàu lại thông báo tìm thấy trong mộ họ Tào tài liệu chứng tỏ HS, TS là của TQ từ 2000 năm nay chẳng hạn, không thì khéo lai có tài liệu chứng mình Hawai hay Alaska là của TQ cũng nên.

      Các cụ dạy “Chọn bạn mà chơi” nhưng mà rốt cuộc bạn tốt (như TĐ) bỏ ta ra đi, bạn không tốt lắm mình không muốn chơi cũng mà vẫn phải chơi, khổ ghê lắm.

  13. Kính chào bác Hiệu Minh,
    Lâu nay tôi chỉ theo rõi đọc các bài trên blog của bác thôi, không gửi còm như hồi trước nữa. Nhưng hôm nay, đọc bài này thấy hay và khách quan quá, tự dưng thấy không thể đừng “còm” được, hihi!
    Tôi xin được góp một ý nhỏ như thế này:
    Hiện nay ở TQ, có “nhân quyền” đấy! Bắt trước cách “tu từ” của bác HM trong cụm từ “Trung tâm tinh Hoa”“Trung Hoa”, tôi cũng xin viết như thế này: “nhân dân tệ quyền”“nhân quyền”!
    Thì Obama cũng có “phát biểu” rồi đó: “Obama nói rằng, ông tin vào công lý và nhân quyền khi người dân đủ sống, có nhà ở, có điện dùng. Ông chào đón nhân quyền Trung Quốc.“!
    Chúc bác Hiệu Minh và độc giả một cuối tuần vui vẻ! Trân trọng.

    • Hiệu Minh says:

      Hello bác Trương Đức.

      Tình hình bên Hung-gia-lợi thế nào… Lâu không thấy bác còm nên rất nhớ, nhất là những nhắc nhở về câu cú, dịch thuật. Hôm nay cứ nghĩ thế nào cũng có lỗi nặng, hóa ra bác khen.

      Cảm ơn bác nhiều.

    • Dung HN says:

      Hy vọng bác TBT mới lên sẽ đưa ra khái niệm “đồng quyền”…

  14. ngô says:

    Bệnh “không nghe-không thấy-không biết” tưởng chừng chỉ có ở quanh quanh đâu đó thì nay cũng đã “lây” qua “thiên triều” rồi nhể!

  15. dangminhlien says:

    Tôi cho rằng một nước đã quá giầu tiền mà chưa cởi mở dân chủ, nhân quyền thì nước đó chưa sang, cũng giống như anh trọc phú đại gia giầu mới nổi suốt ngày lo vợ lo bồ nó đi ngoại tình

  16. hoa minh tan says:

    Đề nghị Blog Hieu Minh cho biet thong tin ve loi ky thuat nhu the nay doi voi cac nha lanh dao VN sang My

  17. xoithit says:

    “I’d like to give you a chance to respond to this issue of human rights. How do you justify China’s record, and do you think that’s any of the business of the American people? – Tôi cũng muốn dành cho ngài cơ hội để trả lời về nhân quyền. Ngài giải thích thế nào về việc làm này của Trung Quốc và liệu đó có phải là cách người Mỹ đối xử với dân tộc của mình?

    ————————————-

    Phần nghiêng dịch chưa đúng lắm 🙂

    và ngài có nghĩ là dân Mỹ quan tâm (thấy cần phải can thiệp/tác động) đến vấn đề này không?

    • Hiệu Minh says:

      Hiệu Minh – Lại Văn Sâm…. Thanks XT và một bạn có email riêng. Đã sửa lại rồi.

    • qx says:

      Tui nghĩ bác xoithit dịch sát từ ngữ, khá chính xác như “nguyên liệu thô”. Bác blogger, IT practitioner, daddy of his sons, husband of his wife thì dịch chọn nghĩa của vấn đề in question hơn ở chỗ chữ “that’s (that is)”. “I’d like to give you a chance to respond to this issue of human rights. How do you justify China’s record, and do you think that’s any of the business of the American people?”

      qx

  18. rong con says:

    Lỗi kỹ thuật này Viet nam và Trung quốc gặp hoài nhưng không thể khắc phục. Botay.com

%d bloggers like this: