Bata, Favorite & Babetta

Ba bét nhè Tiệp Khắc

Nói đến Tiệp Khắc (Czechoslovakia) thì dân ta chỉ nhớ vài thứ: xe đạp Favorite, giầy Bata, và xe máy Babetta. Ngoài ra bia Tiệp cũng rất ngon.

Bây giờ quốc gia này chia làm hai: Tiệp và Khắc. Anh Khắc chắc là Slovakia do tiếng Tầu phiên âm mà nên. HM đoán mò thế. Hiện nay anh Khắc đang bị thủng lưới trong trận với Hà Lan (0:1)

Thời đi học tiếng Anh buổi tối cuối những năm 1970 có thầy Bùi Phụng béo tốt, phương phi, để ria mép, tác giả nổi tiếng từ điển Anh-Việt. Theo thầy, tiếng Việt nhà mình hay lấy từ âm Hán Việt để gọi tên các quốc gia: Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý đại lợi, Gia nã đại.

Mùa hè nóng, mặc áo cộc tay, thầy thò tay vào nách vừa gãi, lấy ra một cục ghét và búng một cái lên bảng. Thầy giải thích tiếng Anh liên quan đến tiếng Tầu thì tuyệt vời. Ví dụ câu lạc bộ là lấy từ cơ-la-bua hay còn gọi là club mà ra. Club là nơi hưởng lạc thú, trong đó có thú gãi nách thoải mái trước mặt học viên gồm nhiều hoa hậu mặc quần lụa đen.

Những năm cuối 1960, trong số khoảng 50 học sinh cố đô Hoa Lư chỉ có hai cậu ấm có xe đạp, một chiếc Pha-vo-rit (Favorite – không nhớ viết thế nào nhưng hình như có chữ Ph ) và một chiếc Phượng hoàng (Phoenix – Trung quốc). Gọi là “của chúng nó” cho oai, thật ra do bố mẹ mua, thỉnh thoảng ngoan mới được mang đi học. Không biết xe Phượng Hoàng được mua như thế nào, nhưng  ông cậu ruột của HM mua Favorite hết 601đ, tương đương với 2 tấn lúa những năm 1960, thuộc loại giầu nhất huyện.

Phượng Hoàng đèo khỏe hơn. Favorite vành nhôm rất yếu, qua chỗ xóc phải xuống dắt. Trời mưa, đường lội phải vác xe lên vai. Cụ cẩn thận lắm, nếu trời mưa gió thì không bao giờ ông con được dùng xe. Đi đâu về cụ tháo bớt hơi, lau chùi và treo lên hai cái móc cho khỏi bị rỉ vành và đỡ hại lốp. Chiếc xe này dùng được mấy chục năm, sau bị trộm nẫng mất khi cụ mải đi chơi tổ tôm.  

Cánh đi học đường xa 7-8 km toàn đi bộ nên đứa nào có giầy Bata thì nhất hội. Ngồi trong lớp mà bỏ chân ra khỏi giầy thì cả lớp như có mùi cóc…tử vong lâu ngày không có người hương khói. Dân nhà quê biết giầy dép là gì nên da gan bàn chân rất nhiều thịt chết. Đi giầy bí nên khi bỏ chân ra khỏi giầy là biết ngay cánh nhà giầu đi Bata.

Bata ở Praha

Anh Thanh Cao thịt dê ở Hoa Lư là một trong số chàng trai lúc16 tuổi đã có giầy Bata. Đi học về thấy trời mưa bẩn là anh treo giầy lên cổ, cũng như về nhà thì bố bắt treo lên mắc quần áo để không bị hỏng. Bây giờ Thanh Cao bán tái dê núi Ninh Bình với lá sung cho dân đi lễ chùa, rất trúng mánh.

Sau này những năm 1970, đi học nước ngoài  người ta mua xe máy Babetta rất xịn. Trèo lên yên, gò lưng đạp vài vòng và nổ êm như xe Peugeot Pháp. Chở người yêu lên dốc Bưởi, thì nàng phải xuống đẩy cho chàng, xe mới vượt được đèo.

Phải công nhận, Babetta giúp các chàng đi Tiệp về lấy toàn vợ đẹp vì các nàng thích xe êm, không nổ pằng pằng như Honda 67, vừa ôm eo vừa tâm sự, lãng mạn hơn nhiều.

Có anh bạn đi Liên Xô về thèm quá nên thửa một chiếc second hand, sướng lắm. Tới VP ở Liễu Giai, khoe loạn lên, nào là vành bóng loáng, đạp một phát nổ ngay. Rồi anh rủ đồng nghiệp về nhà liên hoan. Bạn bè đi xe đạp, anh phóng xe đi trước vẻ hãnh diện và chào “mình về trước nhé”

Khi tới chỗ lăng Bác thì thấy anh đang lúi húi sửa xe và mồ hôi nhễ nhại đạp nhưng máy cứ ì ra, không nổ. Anh em lại đùa “Bọn mình về trước nhé”. Nhưng rồi anh sửa được, phóng lên trước và lại chào “Mình về trước nhé”.

Cứ thế vài lần chào nhau, sửa, lau bu-gi thì bọn tôi và chủ cũng tới được nhà anh ở Đại học Xây dựng cạnh ĐH BK. Nhưng thấy anh cứ phóng vòng vèo mà không xuống xe. Hóa ra, xe đứt phanh mà không thể dừng nên anh phải chạy cho hết xăng mới vào nhà được.

Babetta là thế đó. Dùng một thời gian thì máy trục trặc, xích long, lốp nổ nên dân ta gọi là xe ba bét nhè. Giống Favorite, giầy Bata, Babetta đi về cũng được lau chùi và treo lên xà nhà. Bây giờ ai có xe máy Tiệp đem bán, khối đại gia muốn mua về treo để nhớ lại thủa hàn vi.

Hà Lan đang dẫn 1-0 sau hiệp 1. Dân Khắc đi giầy Bata thì khó mà đấu với cánh Hà Lan đi Adidas hay Nike. Babetta bị cối xay gió làm cho chóng mặt nên phải chạy hết xăng mới dừng lại. Cảnh ngộ thế thì làm sao mà đi tiếp được.

Nói về Tiệp Khắc chắc nhiều anh chị U50-U60 nhớ tác phẩm nổi tiếng của Julius Fučík (Phuxich) được viết vào mùa Xuân năm 1943 trong một hoàn cảnh đặc biệt, phản ánh những ngày sống và đấu tranh quyết liệt của những người cộng sản Tiệp Khắc trong thời kỳ Đảng còn hoạt động bí mật.

Tháng 4.1942, Fučík bị cảnh sát phát xít Đức bắt và từ đó, sau nhiều trận tra tấn dã man, chúng đã đem giam nhà văn tại nhà ngục Pancrat, Praha.

Biết mình không có hy vọng thoát khỏi nanh vuốt của kẻ thù, Julius Fučík tha thiết muốn ghi lại cho các thế hệ mai sau những suy nghĩ của mình trong những ngày chờ đợi cái chết sẽ đến.

Trong số những người coi ngục tại nhà lao Pancrat có anh Côlinxky đã thông cảm với nguyện vọng của Julius Fučík nên cho anh giấy và bút chì. Viết được đến đâu, Côlinxky lại tìm cách chuyển ra khỏi nhà lao và trao cho bạn bè của người tử tù.

Thời gian trôi qua, tác giả viết xong trang cuối cùng thì bị đưa đi hành hình, những mẩu giấy kia đã chuyền qua tay nhiều người, phân tán ở nhiều địa điểm khác nhau.

Sau ngày Tiệp Khắc được giải phóng (1945), trong số những người tù sống sót và được trở về quê hương, có bà vợ của Fučík. Bà đã thu thập được toàn bộ bản thảo phóng sự “Viết dưới giá treo cổ” và cho xuất bản lần đầu tiên vào mùa Thu năm 1945.

Ngày nay, Julius Fučík không thể biết rằng xe đạp Favorite, xe máy Babetta, và giầy bata được dân VN mua về cũng chỉ để treo cổ tại nhà.

Còn lý tưởng của ông cũng không còn tồn tại ở Tiệp Khắc, quốc gia chia làm hai. Họ theo EU hoàn toàn và là những quốc gia giầu có trên thế giới với GDP bình quân đầu người khoảng 21 ngàn đô la Mỹ.

Chả hiểu Favorite, Babetta hay Bata có còn ở nước Tiệp hay nước Khắc hay không. Cậu tôi năm nay đã 81 tuổi. Mỗi lần nhắc đến chiếc xe đạp Tiệp Khắc bị mất, mắt ông chợt xa xăm tiếc nuối, có lẽ buồn hơn cả Slovakia thua Hà Lan hay khi Julius Fučík đi khỏi thế gian.

Viết tới đây thì trọng tài phạt Hà Lan quả penalty vào phút chót. Vittek đã đá vào lưới Hà Lan nhưng đây không phải là cái chết trên chấm phạt đền hay dưới giá treo cổ của xứ hoa tulip. Đó chỉ là bàn thắng danh dự cho anh chàng Khắc say bia Plzen nên đá mãi không vào.

Hiệu Minh. 28-06-2010

Hà Lan - Slovakia 2:1

Advertisements

40 Responses to Bata, Favorite & Babetta

  1. AmyLVS says:

    Nhân tiện search từ Babeta mới đọc được bài này, xin phép sửa chút xíu : cái xe đạp mà các bác nói là Favorit ( nguyên văn tiếng CZE), thời sau này nó không sản xuất nữa thì có xe đạp ESKA.
    Còn xe Fa là viết tắt của xe đạp MIFA của Đức !
    Còn bác Trần Anh ở ngay CZE mà gọi là Fušík thì em cũng bó tay, nguyên bản chính xác của nó là Fučík , trong website bác trích dẫn nó cũng viết như vậy mà !

  2. Quang Vinh says:

    Xin phép nói lại 1 chi tiết, thành phố Zlín là ở vùng Trung Tiệp chứ không phải ở gaàn Slovakia. Khi còn XHCN nó được mang tên GOTVALDOV (Tên cuả chủ tịch Clement Gotvan) sau này đổi laị tên cũ là Zlín. Ở đó có nhà máy sản xuaát giày nổi tiếng cuả Tiệp, đã từng có nhiều chị em Việt Nam lao động ở đó ngày trước

  3. CuBin says:

    HM delete comment của em, buồn quá ….

  4. Kỳ Duyên says:

    HM à: Rồng ảo hay Trâu thật, lên ngôi rồi nhá. Chúc một ngày mới vui và may mắn

    http://tuanvietnam.net/2010-06-29-bieu-tuong-viet-nam-rong-ao-hay-trau-that-

  5. Vũ Quang Phẩm says:

    Thấy các bác bàn vui quá xin góp chuyện: Bata là tên người Việt quen gọi để chỉ giày vải cổ ngắn, xuất xứ do là từ thời Pháp thuộc đã có các cửa hiệu Bata bán ở Hà nội rồi. Hiệu Bata bán nhiều giày vải ngắn cổ nên nói đến loại giày ấy là người ta nghĩ ngay đến nhãn hiệu Bata. Ngoài ra Bata còn bán cả dép đúc bằng cao su cũng mang nhãn Bata nữa nhưng giày vải vẫn là chính. Lúc nhỏ tôi được bố sắm cho một đôi dép cao su như thế ở hiệu Bata phố Hàng Điếu. Bata là cách gọi của người nước khác chứ người Tiệp họ gọi là Ba-cha (chữ t có dấu trăng). Gia đình Bacha có nhà máy ở Tỉnh Zlin giáp với Slovakia, năm 1948 cộng sản lên nắm quyền là lúc cả nhà ấy bán sới chạy sang tỵ nạn Ottawa xứ Canada và xây lại đế chế Bata bên đó, ông bố mất ở Canada, ông con sau cách mạng Nhung về lại Tiệp, nhà nước trả lại nhà máy Zlin thế là kéo hết về khiến cái thành phố Bata nho nhỏ cạnh Ottawa héo hon rồi nghe bảo bỏ hoang rồi. Cái ảnh bác Hiệu Minh để ở trên đây là một cửa hiệu bán giày Bata ở quảng trường trung tâm Praha.

    • Dung says:

      Đây mới là thông tin quí báu từ tổ con chuồn chuồn của xứ Bata ( Baťa or Baťovy závody). Cảm ơn bác Phẩm.

      Tôi từng đọc về giầy Bata của cụ Tô Hoài nhưng không thấy nói đến chi tiết chạy sang Canada.

      Vào Wiki thì thấy các chi tiết rất hay. Chẳng hạn Bata đã bán ra tới 14 tỷ đôi giầy, có nhà máy tại 26 quốc gia. Thời chiến tranh bị cho vào danh sách đen của Mỹ – Anh rồi thời CS cũng bị o ép.

      http://en.wikipedia.org/wiki/Bata_Shoes

  6. Know My Hand says:

    Tớ lớn lên ở Sài Gòn. Đầu năm trung học (đệ Thất, lớp 6 bây giờ), Bata là một phần của đồng phục. Hồi đó thường hay nói “Ba Tây thì ở Nam Mỹ, Ba Tư – Trung Đông, Ba Lan – Đông Âu, Bata – Sài Gòn, Ba Tao – ở nhà”. Sau này mới biết Bata từ Tây Phú Lang Sa. Giờ gần xuống lỗ mới ngộ ra Bata từ Tiệp Khắc. Cám ơn bác Hiệu Minh.
    Ờ mà Ba Xí Ba Tú ở đâu ta?

    • Ban IT says:

      Anh basam đi nhà trẻ, bỏ cả anh em bạn bè ngơ ngác… Thành ra Ba Xí Ba Tú mà thôi…

  7. TV says:

    “Bà vợ của Fučík đã thu thập được toàn bộ bản thảo phóng sự của ông “Viết dưới giá treo cổ” và cho xuất bản lần đầu tiên vào mùa Thu năm 1945″
    Vẫn biết lịch sử không lập lại nhưng nếu sống lại một thời đã qua,thay ví viết dưới giá treo cổ, liệu Fucik có viết về trực diện về ” chiếc giá treo cổ .” cả một thời kỳ lịch sử” ?

  8. người qua đường says:

    Trong thời toàn cầu hóa, các nước CN hóa, phát triển được (TBCN ) thì nhập lại (EU). Phát triển không được , xây dựng CNXH không xong thì người ta tách ra. Cái trò nhập rồi khắc này không chỉ anh SNG, anh Liên bang Nam Tư mà cái anh có tên Tiệp Khắc cũng không tránh được!
    Blog TDN đang đề xuất việc giữ lại ” Cuba và CHDCND Triều Tiên sẽ thành hai bảo tàng sống sinh động của mô hình XHCN. Vài chục năm nữa, vài trăm năm sau, cả thế giới sẽ ngùn ngụt kéo về đây để tham quan, để du khách trên khắp quả đất này, khắp các màu da, châu lục còn có cơ hội “chiêm ngưỡng” …”
    Được vậy, khỏi phải hoài niệm những ” Bata, AK, Tiệp hay Khắc” của một thời mộng ảo đã qua!
    Mà Blog HM hiện có cả một viện “Ngôn ngứ học” nữa đấy!

  9. T.KH says:

    Bác HM làm ơn nhớ cập nhật tình hình tái hoà nhập của 2 cu nhé. Em muốn biết lắm. Vì cũng có các cháu “mất gốc” như tụi nhỏ nhà bác. Thanks !

  10. HOANGLIEN says:

    HIỆU MINH ƠI HIỆU MINH ! Đứa nào thắng hay thua thì anh em mình có ai cho một bát phở? Hét khản dọng :VÀO…VÀO…,ích gì? Có thể có ích cho dân cá độ bóng đá thôi.NGHỦ THÔI!NGỦ THÔI!

  11. xoithit says:

    Trong tiếng Việt, bata từng có thời được coi như đồng nghĩa với giầy thể thao (giống như Honda đồng nghĩa với xe gắn máy vậy), thậm chí đã từng có khái niệm “bata Thượng Đình”, “bata Adidas” 🙂

    Hình như súng AK ta dùng để đánh Mỹ năm xưa cũng phần lớn là do anh Tiệp Khắc sản xuất thì phải???

    • hieuminh says:

      AK xuất thân từ AQ :). Từ K sang Q là cả một vấn đề lớn, nhất là sau khi có anh Cảnh Hà Nam bàn về IQ, dân ta cứ thích phán lung tung.

      Đúng là tôi cũng hiểu rằng, AK – xuất thân từ Nga (Kalashnikov), nhưng anh Khắc (K mà) chuyên sản xuất theo chuyên môn của từng quốc gia trong khối SEV.

  12. le bao says:

    Còn thiếu Skoda, hồi đó VN có dùng trong xe bus tuy khong phổ biến bằng đầu máy IFA cho xe bus đóng thùng ở XN Ba Đình. Bây giờ VW mua lai làm ăn khắm khá hơn LaDa, Niva nhiều, bán gần khắp thế giói. Bia Tiệp là chủ yếu loai Pilsener , phổ thông là Lager( La ve hay la de), Ale, Bitter, Draught; giống nhu Vang (Wine hay Vin)có nhiều dòng như: Shiraz, Merlot, Sauvignon, Chardonay…

  13. Bình says:

    Tiệp khắc (1918-1992) người Tàu gọi tên là 捷克斯洛伐克 – phát âm Bắc Kinh là jieke siluofake ,âm Hán Việt là “Tiệp khắc tư lạc phạt khắc”.Các cụ ta chỉ dùng hai chữ đầu là Tiệp Khắc cho gọn .cho nên Czek không phải là rơi vào âm Khắc mà cả nhóm tiệp khắc.Truy tỉm gốc chữ cho vui thôi,chứ chẳng phải để “phản biện” chữ nghĩa làm gì ,nhân có các công cụ đầy trên mạng,giúp cho tôi hàng ngày phải dùng tiếng Tàu mà vốn tiếng Tàu này của tôi lại quá ít ỏi !

    • hieuminh says:

      Bác biết tiếng Tầu thế là nhất rồi. Tôi đành chịu.

    • Bình says:

      Skoda là cái tên khá phổ biến trong ngành giao thông trong những năm chiến tranh.ca nô trên sông đặt máy Skoda nhung nhúc,có cả ca nô đi phá thủy lôi.Lúc đó giống như Hàn,Úc…phải phò Mẽo nhảy vào miền Nam thì ngoài Bắc cả anh Ru,anh Bắc Triều,anh Anbani cũng phải nhẩy vào theo anh Cả Vĩ đại …Có một thời,tại các bến phà đầy sà lan Rumani ,đầu máy Triều Tiên …Kết quả là anh Việt ta hưởng đủ món hẩu lốn và những anh học Bắc TRiều ngày xưa nay có đất dụng võ ,về hưu rồi nhưng vẫn đi dạy tiếng Hàn cho các cô gái cần xuất khẩu. “đi Tiệp” lúc đó như đi “American Dream” hiện nay.hôm trước,thấy HM bàn về tiếng Tàu nên mới giải thích thêm cái chữ Tiệp và càng đọc và so sánh càng thấy các cụ ta ngày xưa có “nhiều vấn đề” cần bàn lắm

  14. Hồng says:

    mỗi bài viết của bác là 1 bài ngắn về lịch sử, địa lý, chính trị, … and sex maybe!

    • hieuminh says:

      He he. Viết vui cho bà con đọc và cả cho mình nữa. Đôi khi có góp ý nên cũng học được thêm.

  15. AST says:

    -Những chiếc xe đạp/xe máy, giày bata thời đó cháu không biết lắm do cháu thuộc thế hệ sau. Chỉ được xem qua tivi và xem tại triển lãm Hà Nội thời bao cấp nên không dám bàn.

    -Cháu chỉ thắc mắc một điều, ngôn ngữ tiếng Việt được vay mượn, sáng tạo và “lấy” từ nhiều nguồn (La tinh, Hán Việt, Pháp, Anh…). Do vậy chúng ta hiện nay chả có một cái “chuẩn” nào khi phát âm và viết tên nước ngoài thì phải? Nghe anh BLV bóng đá lúc đọc thế này, lúc đọc thế kia làm chúng ta …khó chịu. Đọc báo, nghe đài khi nghe tên các nguyên thủ quốc gia, tên quốc gia… cũng phiên âm (viết/đọc) mỗi báo một kiểu. Vậy cháu chỉ xin hỏi, mình dùng chữ cái hệ La tinh (abc), tại sao lại không chuẩn hóa được cách phát âm và cách viết? Ví dụ, Chủ tịch nước CHND Trung Hoa là Hồ Cẩm Đào (1) hay Hu Jin Tao (2)? Bởi đơn giản khi seach Google thôi, 2 tên đã cho nhiều kết quả khác nhau: Dùng 1 thì chỉ là người Việt hiểu, dùng 2 thì là thông dụng quốc tế. Vậy sao ta cứ mãi không đổi????

    • Ban IT says:

      Tôi đang định choảng câu này thì AST đã chiếm gôn mất rồi. Đúng là phiên âm nước mình có vấn đề.

      Dân gian toàn nghĩ ra cách gọi cho dễ: Cayson Vongvihan – Vay vay hẳn, xin xin hẳn. Hoàng thân Sona Vonphichit – Hắc lào mông chi chít.

      Vài sưu tầm trên mạng kính biếu các bác.

      Lào:Lông Chim Xoăn Tít, Vay Vay Hẳn Xin Xin Hẳn, Hắc Lào Mông Chi Chít, Đang Ị Lăn Ra Ngủ, Xăm Thủng Kêu Van Hỏng, Ôm Phản Lao Ra Biển, Say Xỉn Xông Dzô Hãm, Cu Dẻo Thôi Xong Hẳn, Cai Hẳn Thôi Không Đẻ, Xà Lỏn Luôn Luôn Lỏng, Ngồi Xổm To Hơn Hẳn, Teo hẳn mông bên phải, Xà lỏn dây thun giãn

      Hàn Cuốc (Hàn Quốc) :Chim Đang Sun, Chim Sun Sun, Chim Sưng U, Chim Can Cook, Choi Suk Ku, Nâng Su Chieng, Kim Đâm Chim, Pắt Song Híp, Chơi Xong Dông, Soi Giun Kim, Hiếp xong dông, Eo Chang Hy (y chang heo)

      Nhật Bản: XaKuTara, TaChoKuRa, Cutataxoa

      Liên Xô: CuNhétXốp, CuDơNhétxốp, Nicolai NhaiQuaiDep, Ivan CuToNhuPhich, TraiCopXờTi, Mooc Cu Ra Đốp, Ivan Xach Xô Vôi

      Gruzia: Xuyên Phát Nát Đe

      Ucraina: Nâng Cu Lên Cô

      Hungari: Kukelop

      Rumani: Lo Nhet Cu, Lôi Cu Ra Đốp

      Trung Quốc: Bành Tử Cung, Đại Cường Dương

      Tây Ban Nha: RờMông MuTê

      Pháp: Mecci BốCu, MôngToĐítCũngTo, PhăngPhăngXiLip

      Bồ Đào Nha: Fecnando Cuto

      Mông Cổ: Giao Hợp Phát Một, Cấp Tốc Thoát Nước, Lạc Mốc Hột Lép

      Thái: Ki a Ti Suck

      Campuchia : Su Va Đu Mông

      Ấn Độ: XìLípVăngĐi

      Apganixtan: ÔiSaoMà ChimTaĐen ( Osama Binladen )

    • Ban IT says:

      Đoạn vui về tình hữu nghị Việt Lào. Sưu tầm trên mạng

      Ai cũng biết là Việt Nam, Lào là anh em.

      Nhưng một sự thật phũ phàng là: Cái gì tệ ở Việt Nam cũng gán cho cái mác Lào.

      * Đôi dép mang gớm nhất, rẻ nhất là đôi dép Lào (15.000 đồng = 2 đôi).
      * Bệnh thì có bệnh lang ben, hắc Lào.
      * Cái thứ thuốc hút gớm nhất cũng là thuốc Lào.
      * Cơn gió khắc nghiệt nhất cũng gọi là gió Lào.
      * Và …. có một ông doanh nhân nọ người Lào sang Việt Nam làm việc cũng đã lâu. Trong một chuyến đi công tác Hà Lội, trên xe buýt, ông ta ngồi chung với 1 người Hà Nội. Sau khi đến trạm dừng, người Hà Nội kia phát hiện là đôi dép mình không cánh mà bay. Ông ta la lên: “tổ sư thằng lào lấy của ông”.

      Nhớ khi xưa bọn trẻ con ít được tắm rửa chăm sóc thuốc men, các chiến sỹ bộ đội của ta, những sinh viên nội trú hay bị mắc một thứ bệnh “mỗng gai” (gãi mông). Anh em thường hay gọi đùa là “thằng này bị hắc lào mông chi chít”. Đồng chí Kai-sỏn Phônvihản bị gọi trìu mến với cái tên “ôm phản lăn ra biển”. Ngoài ra còn khá nhiều tên hay, tên kêu của Lào được sử dụng để đặt cho các nhân vật trong nhiều truyện tiếu lâm đường phố. Tỷ dụ như là “ăn dày không ăn non” (Khăm Tày Xi văn đon), Xẻng to xúc xỉ than, Tha vì say – nhậu say quắc cần câu nên được tha (Thavi Say)…

      Cái tội làm ăn bớt, nói một đằng làm một nẻo thì được vu cho là “làm cái Lào ra cái Ý”.

      Nói gì thì nói, không thể phủ nhận được sự thật người Lào và người Việt xưa nay vẫn cứ là anh em. Chả thế mà Việt Nam thường xuyên có những cử chỉ thiết thực giúp bạn Lào. Nào là quân tình nguyện sang “giúp” ổn định an ninh và xây dựng xóm làng. Nào là ông anh giúp ông em xây dựng thủy điện và ông em cũng vì thế mà bán điện giá “hạt dẻ” lại cho ông anh. Tình sâu nghĩa nặng còn có từ lâu đời với đại đa số quan chức, lãnh đạo cấp cao của Lào được đưa sang học tại Việt Nam, thậm chí có người còn được đào tạo ở trường Đảng Nguyễn Ái Quốc. Cơ cấu như thế trách gì tình chả sâu, nghĩa chả nặng? Anh em bên Lào gặp anh em Việt Nam luôn có câu cửa miệng “Sawat dee, Viet-Lao xamaki”, tạm dịch là “chào người anh em, Việt – Lào hữu nghị”, nghe sướng cái lỗ nhĩ mỗi khi tới làm khách ông em Lào.

      Ngẫm đi nghĩ lại, ta bỗng thấy ông anh Việt Nam dường như hơi khắt khe với ông em Lào. Cái gì xấu xa, ghê tởm thì đổ cho Lào, còn cái hay ho thì nhận về mình. Nào là “nhân tài đất Việt”; “sản phẩm nội chất lượng ngoại, giá thành chỉ bằng 1/3”; “truyền thống văn hiến lâu đời”; “chăm chỉ cần cù, nhẫn nại trong lao động, anh dũng trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm”;… còn nhiều lắm, nếu kể ra có mà tới tết Công Gô cũng chưa hết. Khen mình mãi mà quên mất không khen ngợi gì người anh em Lào, thấy mà tội nghiệp.

  16. Hồng Hà says:

    Còn xe Mipha nữa anh Hiệu Minh, xe Mipha của Đức!

    • hieuminh says:

      Nhưng Đức không đá với Slovakia và Hà Lan. Mỗi trận, Blog HM chỉ cố gắng viết về một quốc gia thôi. He he.

      Bọn trẻ dậy sớm quá, vào blog lại gặp sông Hồng Hà, mà ba bố con sắp ra Hồ Tây, một nhánh của Hồng Hà ngày xưa… Chúc bác một ngày tốt lành.

  17. Tran Dat says:

    Bac HM gioi that. Vua xem da bong vua viet blog ma bai viet van hay. Bac viet nhanh the? Toi chi co doc va viet com thoi ma cung da thay thieu thoi gian roi.
    Bac du doan thang nao vo dich? Toi doan chung ket se la ARHENTINA- BRASIL,va Merssi-Maradona se vo dich.

    • hieuminh says:

      Hi hi. Sang Mỹ mà cá độ bóng đá thì chán lắm. Phải là bóng chầy cơ bác Trần Đạt ơi.

      Chung kết sẽ là Đức – Brazil và lần này Brazil lại chiếm giải. Brazil có lực lượng hùng hậu ở Nam Phi, dân đó mê sampa hơn là bia Đức 🙂

  18. hieuminh says:

    Khi biên tập lại entry này thì Brazil đã gần như cầm chắc chiến thắng. Khác biệt ba bàn thì khó có ai giúp được Chile làm nên điều kỳ diệu. Một bàn danh dự chưa chắc đã có được.

    Thấy anh bình luận viên dùng những từ hóa giải, đẳng cấp… HM mơ giá mình bình luận bóng đá thì thế nào cũng thêm vào các chi tiết văn hóa, lịch sử của những quốc gia mà hai đội đại diện đá trên sân.

  19. Tran Anh says:

    aHieu Minh viet duoc chi tiet vay la tot lam roi.Chu viet Tiep tuy la latin nhung co nhung dau moc dac biet ko the viet nguyen ban nhu tieng Anh.Toi dang sinh song tai CH Séc tu nam 1988,xin ghi chu ten nha báo noi tieng nay nhu sau Julius Fušík voi ba Phu nhan Fušíková(tham khao http://cs.wikipedia.org/wiki/Julius_Fučík)
    Han hanh xin phép HM cho duoc sua chut “bia Plzen – hoac Pilsner Urquell”

    • hieuminh says:

      Cảm ơn bạn đọc Trần Anh từ CH Séc. Blog được hoàn thiện vì có những người đọc như bạn. Tôi không nhớ bia Pilsner lắm nên cứ viết đại theo tiếng Việt. Nhớ thời ở Ba Lan, đến nhà bạn chơi hay mua bia này để uống cho sang.

      Tôi đã biên tập entry chút nhất là các tên riêng.

  20. 7xGens says:

    Bác HM nhắc đến xe đạp Favourite (hình như vậy, hay là Favorite – yêu thích?), thường gọi là xe Pha (của Tiệp). Làm em nhớ hồi mới lớn ở quê những năm 198x, (khi còn học PTTH) nó là niềm mơ ước của chúng Em (đi nhẹ, tốn rất ít calo). Thời kỳ mà chỉ cần có chiếc xe đạp khung võng VN hoặc xe đạp Thống Nhất (xe nam) có xăm/lốp/xích/líp/pê-dan lành lặn để đi học đã là ao ước với đa số con nhà nông. Trời mưa phùn cuối đông – đầu xuân, những ngày rét tê cóng mà đi xe Pê-đan không vỏ, chẳng may trượt chân ruột (bút chì) ‘vẽ’ lên mắt cá thì chắc nhớ đến già. Giai đọan này ở nông thôn những người có khả năng sở hữu “đồ xịn” thường chỉ có các thành phần sau:
    1. Con em cán bộ xã (Anh chủ nhiệm HTX, chị kế tóan trưởng. Thời kỳ này vai trò chủ tịch chưa cao, không nắm KT –> kém ăn hơn).
    2. Nhân thân các Anh/Chị diện xuất ngọai khối Đông Âu (thường là xuất khẩu LĐ đi Đức, Tiệp, Liên Xô, Bungari…). Đức thường có: xe máy SimSon, xe đạp Diamond – Mipha (?), áo lông..Tiệp có: xe máy Java – Bebeta, xe đạp Fa. Liên Xô có: tủ lạnh, xe máy Min-khù-khờ (Minsk), áo bay, nồi xoong nhôm…
    Cuối những năm 1980s thì bắt đầu xe Nhật, Nhật-Thái xuất hiện, như xe Honda Cub, Honda DD (cub đèn vuông), Honda CD. Đắt giá và sang nhất là xe Honda DD màu đỏ, thường gắn với nó là chủ nhân dính líu đến “kho dự chữ lương thực” – Hải Hưng gọi là A34.
    Ngày nay các sản phẩm còn gắn với người Tiệp vẫn được ưa chuộng là khóa Việt-Tiệp, lưỡi cưa sắt Việt-Tiệp. Thậm chí, trên ngõ phố Hà Nội vẫn còn bóng dáng xe Java của mấy bác chở nguyên vật liệu xây dựng phi ầm ầm, bất cần đèn tín hiệu giao thông.
    Vài chục năm ‘vẫn chạy tốt’ chứ không đến lỗi phải ‘treo cổ’ bác HM ạ.

    • hieuminh says:

      Ha ha, tôi quên béng cái xe Java dù trong đầu vẩn vơ là quên cái gì đó rất quan trọng. Hoài niệm cổ của chúng ta rất giống nhau, nhất là cái pedan không vỏ, nhọn hoắt.

      Xe Favourite (tiếng Pháp?) tương đương với dòng xe bốn bánh Mercedes-Benz bây giờ. Ai sở hữu nó tương đương với đại gia triệu phú đô la hiện nay.

      • xoithit says:

        Lại vụ nhầm Java/Jawa nhưng lần này là nhầm ngược :”>. Năm 98 , Viện em có lần gửi thư chào thầu có đoạn “công nghệ Jawa hiện đại nhất…” 😀

        Favourite là tiếng Anh, loại tiếng Anh của Nữ Hoàng (British English) 😉

    • xoithit says:

      Đảo Java, ngôn ngữ lập trình Java nhưng xe máy lại là Jawa cơ các bác :-). Jawa/Babetta trông nhỏ nhưng không hề yếu. Hồi xưa tôi đã chứng kiến 1 ông to đùng (cỡ 80 cân) đi cái Jawa trở 3 bao xi măng (2 sau, 1 trước). Hay mấy bác đi Babetta đèo 2 con lợn phanh thây là hình ảnh khá quen thuộc 1 thời. Mấy lần về HN thấy vắng bóng hẳn mấy anh này, không biết có phải do lệnh cấm này không?

      http://tuoitre.vn/Chinh-tri-xa-hoi/Phap-luat/117778/De-nghi-cam-luu-thong-xe-Babetta-Simson.html

      Bài cũng ngắn, xin ông chủ nhà chút đất, cắt dán lên luôn 🙂

      =====================
      Thứ Ba, 10/01/2006, 05:12 (GMT+7)

      Đề nghị cấm lưu thông xe Babetta, Simson

      TT – Chiều 9-1, ông Trần Danh Lợi – phó giám đốc Sở GTCC Hà Nội – cho biết Sở GTCC vừa có văn bản đề nghị Bộ Giao thông vận tải cho phép xe máy đi lại qua cầu Long Biên trước tết. Đây là một biện pháp nhằm giảm tải cho cầu Chương Dương đã vượt 4-5 lần lưu lượng cho phép.

      Ngoài ra, Sở GTCC cũng đề nghị UBND TP Hà Nội cấm lưu hành, thu hồi các loại xe Babetta, Simson cũ kỹ, mất an toàn, thường xuyên chở hàng cồng kềnh gây cản trở và tai nạn giao thông.

      Trong dịp này, Sở GTCC cũng sẽ nghiên cứu, bố trí lại đèn tín hiệu giao thông tại một số nút bất hợp lý. Từ nay đến trước tết sẽ đưa vào sử dụng một số nút đèn tín hiệu tại đường Trường Chinh – Phạm Ngọc Thạch – Đào Tấn, Nguyên Hồng – Huỳnh Thúc Kháng…

      T.PHÙNG

      • 7xGens says:

        Bác xôithịt nhớ kinh (Jawa là cx), cả những bài báo 4-5 năm vẫn moi ra được theo đúng chủ đề.
        Vấn đề ngôn ngữ tiếng Việt rõ ràng cần phải hòan thiện dần, mà không ai khác là chúng ta (nhân dân), bổ xung dần, các chuyên gia ngôn ngữ hệ thống lại (mà ngôn ngữ nào cũng thế thôi, tiếng anh cũng có vô số từ ghép, từ mượn…). Tìm hiểu về chữ quốc ngữ với lịch sử chưa phải là nhiều, những bài viết/tác phẩm tiếng Việt có tuổi > 150 năm là hiếm. Chưa nói đến gắn với nó là Lịch sử VN có nhiều khúc quanh, éo le. Ngày nay khi tốc độ tòa cầu hóa rất nhanh, ở mọi lĩnh vực. Đôi khi đọc một tài liệu tiếng nước ngòai có thể hiểu được, nhưng dịch ra TV rất khó vì nhiều từ tương đương chưa có trong TV. Việc bác HM và các cmt viết đôi khi là những ký ức xa xưa, nhớ mang máng thì thật khó viết chính xác. Tôi ủng hộ quan điểm các từ ngữ nước ngòai nên để nguyên gốc hoặc nghĩa quốc tế, nhưng cái khó của nó là viết trên PC không phải ai và lúc nào cũng gõ được. Vì đòi hỏi PC phải có cài đặt các công cụ sọan thảo, phông chữ đầy đủ và người dùng cũng phải có kỹ năng nhất định. Như vậy, khác gì chuyên gia, không còn là blogger/commentator nữa phải không các Bác?
        Nhân tiện đọc bài nói về tầng lớp trí thức (http://vietsciences.free.fr/vietnam/donggopxaydung/thutimhieutrithucvn.htm), của GS Chu Hảo tôi thấy cũng rất hay, giới thiệu các bác xem thử.

  21. IT Colleague says:

    Dân Việt ta xưa kia hay goi tên riêng cac nước khác theo phiên âm Hán Việt, ví dụ như Phú Lang Sa (Pháp), Lỗ Mã Ni (Rumani), Bảo Gia lợi (Bungari), Ba Tây (Brazil), Á Can Định (Argentina), Mễ Tây Cơ (Mexico)… Hay ông Lênin la Liệt Ninh, Stalin là Tư Đại Lâm…. Riêng trường hợp Tiệp Khắc có thể phải xem lại. Tôi mù tịt Hán ngữ, chỉ nhớ rằng xưa kia đã từng nghe 1 người hiểu về tiếng Hán Việt giải thích là chữ Czechoslovakia đúng ra là Khắc Tiệp, nghe có vẻ có lý vì Khắc là từ chữ Czech mà ra. Xin để mọi người cho ý kiến thêm.

    Câu nói nổi tiếng nhất của ông Phuxich (Julius Fučík) là “Hỡi loài người, hãy cảnh giác” khi nói về hiểm hoạ phat xit.Câu nói này gần đây đã được giáo sư Tương Lai nhắc lại khi nói về hiểm hoạ phương Bắc. (xem http://vn.360plus.yahoo.com/sgvietthuong/article?mid=1256&fid=-1).

    Còn chiếc xe máy Tiệp Khắc mà dân VN ta hồi đó (1970s-1980s) rất thích là Babetta (Nhà tôi cũng có 1 cái màu mận chín).

    • hieuminh says:

      Nợ anh IT colleague một ly starbucks mà anh không uống bao giờ :). Đang thức xem Brazil và Chile. Chile không phải là đối thủ.

      Nhà có Babetta mận chín, thảo nào có cô xinh nhất SBV (NHNN) bị IT Colleague “câu” mang về làm của riêng. Chắc là cái xe máy vừa đi vừa đạp cũng đóng vai trò lớn trong chuyện này 🙂

  22. dinhnam says:

    Bác HM viết các bài sau này có thể dùng chữ nguyên gốc của tiếng địa phương không hở bác? chứ bác viết kiểu phuxich hay phuxicôva có trời mà biết chữ đó là cái gì ? tên viết ra sao ? để mà truy tìm trong google những nhân vật đó.
    Cách dùng chữ kiểu đó còn làm cho người đọc dễ…phát âm sai và hoàn toàn lạc hậu. Thí dụ như bác có biết chữ “yến sĩ phi lý thuần” là gì không ?

    • hieuminh says:

      Bác DINHNAM buồn cười thì có. Nếu tôi viết theo gôc Mercedes-Benz thì bố tôi cũng không đọc được mà phải viết là Mẹc. Đùa thôi, viết thế để bạn đọc không có cách nào kiểm chứng trên google 🙂

      Sẽ cố gắng bác ạ. Vừa gõ vừa xem bóng đá nên câu cú rất lung tung. Nhờ các bác kiểm tra hộ.

%d bloggers like this: