Văn chương và thế giới IT

Ảnh minh họa

Gần đây có bài báo nói rằng “Giấc mộng IT của các nhà văn đã vỡ”. Giấc mộng văn chương trong thế giới ảo của IT là có thật.

Người biết dùng sẽ không vỡ mộng. Kẻ đứng ngoài cuộc mới thấy đáng lo cho số phận mình.

Sự hiểu lầm tai hại

Người ta đã thống kê, có tới 75% dự án IT thất bại chỉ vì hai bên không hiểu nhau. IT không biết hết khách hàng muốn gì, trong khi cánh bán máy hứa bừa bãi rằng, PC hay lắm, lập trình cho nó là làm được hết.

Có người tưởng mua PC về, bật lên rồi hy vọng nó tự lau nhà, đổ rác, nấu ăn hay rửa bát. Khi cần có thể thay mình cãi nhau với vợ. Chuyện viết văn thơ ư, dễ ợt. Vào internet, google (tìm) vài nhát là có truyện ngắn hay lập trình ra thơ. IT làm gì chả được.

Thật đáng tiếc, máy tính dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ trợ giúp con người, nhất là trong sáng tạo. Đối với nhà văn, PC thực chất chỉ là cây bút hay máy chữ lọc cọc thời xưa.

Ai biết dùng máy tính thì “đẻ” tác phẩm nhanh hơn. Thay vì phải viết tay, đánh máy, bản thảo ghi trên ổ đĩa cứng, sửa đi sửa lại bao nhiêu lần tùy ý, cắt chỗ này, dán sang chỗ khác. Gửi sang nước ngoài nhờ biên tập, đánh giá. Sự tiện lợi của cái PC nối mạng internet miễn cần bàn.

Từ đơn chiều sang đa chiều

Đọc xong cuốn tiểu thuyết, thổn thức trong lòng, vì tác giả viết đúng tâm can, nhưng chẳng có cách nào chia sẻ với ai. May ra có nhà phê bình, hay bạn của tác giả viết một bài “bình loạn” trên báo chính thống, khen là chính, chê là phụ. Nếu tác phẩm thuộc loại nhậy cảm, ra quán nước chè ven đường thì thầm.

Tiểu thuyết in thành sách theo kiểu truyền thống là thông tin một chiều, đơn điệu. Nhà văn nói, người đọc nghe.

PC và internet ra đời đã thay đổi cách sống của nhân loại, thay đổi cả nhà văn, cách họ viết, cách họ sống với nhân vật và với bạn đọc. Sự tương tác giữa người cầm bút và độc giả sống động như truyền hình trực tiếp.

Ảnh minh họa

Internet giúp hỗ trợ công bố tác phẩm tới hàng triệu bạn đọc nhanh hơn. Có những truyện ngắn, tiểu thuyết được cả thế giới biết chỉ vì online.

Nếu xuất bản hàng chục ngàn cuốn chỉ chục ngàn bạn đọc biết. Nhưng có bản trên mạng coi như đã có hàng triệu copy được phát hành.

Sự tương tác giữa người viết và người đọc trở thành đa chiều. Cùng một tác phẩm, bạn đọc có thể đồng ý, không đồng ý và kể cả có người ba phải. Độc giả đóng vai cả nhà phê bình.

Tác giả biết được người đọc nghĩ gì sẽ hoàn thiện mình hơn trong cách tư duy, cách viết, kể cả lỗi…chính tả.

Thời đại internet, ngay cả khi đọc tiểu thuyết in, nhưng ý kiến của độc giả dễ chia sẻ vì có web, blog, facebook với hàng chục ngàn bạn đọc khác.

Chưa kể internet là kho tri thức của nhân loại. Với nhà văn, tủ sách “ảo” giúp cho sức sáng tạo tăng lên gấp bội và hiệu quả hơn.

Tác phẩm muốn đạt tầm nhân loại thì nhà văn phải đứng trên nhân loại và muốn có điều đó, người viết phải hiểu thế giới ra sao. Thật tai hại phải viết trong tăm tối vì thiếu thông tin.

Bạn đọc đã khác

Trong thời gian dài, viết văn ở Việt Nam là một nghề sang trọng  vì phần lớn độc giả đặt hết niềm tin vào người cầm bút.

Nhưng bạn đọc thời internet đã khác xưa nhiều. Khả năng kiểm chứng trong giây lát. Một tác phẩm mới đưa ra sẽ có hàng triệu bạn đọc sẵn sàng mổ xẻ. Thích hay không thích được cả thế giới biết đến trong nháy mắt.

Bạn đọc thời nay. Ảnh: HM

Nhà văn cần hiểu rằng, để chiếm được lòng tin của bạn đọc thời nay không dễ dàng. Những trang viết mang tính tuyên truyền, một chiều, hay còn gọi là bồi bút sẽ bị thế giới ảo tẩy chay. Ngòi bút bẻ cong khó mà sống được trong thế giới nối mạng toàn cầu. Ai còn tin vào nhà văn tự bán mình.

Bạn đọc cũng có lợi thế của riêng mình. Internet, blog, facebook giúp cho mỗi người có thể trở thành nhà văn. Nhà văn của bản thân, của gia đình, của vài người bạn, của một trăm độc giả hay của một ngàn độc giả.

Viết văn, viết báo không còn là độc quyền của một số người. Chính điều đó đã thôi thúc sự đóng góp trí tuệ và sức sáng tạo của cả nhân loại. Toàn cầu hóa và hội nhập cũng từ đó mà ra.

Xu hướng hiện đại

Việt Nam có hơn hai mươi triệu người dùng internet, trên thế giới có khoảng 1,8 tỷ. Và con số đó còn tăng lên khủng khiếp hàng ngày. Không xa, mỗi gia đình sẽ có một máy tính  nối mạng internet. Xu hướng của thời đại không thể khác được.

Nhà văn vẫn in sách nhưng nên lập web, tạo blog hay giới thiệu mình trên facebook. Ai nắm bắt được công nghệ thông tin, người đó sẽ dẫn dắt được bạn đọc dễ hơn và số lượng bạn đọc nhiều hơn.

Sức sáng tạo của nhà văn sẽ được nâng lên gấp bội chính vì sự tương tác thực trong thế giới ảo với hàng triệu độc giả.

Không biết đánh giá sức mạnh của IT và internet sẽ tụt hậu. Điều đó đúng với một cộng đồng, một quốc gia, quan trọng với dân thường, với người lãnh đạo và kể cả người cầm bút. Những thiên tài tương lai không thể thiếu kiến thức cơ bản IT.

Thay đổi thế giới hay dự báo cho nhân loại chính là sứ mạng cao đẹp của người cầm bút. Muốn hàng triệu người bị dẫn dụ bởi tác phẩm của mình thì bản thân nhà văn không thể đứng yên.

Trong tương lai, nếu không biết thay đổi bản thân để theo kịp công nghệ IT thì kể cả nhà văn, dù giỏi đến đâu, cũng dễ bị quên lãng.

Biết đâu, chính điều đó mới là sự vỡ mộng văn chương của người cầm bút trong thời đại mà IT đang thống trị thế giới.

Hiệu Minh. 17-03-2010.

PS. Entry này viết trong lúc đợi home tiger vào phòng mổ ung thư tuyến giáp  trong bệnh viện Johns Hopkins ở Maryland. Có wireless nên đọc comment trên Blog Quechoa về bài của anh Hai Tây (sao lại giấu mặt???). Chuyên về IT nên HM không thể không viết vài lời. Ý tứ viết lúc mệt mỏi vì phải dậy sớm, lái xe cách nhà hàng trăm km. Có gì các bác đại xá…

Đánh giá bài viết

Advertisements

24 Responses to Văn chương và thế giới IT

  1. vc_nm says:

    Chuc Home Tiger nha bac nhanh hoi phuc de cham soc 2 chu tiger con cho bac yen tam viet Blog. Chuc gia dinh bac moi su an lanh.

  2. Thuygiang says:

    Chúc Home tiger nhà chú nhanh khỏe
    Hơi lạc đề một chút nhưng tại dạo này người ta nói đến 1000 năm Thăng Long nhiều quá, cái gì cũng 1000 -thấy mà sợ. Từ Cà mau, Hậu giang,… cũng “Miền tây hướng về 1000 năm Thăng Long Hà Nội” ớn đến tận đỉnh đầu.
    Hà Nội xuống cấp nghiêm trọng, nhếch nhác, bụi bặm và bẩn thỉu. Và hình như sự kiện 1000 năm là cơ hội để tiêu tiền thuế của nhân dân, cơ hội đút túi tiền chùa. Chú cho một entry về vấn đề này đi.

  3. DTVI says:

    Chúc Home Tiger nhanh chóng bình phục, cả nhà bình yên

  4. Trên group IT & B của trang Cyvee đã từng có 1 số tranh luận về việc “hiểu” nhau giữa IT và khách hàng. Thảo luận online lẫn offline…

    Nói chung là cháu có duyên với IT nên “bị” gặp IT để bàn bạc công việc và phải nói là rất mệt mỏi vì khách hàng thì kiến thức IT vốn là số 0. Dân IT nói khách ko hiểu hết, IT ko nhiệt tình giải thích… nói chung 2 bên khó “hiểu” nhau…

    Mỗi lần nhắc đến là mệt mỏi… rồi thôi kệ luôn

  5. haydanhthoigian says:

    Chúc mừng Home Tiger của HM mau bình phục, mà HM viết cái blog này Home Tiger có biết không.
    Bác can đam quá,hhee..

    • hieuminh says:

      Can đảm mới viết blog, viết rồi thì không sợ tiger vồ. Không sợ tiger thì còn sợ ai nữa hè. 🙂

  6. Kim Dung says:

    Hiệu Minh à.
    Mong cho Cô ấy phục hồi sức khỏe. Cả nhà làm điểm tựa cho Cô ấy vượt qua nhé!
    ——————————————–
    Một chuyện hơi lạc đề, nhưng muốn báo cho HM biết: Nhà thơ Hữu Loan, tác giả bài thơ Màu tím hoa sim đã mất rồi, thọ 95 tuổi. Thương Cụ quá.

    Suốt sáng, vừa làm việc, vừa nghe bài hát được Dũng Chinh phổ nhạc, bài mà KD cho là hay nhất trong tất cả các bài phổ nhạc bài thơ này. Nghe để tưởng niệm một tài hoa, đầy khí phách, và một con người từng sống rất lý tưởng. Cụ là một văn nghệ sĩ có nhân cách riêng.

    Cuộc sống có những nhân cách như thế, khiến chúng ta phải hướng tới sống đẹp. Và sống đẹp cũng là hạnh phúc đó, phải ko?.

    • hieuminh says:

      Những người như Hoàng Cầm, Hữu Loan, Văn Cao, Phùng Quán… lúc sống rất khổ, mất đi lại để bao tiếc thương cho hàng triệu người. Nhân cách của người nghệ sỹ mới quan trọng làm sao.

  7. Lã Dùng says:

    Chúc bà xã nhà anh mau khỏe. Tôi tin là mấy cái chuyện vặt đó ở Mỹ chữa đơn giản như ở ta đi uống bia cỏ. Cho dù như vậy nhưng bà con ta đang xếp hàng cả km ở cổng viện K, đối diện với cái đài tiếng nói vờ nờ 58 Quán sứ.

    Bác HM có mấy bài ” cứu ” Hồ gươm rồi, bác cho thêm mấy bài ” cứu” cái 80 triệu USD do cái anh liên doanh ma quỷ SAS ( giả danh Thụy điển ) kia đang đòi Hà nội đền cho bằng 2 lô đất vàng đó.

    Xưa, tôi nhớ là Thụy điển sau khi tài trợ cho ta cái bệnh viện nhi Thụy điển, họ về nước và họ làm bộ phim có nhan đề : ” Những người không thể cộng tác “. Chắc Bác HM hiểu họ gọi những người kia là người xứ nào.

    Nay cái tên SAS lại được một tập đoàn liên doanh ma quỷ trong đó Vina Capital chiếm 75 % cổ phần kia dùng để mạo danh Thụy điển, phó chủ tịch Hà nội cũng họp báo lừa bà con là …Thụy điển đấy.

    Hà nội đã hào phóng đền cho SAS lô đất ở nhà máy rượu Lò đúc trị giá 300 triệu USD ! vậy mà họ vẫn ” đòi ” thêm lô đất nữa mới ghê chứ.

    Chả biết chủ quỹ VinaCapital là ai mà chỉ đạo đòi đất Hà nội ghê quá 🙂

    • hieuminh says:

      Hi hi, bác nói đúng. Chính vì thấy dễ như uống bia cỏ nên tôi đã ngồi viết blog.

      Vụ đòi đất này xem chừng khá căng đấy. Tôi phải biên tập cả com của bác 🙂

      Có KTS Ngô Thanh Vân tính toán rồi. Để tôi nghĩ thêm chút. Cảm ơn bác đã ghé thăm.

  8. Đàm Sơn Toại says:

    Chúc bác Hiệu Minh sớm được “khẩu chiến” với tiger!

  9. Pham Thanh Ngoc says:

    Cho em gui loi chuc ban home tiger chong lanh benh.

  10. Thùy Dương says:

    Anh HM gọi vợ là home tiger à. Em gứi lời thăm và chúc chị chóng bình phục. Trong trường hợp nào thì bài viết của HM đều hấp dẫn. Thông thái, lạc quan thì hấp dẫn. Thời đại ngày nay nhà văn phải biết CNTT vì đó là công cụ tối thiểu.

  11. Truong Yen says:

    Chuc Home Tiger nha HM chong binh phuc. My Home Teger cung do roi, thich doc blog cua bac HM lam. Thinh thoang cho vai thong tin ve HM’ Home Tiger nhe

  12. TL says:

    Thực lòng chúc Home Tiger nhà HM mau bình phục!

  13. Lưu Văn Say says:

    Chào bác HM!

    Lâu quá lại mới được vào thăm trang bác. Chúc bác gái mau khỏe và cả nhà vui.

    Cái Entry này bác viết như một lời đáp cho Đ/c Hai Tây bên Quê choa à? Bác dân IT, bác bênh IT là phải rồi. Còn Hai Tây có lẽ thích đọc sách giấy sột sọat nên có phần hơi cực đoan (đối với người sống nhiều với IT). Nếu vậy cũng dễ hiểu.

    Nhưng tôi không đồng ý với bác ở điểm “Trong tương lai, nếu không biết thay đổi bản thân để theo kịp công nghệ IT thì kể cả nhà văn, dù giỏi đến đâu, cũng dễ bị quên lãng”. Nói vậy tôi e không đúng. IT ảnh hưởng to lớn đến thói quen và văn hóa đọc chứ không phải đến việc sáng tạo của nhà văn (ít ra là với nhà văn lớn có những văn phẩm để đời). Sáng tạo văn chương là đặc biệt, nó cần sự cô đơn của nhà văn chứ không cần phải tương tác ríu rít với người đọc (đang và tiềm năng) hàng ngày đâu bác ạ. Nhà văn kính mến của chúng ta có khi cũng chẳng được đón nhận sự chào đón nồng nhiệt của người đương thời, và trong phần nhiều trường hợp, họ cũng không quan tâm gì mấy đến điều đó. Họ làm ra tác phẩm thôi. Có người cứ viết chơi rồi bắt được ngọc quý (kiểu giời cho), có người thì lao khổ, viết như kẻ tuẫn nạn. Rất nhiều người trong số họ chết đi lâu rồi rồi tác phẩm của họ mới được đánh giá cao và còn lưu truyền rất lâu dài. Văn học sử cho thấy điều này.

    Một tác phẩm hay, in ra bằng giấy mà nhiều người mê quá thì sau đó có thể được phát tán trên mạng với sức mạnh kinh khủng, IT lại kiếm bẫm !? Ngón tay trỏ không cần thấm ướt để lật từng trang bên ngọn đèn đêm mà dùng để rê chuột, chả làm sao cả. Nhưng một tác phẩm ăn khách của “văn học mạng” mà đem in ra giấy bán có khi lỗ chết, và chưa chắc vài chục năm sau người ta còn đọc. Tác phẩm hay, dù viết bằng phưng tiện nào thì hậu thế sẽ phán xét, bác ạ.

    Như tôi, một kẻ không đến nỗi cổ hủ lắm, nhưng khi lựa sách văn học (văn học thôi ạ), tôi cũng tìm lọai sách sột sọat và nhiều khi tiêu cực lên, có thời gian dài tôi chỉ đọc những tác giả đã chết ! Xin những nhà văn nhà thơ tài danh còn sống bỏ quá cho tôi vì tôi nhờ thời gian lọc hộ. Bởi tôi có ít thời gian quá mà đọc nhầm sách dở cũng nhiều.

    Trao đổi thế cho vui thôi, có trái ý bác không ạ? Tôi dừng đây là vừa nhỉ.
    Kính, LVS

    • hieuminh says:

      Bác LVS mà đã nói chỉ có chuẩn trở lên. IT không cãi được. HM cũng thích đọc sách hơn là toét mắt trên màn hình. Và cũng thích đọc những ông đã đi thăm cụ Các Mác Lê Nin hơn là các cụ đương thời.

  14. dangminhlien says:

    Chúc vợ Bác mau khỏe!

    Bài đã nói chuẩn không cần chỉnh về IT và lợi ích do IT( mà lợi ích của nó thì nói mãi không hết )

    Tôi thì vẫn nói với con cái tôi rằng: IT và mạng nét nó vĩ đại như sự chuyển hóa từ thời thủ công sang cơ khí, thời tàu buồm sang tàu máy…Nó làm nên thời đại mới mà loài người ngày càng trở nên như thần thánh – mọi mơ ước viễn tưởng chỉ trăm năm trước thì nay đã thực hiện hầu hết
    Trăm năm sau thì sao? khó mà tưởng tượng khi công nghệ cứ di lên như thế!!!
    Chỉ buồn là Nhân hóa thì chậm tiến bộ ( thậm chí đứng im ) so với công nghệ

  15. toptotoe says:

    Về vụ này, anh HM đúng là người trong cuộc ( dân IT lại có máu mê viết lách) nên nói thuyết phục lắm ( em vừa đọc vừa gật gù đây nè).
    Anh nói về tương tác đa chiều giữa người sáng tác và bạn đọc đúng quá . Như em là độc giả bình dân, chỉ cần lướt qua thích là “kết” luôn, không phải vì tac phẩm nọ, bài kia được giải thưởng hay xuất bản thành sách đẹp , bìa da…
    ( Cho em gởi lời thăm Hổ /Sư tử nhà anh, chúc chị mau lành bệnh. Anh viết ở hành lang bệnh viện, sau chặng đường dài, buồn ngủ …đây à? hihihi

  16. Đức says:

    Chúc mừng home tiger nhà bác khoẻ mạnh về nhà. Home tiger ốm thế nào hả bác?.

    Khẩu chiến có thể khiến họng bị đau, liệu theo bác có nên ”cãi nhau” bằng PC không bác nhỉ ?. Biết đâu cãi nhau nhiều lại trở thành ” nhà văn”.

  17. Lạc Dân says:

    Anh Hiệu Minh mà viết về IT thì hết ý rồi, cho dù đang mệt vẫn hay.
    Chúc Cọp nhà anh mau khỏe.

  18. van says:

    Home Tiger là…
    Bác HM ơi, chúc Home Tiger nhà bác mọi sự an lành. Mọi việc ổn chứ bác?

    • hieuminh says:

      Cãi nhau nhiều quá nên sinh đau họng. Bây giờ đã về nhà và gầm gừ được rồi

      • Small says:

        Có nghĩa cô ấy đã qua giai đoạn nguy hiểm rồi phải ko chú? đọc đoạn PS của chú mà cháu run bắn người lên. Cầu mong cô ấy sớm mạnh khoẻ trở lại để còn tiếp tục “khẩu chiến” với chú và 2 thằng nhóc nữa chứ, ha ha. Gọi là “cô” vì là vợ của chú, chứ Small biết cô chỉ khoảng 40 tuổi thôi 🙂

%d bloggers like this: