Các thành viên IDS lần gặp cuối
Xem ảnh các thành viên IDS, Blog HM nhận ra một người quen, rất kính trọng. Những năm 1977-1993, người viết bài từng là quân của Giáo sư Phan Đình Diệu (đứng thứ 2 từ trái), vị đầu ngành của Tin học Việt nam, từng là viện trưởng Viện Tin học, viện phó Viện KH Việt nam, một chí sỹ nhưng không phải đảng viên. HM đã chứng kiến vài lần từ chức của ông. Lần ở IDS này là lần thứ 3, dù ông không tuyên bố. Mỗi lần là một khoảng lặng của số phận.
Lần thứ nhất
Lần đầu vào năm 1985, do cơ chế Đảng lãnh đạo, Viện trưởng chấp hành, việc đưa ra những chiến lược phát triển công nghệ thông tin của Giáo sư với tầm nhìn xa trông rộng bị chặn lại. Chi bộ và đảng ủy có thể quyết định về tư tưởng nhưng không thể biểu quyết về tầm nhìn tương lai Tin học Việt nam. Thấy không thể “vùng vẫy” trong một hệ thống như thế nên Giáo sư đã từ chức, dù rất nhiều các vị lãnh đạo cao cấp đã yêu cầu ông tại vị. Tuy thế, ông vẫn là Viện phó VKHVN.
Vị viện trưởng kế vị, tuy không là bí thư chi bộ như trước, nhưng lại có cơ chế mới “một thủ trưởng”, chi bộ chỉ để…tham khảo. Ông tha hồ áp dụng “tư duy” lãnh đạo mới.
Lần thứ 2
Tới năm 1993, có chuyện bầu bán lại ở Viện Tin học (được đổi tên là Viện CNTT). Đề cương thành lập viện cũng do Giáo sư Diệu và vài đồng nghiệp chấp bút. Vì tâm huyết với ngành CNTT non trẻ và mong đất nước thoát nghèo bằng tin học, Giáo sư Diệu quay về tham gia ứng cử Viện trưởng. Ông hiểu, ở vị trí nhất định mới mong thay đổi được diện mạo một ngành.
Tổ chức phiếu thăm dò sau bao nhiêu “bàn tán hành lang” (sau này có dịp tôi sẽ kể vào lúc cần thiết), ông vẫn được 58 phiếu, người về thứ 2, kém chục phiếu gì đó. Không hiểu vì lý do gì mà Viện sỹ Nguyễn Văn Hiệu (Viện trưởng Viện KHVN) lại quyết định người về “nhì”(đương kim Viện trưởng VTH) được làm Viện trưởng Viện CNTT.
Nhớ lúc đó, Giáo sư Diệu phát biểu đại loại rằng, đây là một quyết định phi dân chủ, và người ra quyết định đã lật lọng, phá hoại khoa học. Ông tuyên bố từ chức luôn cả Viện Phó VKHVN và về vườn từ lúc hơn 50 tuổi.
Đương nhiên, tôi không hiểu hết thế sự bên trong. Phía sau quyết định của Viện sỹ Hiệu là gì, không ai biết được. Có thể Viện sỹ đã hứa gì đó nhưng sau đó “lật lọng”, hoặc người khác có lý “gấp đôi”.
Dù là con kiến nhưng tôi đã không ngần ngại nói “Lớp cán bộ khoa học trẻ vào Viện với tình yêu khoa học và tin vào các bậc đàn anh. Nhưng hôm nay, chứng kiến sự mất dân chủ và quyết định bất ngờ, tôi hiểu rằng, lòng tin của trí thức đã bị đặt nhầm chỗ”.
Di sản khoa học…
Nếu ai làm việc ở đâu đó thời gian dài, thường được hỏi về legacy (di sản) của người đó. Giáo sư Phan Đình Diệu cùng với đồng sự đã để lại nền vi tính non trẻ cho Việt nam (kể cả châu Á khi đó!) và thương hiệu Viện Tin học trước năm 1985.
Hôm nay, có dịp qua Viện CNTT (Viện TH cũ) bạn sẽ thấy Viện này đã an bài như định mệnh của chính Viện KH Việt nam (nay đổi là Viện KH Công nghệ Quốc gia). Xuống dốc Bưởi nhìn thấy toà nhà bậc thang piramid, mốc meo với những điều hoà đủ kiểu và kiến trúc pha trộn Đông Tây trong Viện KHVN, như mối tình Chí Phèo-Thị Nở, khi tàn bạo trong vườn chuối, lúc lãng mạn dưới ánh trăng bên sông.
Sau 30-40 năm hoạt động, “nhà trẻ trung ương” VKHVN với 5-6 nghìn cán bộ khoa học đã làm gì cho đất nước? Danh tiếng Viện CNTT đang ở đâu trên đất nước này. Có ai còn nghe tới họ, hay chỉ là những gì làm 25 năm trước mới đáng kể. Mà số tiền tiêu vào đó là bao nhiêu tỷ của dân nghèo.
Mới đây, Viện sỹ Nguyễn Văn Hiệu được tặng Huân chương Nhà nước do cống hiến cho khoa học. GS Phan Đình Diệu lại “từ chức”…tiếp dù ông đã về hưu.
Và lần thứ 3 ở…IDS
Lần từ chức thứ nhất chỉ liên quan đến một viện và sự đi xuống của nó sau đó. Lần thứ hai tương đương với một bộ. Hình ảnh Viện “Hàn lâm” trên Nghĩa Đô hôm nay đủ nói lên những trí thức không được dùng đúng mục đích bị ảnh hưởng như thế nào tới vị thế của nền khoa học.
Lần thứ 3 này phải chờ xem sau vụ tự giải thể của IDS. Ảnh hưởng của sự kiện là tầm quốc gia nếu không nói là quốc tế. Những người như bà Phạm Chi Lan, Giáo sư Hoàng Tụy, TS Lê Đăng Doanh, TS Nguyễn Quang A và các vị khác, … cả thế giới biết tên tuổi.
Sự giải nghệ của họ và Quyết định 97 giúp tinh hoa dân tộc “yên lòng” hơn với tuổi hưu nhàn hạ. Họ khá đầy đủ về vật chất, nếu chỉ muốn yên ổn thì vào IDS làm gì. Vì nặng lòng với đất nước và dân nghèo, hy vọng IDS là nơi giúp chuyển tải những phản biện hay cố vấn của một tập thể trí thức tinh túy nhất nước tới Đảng và Nhà nước. Ai nghi ngờ lòng yêu nước của họ hãy xem lại bản thân.
Không hiểu sao lại nghĩ vẩn vơ. Dù ở xa Tổ quốc, tôi luôn dự cảm rằng, đất nước rồi sẽ tiến lên, đi đâu sẽ ngẩng cao đầu, rằng, ta đến từ nơi dân giầu nước mạnh. Mong thì vẫn hằng mong.
Lời kết
Nhớ về câu chuyện của đất nước mình, từng là hình mẫu cho đấu tranh giải phóng dân tộc, nhiều người đã nhìn vào để noi gương. Tuy nhiên, ánh hào quang quá khứ không giúp được nhiều cho hội nhập hôm nay.
Nơi tôi công tác trước đây cũng không nằm ngoài qui luật đó. Lật vài trang sử của Viện cũng đủ hiểu số phận một đất nước, một dân tộc hay một đời người.
Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ thế giới, ai sẽ là bạn khi ta gặp khó khăn, chìa tay giúp đỡ, kẻ nào đợi thời cơ để hãm hại. Có nhiều trí thức giỏi, có tâm và tầm, sẽ giúp tìm ra được lời giải.
Nhớ khi cụ Hồ sang Pháp thời kháng chiến, lúc quay về đã mang theo Tạ Quang Bửu, Trần Đại Nghĩa và bao thanh niên hiểu biết. Chính giới tinh hoa đó đã đưa Việt Nam sang một vị thế khác.
