Lời của những linh hồn

 

Viết những dòng này, chợt nhớ bài học “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” của thầy giáo lịch sử thuở nào. Đâu đây, lời vang vọng non sông ngày 19-12-1946 “Ai có súng dùng súng. Ai có gươm dùng gươm… Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân! Giờ cứu nước đã đến. Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước”.

 

Máu nhuộm đỏ đường phố. Những chiến sỹ ôm bom ba càng lao vào xe tăng địch. Hà nội đầy khói lửa. Pháp chiếm lại Thủ đô và tiếp tục tàn sát. Bao nhiêu người ngã xuống.

 

Mấy hôm nay, ký ức 19-12 bài lịch sử “Toàn quốc kháng chiến” lại hiện về. Thưong nhớ những người đã khuất. Chợt đọc tin về một con đường, một chứng tích của bao liệt sỹ hy sinh vì Thủ đô, đang sắp thành một cao ốc 17 tầng.

 

Để thủ đô xứng tầm khu vực cần xây thêm nhiều nhà cao tầng hiện đại. Những nơi tạm  bợ như chợ 19-12 xập xệ, bẩn thỉu và thiếu văn hóa không thể tồn tại giữa lòng Hà nội. Ra nước người, vào những trung tâm buôn bán văn minh, chợt nhớ đến chợ Âm phủ, hẳn ai cũng mong Việt Nam phải nhanh thay đổi. Biến những chỗ đó thành nơi văn minh cũng là ước muốn của những người đã khuất và cả những người đang sống.

 

Nếu cao ốc 17 tầng kia định xây ở đâu đó chắc ít phải bàn cãi. Dẫu rằng, nhiều nhà cao tầng không chứng minh được sự hùng mạnh của một quốc gia hay một thủ đô, nếu giao thông, văn hóa, kiến trúc đô thị, tầm và tâm của người lãnh đạo không theo kịp tiến trình phát triển.

 

Tuy nhiên, một địa điểm tâm linh như chợ 19-12 là một câu chuyện khác.

 

Ai có dịp đi qua Hỏa lò, nơi bao nhiêu chiến sỹ cách mạng bị tù đầy, tra tấn, bị giết, sẽ thấy di tích ấy được cưa đôi như một vết chém ngang vào lịch sử. Phần kia được chia cho Hà nội Tower cao đến trời xanh và không hòa nhập chút nào với bức tường nham nhở còn lại. Chợt thấy tư duy “cơi nới tạm bợ” đã ăn sâu vào những quyết định cho thủ đô phát triển.

 

Nhân dân Thủ đô đang lo lắng về một con đường sắp biến mất như số phận một nửa kia của di tích Hỏa lò. Một con đường đã đi vào lịch sử bi tráng của một dân tộc sắp thành chuyện của hôm qua. Lớp trẻ lớn lên chỉ biết shopping mall và fastfood nơi đây, không ai biết nơi đó, máu đào cha ông đã đổ.

 

Thế hệ thanh niên 1946 nay đã khuất núi gần hết hoặc đang gần đất xa trời. Khi đã 80-90 tuổi thì lời thỉnh cầu của họ dễ đi vào quên lãng vì yếu tố “hôm nay” mới quan trọng. Người U60 như tôi “nhớ cội nguồn” về ngày 19-12-1946 dựa vào sách vở.

 

Bất chợt đọc về đồi Mamaev ở Volgagrad của nước Nga. Ngày 14- 9-1942, quân Đức đã chiếm được điểm cao quan trọng và thành phố trong tầm kiểm soát của địch. Một sư đoàn bộ binh 10.000 của Nga đã chiếm lại sau đó nhưng gần như toàn bộ  đã hy sinh. Nơi đó chứng kiến cuộc chiến đẫm máu nhất trong lịch sử chiến tranh thế giới thứ 2.

 

Ngày nay, trên đỉnh đồi là tượng bà mẹ nổi tiếng “Родина-мать зовёт! Mẹ Tổ quốc kêu gọi”, cao 52m, nguyên thanh kiếm đã dài 27m. Dựng xong năm 1967, bức tượng cao nhất thế giới lúc đó.

 

Thế hệ sau chiến tranh thế giới thứ 2 tới thăm Mamaev, đi vòng quanh chân đồi, xem những phù điêu và ghi chép trên đó, sẽ tưởng tượng ra một chiến trận đẫm máu. Điều gì sẽ xảy ra, nếu trên đó là một shopping mall theo kiểu Mỹ. Hàng trăm ngàn người lính ngã xuống tại chân đồi sẽ không còn ai nhớ đến.

 

Ngày toàn quốc kháng chiến và sự hy sinh to lớn tại Thủ đô không kém phần khốc liệt so với chiến trận Volgagrad. Nhưng chúng ta không tìm đâu ra một nơi tưởng niệm xứng tầm “Mamaev Hà nội kháng chiến”.

