Hoa anh đào Washington DC. Ảnh: Hiệu Minh
Nếu bạn đi xem hoa lễ hội hoa anh đào Nhật Bản tại sân vận động Quần Ngựa, xin bạn nhớ giùm, người Nhật thích lễ hội trang nghiêm và rất coi trọng văn hóa giao tiếp.
Người Nhật cúi chào thì bạn chóng mặt luôn vì họ gập lưng lên xuống liên tục, tùy chức tước của người được chào, cao hay thấp thì lưng (không phải đầu) của người chào được nâng lên cao thấp và số lần. Nếu sang Nhật làm việc mà bị bệnh cột sống thì không nên chút nào.
Bạn được họ mời trà bao giờ chưa? Dân ta vào quán, gọi chén nước trà đang nóng hổi, đưa lên miệng, xoạt một cái rồi khà, chứng tỏ sành điệu ta đây biết về trà vỉa hè Hà nội. Nhưng người Nhật uống trà như một văn hóa được nâng lên thành trà đạo.
Còn nhiều thứ văn hóa giao tiếp khác có thể in ra vài chục cuốn sách vẫn chưa hết. Nói chung là khá phức tạp, nếu không sống ở đất Nhật thì không thể biết được.
Người Nhật cũng thích xuất khẩu văn hóa của họ. Nào là văn hóa ẩm thực như làm mỳ Soba, bánh dày Nhật Bản, shusi, trình diễn kimono, các môn võ hay làm hoa giả. Có một thứ khác được khách quốc tế ưa chuộng, đó là hoa anh đào.
Năm 1912, ông Chủ tịch Thành phố Tokyo (Nhật) tặng Thủ đô Washington DC năm, một món bao gồm 3000 cây anh đào trồng xung quanh hồ Tidal Basin để thể hiện mối tình hữu nghị giữa hai dân tộc Nhật- Mỹ những năm tháng êm đềm. Sau đại chiến thứ hai, vào năm 1965, người ta trồng thêm 3800 cây nữa để phủ kín xung quanh bờ hồ, mong hoa anh đào giúp xoá đi nỗi đau chiến tranh tàn khốc giữa hai dân tộc.
Hiện nay, hoa anh đào đang nở rực rỡ và du khách đến thăm nhớ đến người Nhật. Họ dùng cánh hoa mỏng manh làm sức mạnh ngoại giao cho nền văn hóa lâu đời.
Hình như nước nào không thể trồng được anh đào thì người Nhật mang cành hoa đến. Năm ngoái họ mang cho chúng ta 300 cành hoa anh đào thật để ghép thành ba cây khá lớn. Năm nay, họ dự định mang tới 400 cành hoa, có lẽ họ lo rằng ở Hà nội sẽ còn kẻ bẻ hoa tiếp.
Để mang hoa anh đào mỏng manh trước gió sang Hà nội đang nóng mà vẫn tươi sắc hồng, chắc hẳn phải kỳ công. Có lẽ người Nhật mới đủ kiên nhẫn để làm. Nước mình chưa thấy mang đào Nhật Tân đi đâu để trình diễn cả.
Năm ngoái, rất đáng tiếc, lễ hội chưa kết thúc thì người chiêm ngưỡng đã thi nhau vặt trụi và chia nhau 300 cành hoa. Không biết năm nay 400 cành kia số phận thế nào. Những người có học thức và hiểu biết tại Hà nội lo hơn cả những người Nhật đứng ra tổ chức lễ hội hoa anh đào.
Công an còn lo hơn cả việc cổ động viên ăn mừng ta chiến thắng Thái lan, giành ngôi vô địch bóng đá trong khu vực vì họ cũng không dọa sẽ bắt ai vui quá khích. Nhưng lễ hội văn hóa thì lại rất nghiêm. “Sẽ không có rào sắt ngăn cách giữa các gốc hoa anh đào với người xem. Tuy nhiên, mọi hành vi bẻ cành, cướp hoa ngay lập tức sẽ được ngăn chặn, người vi phạm sẽ bị bắt giữ”- Đại tá Trần Thùy, Phó Giám đốc CATP Hà Nội khẳng định.
Thú thật, xem tin này, không ít người cảm khổ thay cho những ngươi đi thưởng ngoạn. Xem một lễ hội văn hóa mà không đủ tầm văn hóa, phải đưa còng số 8 ra dọa.
Nếu đọc tin tức của Nhật gần đây về Việt nam ta cũng không có nhiều niềm vui. Phi công của ta đã bị cảnh sát Nhật bắt vì tội mang hàng ăn cắp lên máy bay. Rồi vụ hối lội tầy trời của PCI và nghi án Huỳnh Ngọc Sỹ, cái tên Việt rất khó đọc nhưng người Nhật cũng thuộc. Vụ bẻ hoa năm ngoái chắc cũng được báo chí bạn đưa lên nhưng không ai biết.
Ngày mai là lễ hội văn hóa Nhật Bản. Chúng ta lại được chiêm ngưỡng hoa anh đào rực rỡ của xứ sở mặt trời.
Bàn tay của ai đó nhận hối lộ hay ăn cắp hàng trong siêu thị Nhật đã quá đủ làm cho hình ảnh của Việt nam méo mó trong mắt người. Nếu thò tay ra ngắt hoa trong lễ hội thì hành động đó cũng được coi bẩn thỉu hơn cả những hành động xấu trên.
Đã được báo trước và công an đã răn đe mà vẫn còn hành động thiếu văn hóa thì không ai có thể tha thứ. Thói quen “dùi đục chấm mắm cáy” không nên mang ra lễ hội hoa mang nặng hình thức của người Nhật làm gì.
Xin bạn hãy nghĩ đến danh tiếng của dân tộc mình và ngẫm đến văn hóa vốn coi trọng giao tiếp của người Nhật. Trà đạo của họ không nên biến thành trà vỉa hè của Hà nội và văn hóa bẻ hoa thì càng không nên “xuất khẩu” sang Nhật.
Hoa Lư.