Ngày nay, nhiều trí thức rất giỏi nằm ngay ở trong nước. Để họ “từ chức” nghĩa là mất “nội lực”, và vì thế khó mong “ngoại lực” quay về, dù có trải thảm đỏ.
IDS đã ra đi, không còn nghe được tiếng tơ lòng của họ. Người ta bảo, tiếng quát của kẻ thất phu không đáng sợ, đáng sợ hơn là sự im lặng của những nhà hiền triết.
Hiệu Minh
Clip IOIT (Viện CNTT) 30 năm kỷ niệm do tác giả quay và biên tập
“IDS ra đi, không còn nghe được tiếng tơ lòng của họ !Người ta bảo, tiếng quát của kẻ thất phu
khôngđáng sợ, đáng sợ hơn là sự im lặng của nhà hiền triết!”, Hiệu Minh viết hay lắm!(Những kẻ
tự xưng là “đỉnh cao trí tuệ ” luôn “sáng suốt” nên họ chẳng thèm nghe ai )IDS ra đi là một cái tát
vào bộ máy lãnh đạo quan liêu ,nhưng họ vẫn nhơn nhơn có cảm thấy nhục nhã với thế giới đâu?Chừng nào “bộ máy nhà nước” nàykhông chịu thay đổi ,thì những trí thức chân chính hoặc bỏ ra nước ngoài ,hoặc đi ở ẩn mà thôi !Chỉ còn lại trí thức rởm ,loại “giá áo túi cơm ” là càng ngày càng nhiều ! Người xưa từng tổng kết rất chí lý:
“Người ấy mà về tay ta
Trồng lúa lúa tốt trồng cà cà sai
Người ấy mà về tay ai
Trồng lúa lúa lụi trồng khoai khoai vò
Trồng bông bông chẳng nở cho…”
Tình hình mọi mặt trong nước lộn xộn như hiện nay chẳng phải lỗi do bộ máy lãnh đạo của Đang công sản V.N còn do ai nữa ,thế mà có chịu nhận trách nhiệm đâu!Chúng ta có nói ra với nhau cũng để sả tress mà thôi, chẳng ích gì !Không khéo lại bị vu oan giá họa như bao trí thức lỗi lạc đang đi “đếm kiến” đó !Than ôi !
[...] IDS – Khi trí thức từ chức [...]
[...] IDS – Khi trí thức từ chức [...]
HTH cũng đã được yết kiến GS Phan Đình Diệu trong 1 buổi họp trù bị để thành lập cái gọi là… Ban chỉ đạo QG về CNTT sau này đặt trụ sở ở số 14 Lê Hồng Phong. GS Diệu là người vô cùng tâm huyết với việc phát triển CNTT của Nước nhà nhưng thực tế thì cũng đành … lực bất tòng tâm ngồi chứng kiến các đầu lĩnh của Dự án 112 bị bắt và ra Tòa… thật đáng buồn cho những con người đang và tiếp tục hoạch định cho nền CNTT nước nhà. Chỉ phá hoại và ăn chia thì rất nhanh..
Trần Kẽm trước cũng đã được làm thầy và bị làm thầy.
Nhưng tự thấy nhân cách và tri thức chỉ đáng hạng làm… thằng nên cũng đã… từ chức.
Khi ta tự do ta mới hiểu được Cụ Hồ, rằng: “Không có gì quý…”.
Ở vị thế đó ai đáng gọi bằng anh thì gọi anh, ai đáng gọi thằng thì cứ thẳng thắn mà gọi thằng không e ngại.
Tự do muôn năm!
[...] Khi Trí thức…từ chức [...]
[...] Khi Trí thức…từ chức [...]
[...] Khi Trí thức…từ chức [...]
Xin phép chú/bác Hiệu Minh được copy link này lên trang của cháu ạ! Cảm ơn chú/bác.
Bài viết của anh HM làm em nhớ lại thời gian làm cộng tác viên của Viện CNTT đúng thời điểm bác Diệu xin từ chức Viện phó Viện KHVN. Không hiểu hết nội tình bên trong nhưng thấy các anh thuộc thế hệ đi trước rời bỏ viện CNTT nên em cũng quyết định chuyển hướng sang môi trường công nghiệp ICT thay vì theo đuổi nghiên cứu khoa học thuần túy. Sau 15 năm nhìn lại, em thấy mình đã quyết định đúng.
“Họ khá đầy đủ về vật chất, nếu chỉ muốn yên ổn thì vào IDS làm gì. Vì nặng lòng với đất nước và dân nghèo, hy vọng IDS là nơi giúp chuyển tải những phản biện hay cố vấn của một tập thể trí thức tinh túy nhất nước tới Đảng và Nhà nước”
Chú viết hay quá! cháu từng theo chồng đến IDS nghe vài buổi hội thảo của các cô, các bác ấy. Những buổi hội thảo tuyệt vời và bổ ích vô cùng! buổi đầu tiên: cảm thấy mình thật vinh dự và tự hào biết bao khi tận mắt nhìn thấy và thậm chí được tiếp xúc với những tên tuổi nổi tiếng như Nguyễn Quang A ( tác giả của mấy quyển sách dịch rất nổi tiếng), bà Phạm Chi Lan, GS Hoàng Tuỵ…Tiếp theo, những người tham dự hội thảo vừa ko mất phí tham gia, lại được tiếp đón nhiệt tình, lại được ăn, được uống miễn phí. Vừa vinh dự vừa hoàn toàn có lợi, lại ko mất gì!!!từ khi biết tin IDS ko hoạt động nữa, buồn quá! chồng cháu, chưa bỏ qua một buổi hội thảo nào, ko biết đang cảm giác ra sao???
Cái tội của trí thức thực thụ VN là không chịu làm chinh strị. Mà nói vậy cũng oan vì ai cho làm mà làm. Kiểu VN ta, đâu muốn làm, muốn cống hiến là được ngay đâu.
Nhưng bất lực để đi hầu những kẻ dại thì cuối cùng điều gì đến sẽ phải đến.
Những con người này, tôi kính trọng và khâm phục họ. Thật là đáng vì cuối cùng, đời tôi cũng có những người để mình khâm phục như thế.
Mọi người ở bên các vị. Những kẻ dám làm phiền những con người đáng kính này sẽ bị chính con cháu họ nguyền rủa.
Trí thức thực thụ mà làm chính trị thì lại chẳng còn là trí thức thực thụ nữa rồi. Thời gian đâu mà nghiên cứu trong thế giới chính trị rối ren (ở VN hay ở đâu cũng thế). Mà không toan tính, không đối phó thì làm chính trị chỉ là mất thời gian vô ích thôi. Họ cống hiến những gì họ có thể làm tốt nhất, chỉ tiếc là không phải ở đâu họ cũng được đón nhận một cách xứng đáng.
Thêm một người ngả nón kính phục tâm huyết của các vị.
Bài viết rất hay, cảm ơn bác HM.
bác Nhat Dinh ơi! bác không hiểu ý bác tiến sỹ Lê Anh Sắc rồi. Bác tiến sỹ này chỉ châm chọc ai đó việc học hành không được hoành tráng cho lắm thôi.
Hay quá, bài viết thật xúc động về những cống hiến cao cả.
“Ai nghi ngờ lòng yêu nước của họ hãy xem lại bản thân”
Thật chính xác.
Cảm ơn anh HM.
Một bài viết về sếp cũ nhưng luận về trí thức rất hay, rất tầm vóc.
bác lại email cho em bài này đi, em không cóp được, nhớ gửi cho em cái ảnh
Dẹp IDS là phải rồi, để chỗ cho những tiến sĩ mới còn phát huy. Hà Nội sắp đầy nghẹt tiến sĩ đây này:
http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/2009/09/868806/
Phải nói là cậu phóng viên làm bài này tinh đời, biết viết theo “lề phải” nhưng gợi chuyện cho bà con nhảy bổ vào chửi lạm phát tiến sĩ.
Tin thêm là Nhà Xuất bản Tri thức sẽ tổ chức hội thảo giới thiệu sách, đề cương sách vào đúng chiều thứ Sáu như mọi khi IDS vẫn làm, và vẫn có các cựu thành viên IDS tham gia.
Blog HM: Anh Nhất Đình nói toàn đúng trở lên. Phóng viên VNN và cộng tác viên toàn gạo cội cả đó
. Nghĩ lề trái nhưng viết lề phải nên hay thành…giữa lề.
Anh Hiệu Minh thân mến,
Đọc thì hay nhưng sao thấm thía va chua chát quá.
Tôi rất thích đoạn ” Dù ở xa Tổ quốc…Mong vẫn hằng mong”. Không mong sao được khi thấy đàn em của mình, học giỏi, chơi giỏi, võ giỏi, nhảy giỏi.. như cô bé Nguyễn thị Kiều Liên ở Adelaide, Úc, người Việt nam đầu tiên được học bổng Bill Gates. Nhìn các em chơi, nói chuyện với các em mới thấy đất nước ta không thiếu người giỏi. Vấn đề còn lại là sử dụng như thế nào. Vấn đè này sao cứ đem ra bà……….n mãi!
Bài viết của anh HM ( chính xác là bố của 2 cháu HM )hay quá; vừa suy tư day dứt vừa tình cảm…
Em khoái nhất phần kết:
“Ngày nay, nhiều trí thức rất giỏi nằm ngay ở trong nước. Để họ “từ chức” nghĩa là mất “nội lực”, và vì thế khó mong “ngoại lực” quay về, dù có trải thảm đỏ.
IDS đã ra đi, không còn nghe được tiếng tơ lòng của họ. Người ta bảo, tiếng quát của kẻ thất phu không đáng sợ, đáng sợ hơn là sự im lặng của những nhà hiền triết.”
các anh càng giỏi,miếng Bánh chúng tôi càng teo dần,quý báu gì.đát nước này kg cần người giỏi khó sai ươn ngạnh và đôi khi chống lại chúng tôi.các anh một lòng một dạ với nhân dân nhưng trong bụng các anh khinh và thù ghét Chúng Tôi!!!!thà giết lầm hơn bỏ sót!!!thế đi nhá
Ý kiến này có phải là “Nghĩ lề trái nhưng viết lề phải nên hay thành…giữa lề” đúng ko hè?
Tôi thấy có cái khái niệm thật là lợi hại, đặc biệt đối với trí thức, bác HM ạ. Đó là “trọng dụng”.
Được “trọng dụng” thì ai đó muốn nói, viết, làm, dối trá, mắng mỏ, doạ dẫm ai cũng xong.
Còn không được trọng dụng thì thôi rồi, trí thức thiên kinh vạn quyển, bôn ba lỗi lạc, kinh nghiệm đầy mình cũng… thế thôi.
Vô cùng cảm phục các bậc trưởng thượng này. Mong rằng họ sẽ không từ bỏ con đường đã chọn và vẫn tiếp tục tranh đấu vì một Việt Nam giàu mạnh bằng cách này hay cách khác, bất chấp những hành động đi ngược lại qui luật của sự phát triển.
Đúng thế: Những gì để lại là di sản mới quí
Chức tước mà để lại di sản ….tồi thì thiên hạ có mắt cả
Những người trí thức chân chính sẽ có vị trí trong lòng người dân
Những cái sai hỏng làm suy đất nước sẽ chịu sự phán xét của lịch sử
Bài hay bác HM ạ. Đưa lên VNN hoặc TPO… nữa thì tốt!
Bai viet hay! chi co the noi vay thoi… tks bloger
Thật là xót xa khi tiếng nói tâm huyết của những nhà trí thức tài giỏi, một lòng một dạ với nhân dân thì lại khôngh được trọng dụng như thế