 

Nếu chợ 19-12 biến thành con đường hay công viên tưởng niệm thì tinh thần “toàn quốc kháng chiến” sẽ được mãi tôn vinh như tầm vóc lịch sử của sự kiện. Đến ngày kỷ niệm đó, nhân dân dạo trên con đường có hàng cây long não, với tượng đài, những ghi chép trên phù điêu hay những ảnh chụp về cuộc chiến đấu như nhà sử học Dương Trung Quốc, cụ Nguyễn Vinh Phúc hay KTS Hoàng Đạo Kính đang mơ ước.

 

KTS Trần Thanh Vân có lý khi nói về chợ 19-12, một mảnh đất tâm linh của những người lính Hà nội bỏ lại thủ đô phía sau, nhắc đến dấu ấn lịch sử bi tráng qua câu thơ Chính Hữu “Nhớ buổi ra đi đất trời bốc lửa//Cả đô thành nghi ngút cháy sau  lưng”.

 

Ông Dương Trung Quốc suy tư trăn trở “Tôi cảm thấy chạnh lòng khi Hà Nội mà ta vẫn tự hào là “thủ đô nghìn năm văn hiến” lại ít được quan tâm phát triển những thiết chế văn hoá và còn quá thực dụng trong tư duy lãnh đạo”.

 

 

Quả thật, nhìn tấm bia kỷ niệm trên quảng trường Cách mạng tháng Tám, trước Nhà hát lớn, không khỏi xót xa. Tầm cỡ cuộc cách mạng long trời lở đất, đưa mấy chục triệu người ra khỏi trăm năm nô lệ của một đất nước mà ngày nay đã có thu nhập gần 1000$/người/năm chỉ có vài tấm đá khiêm nhường, dòng chữ nhỏ mờ mờ, cỏ mọc hoang tàn, cạnh mấy bà hàng rong hay xe ôm đứng đợi khách.

 

Chắc chắn sẽ còn nhiều dự án cho Hà nội phát triển và đổi mới. EVN Land định xây một tòa nhà 15-20 tầng ngay cạnh Bờ Hồ. Disneyland tại công viên Thống nhất được phôi thai. Rồi Thủy cung Thăng Long, đường hầm xuyên Hồ Tây hay còn nhiều “phát minh kiến trúc” khác của những nhà đầu tư đang cần đất “vàng”.

 

Thỉnh thoảng, báo chí mò đâu ra một cái tin, chỗ này xây 17 tầng, chỗ kia 20 tầng. Dư luận lên tiếng chút cho oai về “quyền làm chủ tập thể”. Thật ra qui hoạch đã được duyệt, bật đèn xanh từ trước. Đôi khi được lắng nghe, đôi khi bị bỏ ngoài tai.

 

Một thủ đô hàng chục triệu dân, tầm cỡ thế giới, vài tháng lại đưa ra một dự án. Nếu bị phản ứng dữ dội quá, lại tìm cách rút lui. Chả lẽ không có một qui hoạch tổng thể và minh bạch ư. Hà nội mở rộng ra gấp bốn ba lần để làm gì. Tại sao các trung tâm thương mại cứ phải nằm trong nội thành.

 

Vài ngày nữa đến ngày kỷ niệm Toàn quốc kháng chiến. Hơn 60 năm đã trôi qua, bao nhiêu nước chảy dưới chân cầu. Ước mong của những chiến sỹ lúc ngã xuống trước họng súng của kẻ thù về một ngày mai của Hà nội đẹp và êm đềm có thành hiện thực khi Thăng long 1000 năm sắp đến.

 

Một ngày nào đó, chợ tạm 19-12 sẽ thay bằng một cao ốc. Dậy lịch sử Việt Nam cho con cháu bằng tượng đài, di tích, bảo tàng hay qua sách vở và vào thăm shopping mall để ăn kem. Điều đó phụ thuộc vào quyết định của hôm nay. Để du khách tới Hỏa lò không phải tự hỏi, nửa kia của lịch sử đã biến đi đâu.

 

Nếu hiểu và nghe được thế giới tâm linh, rất có thể những người ngã xuống nơi đây đang thầm nói “Xin để lại một con đường. Một công viên 19-12”. Thủ đô Hà nội có thấu chăng lời non nước của những linh hồn ấy?

 

Hiệu Minh.

 

Tham khảo Nên thay cao ốc bằng những con đường

One Response to Lời của những linh hồn

  1. Ginola says:

    Nói cho cùng, những cao ốc đó cũng là một tượng đài. Tuy chẳng phải tượng trưng cho vinh quang nhưng cũng là những tượng đài về một thời kỳ của đất nước.

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 2,622 other followers

%d bloggers like this: